άντρας και γυναίκα που κρατιούνται χέρι χέρι

Το μεγαλύτερο μέρος της καθημερινότητά μας συνδιαλεγόμαστε και επικοινωνούμε. Το μεγαλύτερο μέρος της ζωής μας μας απασχολούν ζητήματα σχετικά με τις σχέσεις μας καθώς και με τις διαπροσωπικές μας ανάγκες. Ποιες καλύπτονται, ποιες όχι, και πού είναι τα όρια ανάμεσα στην ατομική ευημερία και την βαθιά ολοκλήρωση μέσα από το σχετίζεσθαι.

Ειδικά όσον αφορά στις ερωτικές σχέσεις, ο καθένας φαίνεται να έχει το προσωπικό του μοτίβο.

Άλλοτε λειτουργικό και άλλοτε όχι, αλλά σε κάθε περίπτωση μιλάμε για ένα προσωπικό μοντέλο, με βάση το οποίο ο καθένας επιλέγει ερωτικό σύντροφο, τρόπους επικοινωνίας, διαμορφώνει τις απαιτήσεις του από μια ερωτική σχέση και τελικά καταλήγει είτε σε αίσθημα επιτυχία είτε αποτυχίας. Τα μοτίβα των σχέσεών μας μπορεί να εξελίσσονται ανάλογα με τις ανάγκες μας και τις τάσεις μας για ανάπτυξη, ή μπορεί να μένουν αδιαφοροποίητα.

Ο καθένας έχει αναρωτηθεί για το δικό του προσωπικό μοτίβο, την προσωπική του ιστορία η οποία φαίνεται στις ερωτικές του σχέσεις να επαναλαμβάνεται. Παρόμοια χαρακτηριστικά ερωτικού συντρόφου, παρόμοια προβλήματα εντός της σχέσης, παρόμοιά πορεία σαν να πρόκειται απλά για το deja vu ένός σχήματος. Πολλές φορές, κουβαλώντας συναισθήματα ματαίωσης από την ερωτική τους ζωή οι άνθρωποι διαμαρτύρονται, και αγανακτούν με την προβλεψιμότητά τους , μη μπορώντας να αποδώσουν αιτιολογικά τα σχεσιακά τους αυτά επαναλαμβανόμενα μοντέλα. Αυτό που θα υποστηρίξουμε στο άρθρο αυτό , είναι ότι τα μοτίβα μας στην ερωτικής ζωή δεν είναι όπως πολλές φορές μια ατομική επιλογή ή το αποτέλεσμα μια προσωπικής μας πορεία. Αντίθετα, οι ερωτικές σχέσεις είναι βαθιά κοινωνικοπολιτικές. Πιο απλά, αν μας τρομάζει ο όρος «κοινωνικοπολιτικός» , θα πρέπει να εξετάσουμε ποιες είναι οι περιβαλλοντικές επιρροές βάσει των οποίων έχουμε διαμορφώσει την ερωτική μας ζωή. Ποιες από αυτές τις επιρροές είναι αόρατες, εγκλωβιστικές, και μας απομακρύνουν από το ιδεατό μιας ισότιμης, αυθεντικής και ολοκληρωμένης σχέσεις.

Ο παράγοντας του (κοινωνικού) φύλου στις ερωτικές σχέσεις

Τα πρότυπα τα οποία έχουμε παρακολουθήσει στη διάρκεια της ζωής μας για το πώς διαμορφώνονται οι συμπεριφορές και οι προσδοκίες των ανθρώπων στις ερωτικές τους σχέσεις βάσει του φύλου είναι κομβικά για το πώς διαμορφώνουμε την ερωτική μας ζωή. Για να απλοποιήσουμε το θέμα θα απαριθμήσουμε τα συχνότερα προβληματικά μοτίβα που διαμορφώνονται στην ερωτική μας ζωή λόγω των έμφυλων στερεοτύπων που έχουμε εσωτερικεύσει. Αν και υπάρχουν πολύ περισσότερα, θα επισημάνουμε τα πιο συχνά και επικίνδυνα.

