Γράφει ο Πέτρος Λυμπρερίδης , Πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Φυσικοθεραπευτών
«Είναι η εφαρμογή τεκμηριωμένων μεθόδων για την πρόληψη, βελτίωση και αποκατάσταση παθολογικών καταστάσεων, συγγενών και επίκτητων, καθώς και τραυματικών βλαβών που προκαλούν διαταραχές στο ερειστικό, μυϊκό, νευρικό, αναπνευστικό και καρδιαγγειακό σύστημα.
Σε μια εποχή όπου ο πληθυσμός της Γης γηράσκει, η χώρα μας είναι από τις πλέον γηράσκουσες της Ευρώπης και τα νοσήματα του σύγχρονου τρόπου ζωής πολλαπλασιάζονται, η φυσικοθεραπεία αναδεικνύεται ως μια από τις πιο ουσιαστικές, ανθρώπινες και επιστημονικά τεκμηριωμένες παρεμβάσεις για τη διατήρηση και αποκατάσταση της υγείας. Δεν είναι μια θεραπεία που είχε στο μυαλό του πριν από δεκαετίες κόσμος, με βασικό μέσο θεραπείας τη μάλαξη μια συμπληρωματική μέθοδος – είναι μια ολοκληρωμένη προσέγγιση φροντίδας και υγιέστερης ζωής, που βάζει στο επίκεντρο τον άνθρωπο, το σώμα, τη λειτουργία, την κίνηση με στόχευση την ποιότητα ζωής.
🔘 Τι είναι φυσικοθεραπεία;
Η φυσικοθεραπεία είναι εφαρμογή τεκμηριωμένων μεθόδων για την πρόληψη, βελτίωση και αποκατάσταση παθολογικών καταστάσεων, συγγενών και επίκτητων, καθώς και τραυματικών βλαβών που προκαλούν διαταραχές στο ερειστικό, μυϊκό, νευρικό, αναπνευστικό και καρδιαγγειακό σύστημα. Με άλλα λόγια, είναι η επιστήμη που βοηθά τον άνθρωπο να κινείται σωστά, να λειτουργεί καλύτερα και να αναρρώνει αποτελεσματικότερα.
Ο φυσιοθεραπευτής, για να εφαρμόσει τις τεκμηριωμένες μεθόδους και τις τεχνικές, πρώτα αξιολογεί τον άνθρωπο και αυτή είναι μια διαρκής διαδικασία. Ο φυσιοθεραπευτής δεν είναι απλώς επαγγελματίας που «ανακουφίζει τον πόνο», είναι επιστήμονας που αξιολογεί τη στάση και την κίνηση του σώματος και των μελών του και σχεδιάζει εξατομικευμένα προγράμματα αποκατάστασης με στόχο τη βελτίωση της φυσικής λειτουργικότητας ή μείωση της αναπηρίας.
Η φυσικοθεραπεία στηρίζεται σε σύγχρονες επιστημονικές αρχές και είναι επιστήμη με τεκμηριωμένα πρωτόκολλα, συνεχή έρευνα και αξιολόγηση.
Υπάρχουν διάφορα πεδία εφαρμογής της φυσικοθεραπείας ανάλογα με τις ανάγκες και την κατάσταση του ασθενούς. Τα πιο συνηθισμένα είναι:
- Μυοσκελετική φυσικοθεραπεία (συμπεριλαμβανομένης της αθλητικής φυσικοθεραπείας): Επικεντρώνεται στην πρόληψη και τη θεραπεία μυοσκελετικών κακώσεων, όπως διαστρέμματα, θλάσεις, κατάγματα καθώς και σύνδρομα υπέρχρησης (overuse).
- Νευρολογική φυσικοθεραπεία: Επικεντρώνεται στη θεραπεία καταστάσεων που επηρεάζουν το νευρικό σύστημα, όπως το εγκεφαλικό επεισόδιο, οι τραυματισμοί του νωτιαίου μυελού, νόσος του Πάρκινσον κ.ά.
