Σε πρώτο πλάνο γυναίκα όρθια που κρατάει το κεφάλι της και στο βάθος δύο άνδρες συνομιλούν σε ένα γραφείο. Ο ένας άνδρας είναι λευκός και ο άλλος είναι μαύρος.

Δυστυχώς, χιλιάδες εργαζόμενοι αναγκάζονται να δουλεύουν καθημερινά σε κάποιο τοξικό εργασιακό περιβάλλον.

Ένας στους πέντε ζει το ένα τρίτο της ημέρας του σε χώρους που τον αποθαρρύνουν και του προκαλούν ψυχικά τραύματα.

της Κατερίνας Παπακωστοπούλου (kpapakosto@yahoo.gr)

Απορροφούν όλη την ενέργεια και τον ενθουσιασμό για δημιουργία και προσφορά, και γεμίζουν τον εργαζόμενο με φόβο και στρες. Το χρόνιο άγχος είναι αποδεδειγμένο ότι οδηγεί στην εμφάνιση σοβαρών νόσων, όπως καρδιακές παθήσεις και καρκίνο, αλλά και σε ψυχικές διαταραχές. Η τοξικότητα μπορεί να προκαλείται από μια ποικιλία λόγων. Από τους πιο συχνούς, είναι οι αντιπαλότητες μεταξύ των εργαζομένων ή και των προϊσταμένων τους, ο εκφοβισμός, η έλλειψη σεβασμού και η απουσία αισθήματος ασφάλειας, ο παράλογος φόρτος εργασίας, η λεκτική κακοποίηση, η σεξουαλική παρενόχληση.

Σε αναζήτηση διεξόδων

Αυτές οι συνθήκες εργασίας αφενός έχουν αντίκτυπο στο ανθρώπινο δυναμικό, αφετέρου βλάπτουν την παραγωγικότητα, αφού είτε οι εργαζόμενοι απουσιάζουν συχνά, γιατί προσπαθούν να ξεφύγουν από το εχθρικό περιβάλλον, είτε η ενέργειά τους απορροφάται από την προσπάθειά τους να προστατεύσουν την ψυχολογία τους. Επομένως, θα πρέπει να αναζητούνται διέξοδοι, τόσο από τους εργαζόμενους όσο και από τους εργοδότες, αφού ένα τοξικό εργασιακό περιβάλλον δεν ωφελεί κανέναν. «Ένα εργασιακό περιβάλλον καθίσταται τοξικό, όταν αποτυγχάνει η διοίκηση να προωθήσει την ποικιλομορφία, την ισότητα και την ενσωμάτωση, ώστε οι εργαζόμενοι να αντιλαμβάνονται ότι τους σέβονται, ότι αναγνωρίζονται η αξία και η καταλυτικής σημασίας συμβολή τους. Η εργασία σε τοξικά περιβάλλοντα αποτελεί τον ισχυρότερο λόγο παραίτησης, ο οποίος θεωρείται σημαντικότερος ακόμα και απ’ ό,τι το ύψος της αμοιβής που λαμβάνεται για τις υπηρεσίες που προσφέρονται, από την εργασιακή ανασφάλεια ή την έλλειψη αναγνώρισης της απόδοσης», επισημαίνει η κοινωνική λειτουργός – ψυχοθεραπεύτρια Gestalt, Τζένη Κούκουρα. Βέβαια, ο επιπολασμός τοξικών χώρων εργασίας διαφέρει, αναλόγως του είδους της εργασίας.

Ανάγκες και προσδοκίες

Μια μελέτη που πραγματοποιήθηκε από την Αμερικανική Ψυχολογική Εταιρεία [American Psychological Association (ΑΡΑ)], για να ερευνήσει τις ανάγκες και τις προσδοκίες των εργαζομένων αναφορικά με την ψυχική τους υγεία, διαπίστωσε ότι τα άτομα που απασχολούνται στην εξυπηρέτηση πελατών/ασθενών είχαν περισσότερες πιθανότητες από τους εργαζόμενους σε γραφεία να χαρακτηρίσουν τον χώρο εργασίας τους ως τοξικό. Οι γυναίκες, τα άτομα με αναπηρίες, οι εργαζόμενοι σε μη κερδοσκοπικούς και κυβερνητικούς οργανισμούς είχαν περισσότερες πιθανότητες να αναφέρουν ότι ζουν σε τοξικό εργασιακό περιβάλλον. Αντιθέτως, όσοι κατείχαν ανώτερα αξιώματα και θέσεις εργασίες δεν ένιωθαν ότι το εργασιακό τους περιβάλλον είναι τοξικό. Οι επιπτώσεις της εργασίας σε έναν τοξικό χώρο μπορεί να είναι μακροχρόνιες και επιζήμιες. Το μόνιμο άγχος που βιώνουν οι εργαζόμενοι προκαλεί μια σειρά βιολογικών αντιδράσεων, που μπορεί να επηρεάσουν τη σωματική και ψυχική υγεία. Για παράδειγμα, η αυξημένη παραγωγή της ορμόνης του στρες, της κορτιζόλης, μαζί με τη νορεπινεφρίνη (η οποία δρα όπως η αδρεναλίνη), μπορεί να γίνει αιτία καρδιαγγειακών προβλημάτων. Άλλες επιπτώσεις του χρόνιου στρες περιλαμβάνουν την αϋπνία, τα προβλήματα μνήμης, την εξάντληση, τους σωματικούς πόνους και την αίσθηση τρόμου.