Μοτίβο-πρόβλημα 1 : Καταπίεση της γυναικείας σεξουαλικότητας

Οι κοινωνικές προσδοκίες που θέλουν τις γυναίκες συναισθηματικά εξαρτημένες και ευάλωτες επηρεάζουν σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο μια γυναίκα βιώνει τη σεξουαλικότητά της. Συγκεκριμένα , οι κυρίαρχες αφηγήσεις για την υποτιθέμενη «συναισθηματική» φύση των γυναικών στρεβλώνει την πραγματικότητα για τις ανάγκες τους. Οι γυναίκες μαθαίνοντας από μικρή ηλικία ότι είναι «ευαίσθητες» και «εγκεφαλικές» , απαγορεύουν στον εαυτό τους αφ’ ενός να βιώσουν εξ ολοκλήρου σεξουαλικές ανάγκες και αφ’ ετέρου να τις ικανοποιήσουν . Πιο απλά , οι γυναίκες δεν δικαιούνται να αναζητούν κάτι άλλο πέρα από μια ολοκληρωμένη μονογαμική σχέση, πόσο μάλλον να αναζητούν απλά σεξ. Η πεποίθηση αυτή ενδοβάλλεται και έχει ως αποτέλεσμα οι γυναίκες να μην μπορούν να έχουν μια ολοκληρωμένη σεξουαλική ζωή προσανατολισμένη στις ανάγκες τους.

Μοτίβο-πρόβλημα 2 : Σχέση σωτήρα-προστατευόμενου

Αντίστοιχα, οι κοινωνικές αξίες που θέλουν τους άντρες κυριαρχικούς οδηγούν στη διαμόρφωση εξουσιαστικών σχέσεων με μη ισότιμα χαρακτηριστικά. Πολύ απλά, οι ερωτικές σχέσεις συχνά φαίνεται να χαρακτηρίζονται από σχέση εξουσιαστή-εξουσιαζόμενου, και στην πιο «εκλεπτυσμένη» και συγκαλυμμένα ανισότιμη τους μορφή , σχέση σωτήρα- προστατευόμενου. Ο άντρας αναλαμβάνει το ρόλο του «προστάτη» εντός της σχέσης που θα φροντίσει την «ευάλωτη γυναίκα» που τον χρειάζεται για να είναι «ασφαλής». Ουσιαστικά, ρομαντικοποιούμε μια ανισότητα στη σχέση και την συγκαλύπτουμε με γλυκανάλατες και αστικά ρομαντικές αφηγήσεις.

Μοτίβο-πρόβλημα 3 : Η προβληματική του γάμου ως ορόσημο

Χωρίς καμία διάθεση να γίνουμε κυνικοί και γραφικοί, πρέπει να επισημάνουμε πώς παρουσιάζεται η ιδέα του γάμου στις κοινωνικές αφηγήσεις . Ο «γάμος» παρουσιάζεται για της γυναίκες ως σκοπός ζωής, και για τους άντρες ως αναγκαίο κακό. Τί είναι ο γάμος κοινωνικά; Είναι μια κατάσταση-στόχος, με την οποία αφένός κερδίζεις την κοινωνική αναγνώριση μιας ερωτικής μονογαμικής σχέσης , και αφ’ετέρου παγιδεύεις τον/τη σύντροφο. Σαν με την σφραγίδα του γάμου, η σχέση να γίνεται μη αναστρέψιμη. Η πεποίθηση ότι «πρέπει να παντρευτείς», όχι ότι πρέπει να έχεις μια υγιή σχέση με ποιοτικά χαρακτηριστικά που προωθούν στην προσωπική σου ανάπτυξη αν δεν ενδιαφέρει σαν ιδέα, γίνεται δείκτης επιτυχίας. Δεν έχει σημασία αν θέλεις αποκλειστική σχέση, αν είναι ποιοτική η σχέση σου, αν περνάς άθλια, αν βαριέσαι, ο μόνος «σοβαρός» δείκτης για τη «σοβαρότητα» της σχέσης είναι αν έχεις κάνει γαμήλιο πανηγύρι για να ικανοποιήσεις τις προσδοκίες του συγγενικού σου περίγυρου.

Η παράμετρος του οικονομικού μας συστήματος στις ερωτικές σχέσεις

Πέρα από την παράμετρο του φύλου, ίσως ακόμη πιο βασικός, είναι η παράμετρος του οικονομικού συστήματος στο οποίο ζούμε. Η κοινωνία στην οποία υπάρχουμε έχει συγκεκριμένα χαρακτηριστικά οικονομικής οργάνωσης, και συνεπώς, συγκεκριμένο αξιακό σύστημα. Στον δυτικό κόσμο, τα κυρίαρχα οικονομικά συστήματα είναι αυτά που βασίζονται στην κερδοσκοπία και στη ατομική ιδιοκτησία.