- Καρδιαγγειακή και πνευμονική φυσικοθεραπεία: Επικεντρώνεται στη θεραπεία καταστάσεων που επηρεάζουν την καρδιά και τους πνεύμονες, όπως οι καρδιακές παθήσεις και Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ).
- Παιδιατρική φυσικοθεραπεία: Επικεντρώνεται στη θεραπεία παιδιών με νευρολογικές παθήσεις όπως εγκεφαλική παράλυση, ορθοπεδικές παθήσεις όπως σκολιώσεις, οι μυοσκελετικοί τραυματισμοί.
- Φυσικοθεραπεία σε μη μεταδιδόμενες ασθένειες: Επικεντρώνεται στην πρόληψη και αποκατάσταση χρόνιων μη μεταδιδόμενων νοσημάτων όπως είναι η παχυσαρκία, η υπέρταση, ο καρκίνος, ο διαβήτης, παρεμβάσεις σε ψυχικά νοσήματα κ.λπ.
Τα βασικά μέσα που χρησιμοποιεί φυσικοθεραπεία με σκοπό την πρόληψη και την αποκατάσταση διαφόρων δυσλειτουργιών είναι:
- Κινησιοθεραπεία – θεραπευτική άσκηση: μια μέθοδος που βασίζεται στην εφαρμογή συγκεκριμένων επαναλαμβανόμενων κινήσεων με αποδεδειγμένη ευεργετική δράση αλλά και στη συνταγογράφηση της άσκησης ως βασικού θεραπευτικού μέσου για την αντιμετώπιση πλειάδας παθολογικών χειρουργικών καταστάσεων και δυσλειτουργιών.
- Ειδικές τεχνικές κινητοποιήσεων για τις σπονδυλικές αρθρώσεις και τις υπόλοιπες αρθρώσεις του σώματος σε συνδυασμό με την άσκηση για τη βελτίωση των συμπτωμάτων, τη σταθεροποίηση και τη βελτίωση του εύρους κίνησης (χειροθεραπεία-χειροπρακτική manualtherapy).
- Ειδικές μέθοδοι εφαρμοζόμενες σε νευρολογικές παθήσεις όπως εγκεφαλική παράλυση άλλες παιδιατρικές παθήσεις, στη νόσο του Πάρκινσον, στην πολλαπλή σκλήρυνση, στο εγκεφαλικό κ.ά.
- Ειδικές τεχνικές για την καταπολέμηση του πόνου και τη μυϊκή απελευθέρωση, όπως μέθοδος της ξηρής βελόνας, ηλεκτροβελονισμός κ.λπ.
- Διάφορες μορφές μάλαξης: μια σειρά ειδικών επαναλαμβανόμενων κινήσεων σχεδιασμένων με βάση την ανατομία και τη φυσιολογία του ανθρώπινου σώματος με σκοπό είτε τη θεραπεία είτε την πρόληψη (όπως π.χ. λεμφική θεραπευτική μάλαξη, ένα είδος χειρομάλαξης που εφαρμόζεται με πολύ ήπιους, συγκεκριμένους, κυρίως κυκλικούς χειρισμούς επάνω στα λεμφαγγεία του σώματος, με σκοπό την παροχέτευση της λέμφου), Deep Friction Massage κ.ά.
- Ηλεκτροθεραπεία: είναι η εφαρμογή φυσικών μεθόδων που εμπεριέχουν τη χρήση διαφόρων μορφών ρεύματος για θεραπευτικούς σκοπούς (π.χ αναλγησία), ερεθισμός νεύρου βιολογική επανατροφοδότηση (BiofeedbackEMS), λειτουργικός ηλεκτρικός ερεθισμός (FES) κ.ά.