Εφαλτήριο άμυνας

Η συνειδητοποίηση της κακομεταχείρισης στην εργασία θα πρέπει να γίνει το εφαλτήριο για την αναζήτηση τρόπων άμυνας. Η ειδικός μάς συμβουλεύει πως, αν θέλουμε να δούμε ξεκάθαρα την κατάσταση και να αντισταθούμε, θα πρέπει να κάνουμε τα ακόλουθα: Να γίνει γνωστό το πρόβλημα στα ανώτερα κλιμάκια της διοίκησης, με παράθεση στοιχείων της κακοποιητικής συμπεριφοράς, διάκρισης, παρενόχλησης κ.λπ., να οριοθετηθούν όσα ορίζει ο εργαζόμενος, δηλαδή τον εαυτό του, τον χρόνο του και τις επαγγελματικές κατακτήσεις του, να υπάρχει αποσύνδεση από την εργασία με τη λήξη του ωραρίου (εκτός έκτακτων αναγκών), να δημιουργείται χρόνος χαλάρωσης και αποστασιοποίησης στο σπίτι, με την αποφυγή συζητήσεων και αναλύσεων στο οικογενειακό περιβάλλον για τις συνθήκες εργασίας, η προσοχή να εστιάζεται σε όσα πραγματικά αξίζουν στη ζωή, να υιοθετούνται πρακτικές ενσυνειδητότητας και χαλάρωσης, αλλά και να εξετάζεται η πιθανότητα αλλαγής εργασιακού περιβάλλοντος, όταν όλες οι προσπάθειες και πρακτικές δεν στέφονται με επιτυχία.

Συμβουλευτικές συνεδρίες

«Η πιο αποτελεσματική πρακτική για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων ενός τοξικού εργασιακού περιβάλλοντος είναι η συμμετοχή σε συμβουλευτικές συνεδρίες. Και αυτό ισχύει τόσο για τους εργαζόμενους, όσο και για τους εργοδότες». Η κα Κουκούρα αναφέρει ότι η συζήτηση με έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας δεν αποτελεί το ύστατο βήμα, αλλά το αρχικό, προτού ο εργαζόμενος νιώσει αδυναμία διαχείρισης της κατάστασης και των συναισθημάτων του. Στους υπευθύνους των τμημάτων ανθρωπίνων πόρων, των εργοδοτών, και εν γένει όσων είναι επιφορτισμένοι με θέματα διοίκησης ανθρώπινου δυναμικού, η συμβουλευτική μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία ενός περιβάλλοντος σεβασμού και ασφάλειας για τους εργαζόμενους. Οι διαδικτυακές συνεδρίες βοηθούν τους εργαζόμενους που δεν έχουν πολύ χρόνο και, μέσω αυτών, μπορούν να βρουν διέξοδο από τα προβλήματα που προκύπτουν σε ένα τοξικό εργασιακό περιβάλλον, ενώ οι προϊστάμενοι/εργοδότες να μάθουν πώς να εντοπίζουν, να βοηθούν και να υποστηρίζουν τους εργαζόμενους που κινδυνεύουν από επιδείνωση της υγείας τους, ψυχικής και σωματικής.

Πηγή: Εφμερίδα “Παρασκήνιο”

Σχετικά με τον συντάκτη

Η μοναδική, πλήρως προσβάσιμη για κάθε χρήστη, διαδραστική, κοινωνική πύλη ενημέρωσης στην Ελλάδα!

Αφήστε σχόλιο

ΧΟΡΗΓΟΙ

Επιστροφή στην κορυφή