Τι σχέση έχει ο καπιταλισμός με τις ερωτικές σχέσεις;

Πρώτον, καλλιεργεί ιδιοκτησιακή λογική για τις συντροφικές σχέσεις. Πολύ απλά, σε μια κοινωνία με συγκεκριμένη κατανομή της εξουσίας, που βασίζεται σε σχέσεις κυρίαρχου και καταπιεσμένου, οι ερωτικές σχέσεις γίνονται και αυτές καθρέφτες των κοινωνικοπολιτικών μας αξιών. Οι «άλλοι» γίνονται για μας αντικείμενα, σώματα τα οποία μας ανήκουν και άτομα τα οποία θα εξουσιάσουμε. Η κτητικότητα και η καταπίεση στις ερωτικές σχέσεις είναι μια απλή μεταφορά των πολιτικών χαρακτηριστικών του συστήματος στο οποίο ζούμε ,στην σφαίρα της προσωπικής μας ζωής.

Δεύτερον και πολύ βασικό :

Σε μια κοινωνία που όλα εμπορευματοποιούνται και προσδιορίζονται με βάση το κέρδος, η ικανότητά μας να συνδεθούμε αλλοτριώνεται. Ακόμη και τα κοινωνικά υποκείμενα γίνονται «εμπορεύματα», δηλαδή, φέρουν ένα ποσό κοινωνικής αξίας την οποία μετράμε για να τους επιλέξουμε αν θέλουμε να συνδεθούμε μαζί τους ή όχι. Πιο απλά, το κοινωνικό στάτους, το γόητρο είναι η τιμή που δίνουμε στους ανθρώπους με βάσει τις κυρίαρχες αξίες. Βάσει του γοήτρου επιλέγουμε ερωτικό σύντροφο, φίλους. Λειτουργούμε και εμείς με τη σειρά μας ανακυκλώνοντας το αξιακό σύστημα της κερδοσκοπικής λογικής, και αποφασίζουμε για τις ερωτικές μας σχέσεις μα άξονας το «κοινωνικό κέρδος».

Τα ερωτικά μας μοτίβα δεν είναι μόνο ατομική υπόθεση

Θα μπορούσαμε να αναλωθούμε ώρες αναλύοντας και αναγνωρίζονται επιπλέον τοξικά χαρακτηριστικά των ερωτικών μας σχέσεων που έχουν κοινωνική προέλευση. Αυτό που έχει σημασία να κρατήσουμε, είναι πως τα ερωτικά μας μοτίβα δεν είναι μόνο ατομική υπόθεση. Δεν είμαστε απόλυτα ελεύθεροι από τις κοινωνικές δομές στις οποίες έχουμε μεγαλώσει. Και αν αυτό ως συμπέρασμα έχει κάποια αξία, δεν είναι για να νιώσουμε αβοήθητοι και βαλτωμένοι σε ξένες ζωές. Το αντίθετο, αν όντως θέλουμε να διαμορφώσουμε την ερωτική ζωή που μας ταιριάζει, πρέπει να αντιμετωπίσουμε με θάρρος όλα εκείνα τα στοιχεία που δεν μας ανήκουν, που αόρατα μας εγκλωβίζουν και μας κάνουν ανικανοποίητους. Και αν απέχουμε από ένα πραγματικό ηθικό και απελευθερωτικό μοντέλο κοινωνίας που θα προωθεί και πιο υγιείς σχέσεις, μέχρι τότε ας κάνουμε τις προσωπικές μας επαναστάσεις πετώντας τα δεσμά καταπιεστικών αξιών που μας εμποδίζουν να συνδεθούμε ισότιμα και λυτρωτικά.

Σχετικά με τον συντάκτη

Ευαγγελία Τσιμπινού
Φοιτήτρια Κοινωνικής Εργασίας

Αφήστε σχόλιο

ΧΟΡΗΓΟΙ

Επιστροφή στην κορυφή

Συνεχίζοντας να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Περισσότερες πληροφορίες.

Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας ή κάνετε κλικ στο κουμπί "Κλείσιμο" παρακάτω τότε συναινείτε σε αυτό.

Κλείσιμο