- Φυσικά μέσα: μια σειρά τεχνικών και μέσων όπως η εν τω βάθει διαθερμία (θέρμανση των βαθύτερων ιστών), η επιφανειακή θερμότητα, οι υπέρηχοι (θεραπευτικές ηχητικές ταλαντώσεις με αναλγητική δράση κυρίως) ή το δινόλουτρο (υδροθεραπευτικό μέσο ανακούφισης των άκρων).
Το μέλλον: κατ’ οίκον φυσικοθεραπεία
Καθώς ο πληθυσμός γηράσκει, η ανάγκη για κατ’ οίκον φυσιοθεραπευτική φροντίδα αυξάνεται. Για ηλικιωμένους, χρόνιους ασθενείς ή άτομα με κινητικά προβλήματα, η δυνατότητα να λαμβάνουν θεραπεία στο σπίτι μειώνει τον κίνδυνο επιπλοκών, αποτρέπει τις επανανοσηλείες και ενισχύει την ανεξαρτησία τους. Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, η κατ’ οίκον φυσικοθεραπεία είναι ήδη βασικό κομμάτι των δημόσιων υπηρεσιών Υγείας. Στην Ελλάδα, με πρωτοβουλίες όπως αυτές του ΠΣΦ, γίνεται προσπάθεια να θεσμοθετηθεί ένα αντίστοιχο σύστημα που θα καλύπτει τις πραγματικές ανάγκες των πολιτών.
Φυσικοθεραπεία για πρόληψη-θεραπεία-ευεξία
Στην Ελλάδα, όπως και διεθνώς, η φυσικοθεραπεία πλέον δεν περιορίζεται στη θεραπεία τραυματισμών ή παθήσεων, αλλά εκτείνεται δυναμικά στην πρόληψη και την προαγωγή της υγείας. Ένας φυσικοθεραπευτής μπορεί να βοηθήσει:
- τον εργαζόμενο που υποφέρει από πόνο στη μέση λόγω καθιστικής δουλειάς ή επιβαρύνει τις αρθρώσεις του από κακή τεχνική
- τον ηλικιωμένο που θέλει να αποφύγει τις πτώσεις και να ανακτήσει την αυτοπεποίθησή του και την ενεργό κοινωνική ζωή
- το παιδί με κακή στάση σώματος λόγω υπερβολικής χρήσης οθονών
- τον αθλητή που θέλει να βελτιώσει την απόδοση και να προλάβει τραυματισμούς
- τον ασθενή μετά από εγχείρηση, που χρειάζεται να ξαναμάθει να κινείται σωστά.
Είναι σημαντικό ότι οι φυσιοθεραπευτές λαμβάνουν υπόψη, εκτός από τους ιατρικούς, και τους κοινωνικούς παράγοντες που είναι καθοριστικοί στην αποτελεσματική παροχή των υπηρεσιών τους. Αυτή η γνώση επιτρέπει στον φυσικοθεραπευτή να προσαρμόζει τις ιατρικές συστάσεις σε συγκεκριμένα περιβάλλοντα και να δημιουργεί στοχευμένες προσεγγίσεις. Ετσι, εκτός από το να θεραπεύουν, οι φυσιοθεραπευτές βοηθούν τους ασθενείς να τροποποιήσουν κάποιες συνήθειες και συμπεριφορές ώστε να αποφύγουν στο μέλλον μια πιθανή υποτροπή ή την εμφάνιση ενός νέου τραυματισμού.
Τα αποτελέσματα μιλούν με αριθμούς
Πρόσφατη μελέτη που παρουσίασε Πανελλήνιος Σύλλογος Φυσιοθεραπευτών (ΠΣΦ), σε συνεργασία με το Εργαστήριο Αξιολόγησης Τεχνολογιών Υγείας του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής και τον αναπληρωτή καθηγητή Οικονομικών της Υγείας, Κώστα Αθανασάκη, απέδειξε με σαφήνεια ότι η φυσικοθεραπεία δεν είναι κόστος για το σύστημα Υγείας, αλλά επένδυση.
Τα ευρήματα είναι εντυπωσιακά:
- Στην οστεοαρθρίτιδα του γόνατος, φυσικοθεραπεία προσφέρει οικονομικό όφελος άνω των 13.000 δολαρίων ανά περιστατικό, καθώς μειώνει την ανάγκη για χειρουργικές επεμβάσεις.
- Στην πρόληψη πτώσεων ηλικιωμένων, εξοικονομεί 2.οοο δολάρια ανά περίπτωση, ενώ ταυτόχρονα προλαμβάνει αναπηρίες.
- Στην αντιμετώπιση χρόνιου αυχενικού πόνου, η εξοικονόμηση φτάνει τα 3.400 δολάρια ανά ασθενή, μειώνοντας τις απουσίες από την εργασία και τη χρήση φαρμάκων.
Με απλά λόγια: Κάθε ευρώ που επενδύεται στη φυσικοθεραπεία επιστρέφει πολλαπλάσια οφέλη, τόσο σε επίπεδο δημόσιας Υγείας όσο και σε κοινωνικό επίπεδο. Η φυσικοθεραπεία είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ενεργητικότητα στη ζωή και την υγιέστερη γήρανση. Η φυσικοθεραπεία, όσο σύγχρονη και αν γίνει, θα παραμείνει πάντα μια επιστήμη από τον άνθρωπο στον άνθρωπο. Γιατί στον πυρήνα της βρίσκεται η επαφή φυσικοθεραπευτή-ασθενούς σε μια σχέση θεμελιώδους εμπιστοσύνης: ασθενής, καθοδηγούμενος από τον φυσιοθεραπευτή, ξαναμαθαίνει να εμπιστεύεται το σώμα του «βήμα βήμα», προς την αυτονομία . Η φυσικοθεραπεία δεν είναι απλώς μια ειδικότητα της Υγείας. Είναι ένας τρόπος να δεις τη ζωή μέσα από το πρίσμα της λειτουργίας, της ισορροπίας και της αυτονομίας. Η φυσικοθεραπεία δεν είναι πολυτέλεια. Είναι επένδυση στην υγεία, την αξιοπρέπεια και την ποιότητα ζωής. Είναι επιστήμη που κρατά τους ανθρώπους πιο κοντά στην πραγματική τους ανάγκη: να κινούνται, να δρουν, να ζουν. Και ίσως τελικά, αυτή να είναι η πιο ουσιαστική περιγραφή της: Η φυσικοθεραπεία είναι επιστήμη που μας μαθαίνει ξανά το απλό και αυτονόητο – να ζούμε μέσα στην κίνηση.
Πανελλήνιος Σύλλογος Φυσιοθεραπευτών (ΠΣΦ)
▪️ Καινοτομία, διαφάνεια, επιστημονική τεκμηρίωση
Ο Πανελλήνιος Σύλλογος Φυσιοθεραπευτών έχει αναλάβει πρωτοβουλίες που τον καθιστούν πρότυπο. Είναι πρώτος φορέας παροχών του ΕΟΠΥΥ που εισήγαγε το σύστημα ΟΤΡ (One Time Password) για την ηλεκτρονική επιβεβαίωση εκτέλεσης κάθε παραπεμπτικού, εξασφαλίζοντας διαφάνεια και ασφάλεια για τον ασθενή. Παράλληλα, θέσπισε ανώτατα όρια μηνιαίας εκτέλεσης συνεδριών ανά φυσικοθεραπευτήριο, με βάση τον αριθμό των απασχολούμενων φυσιοθεραπευτών – μια ρύθμιση που οδήγησε σε 750 νέες προσλήψεις. Καινοτόμο επίσης είναι το Ινστιτούτο Επιστημονικών Θεμάτων του ΠΣΦ, που έχει δημιουργήσει μηχανισμό αξιολόγησης και πιστοποίησης και μοριοδότησης της συνεχιζόμενης επαγγελματικής εκπαίδευσης. Ο φυσικοθεραπευτής δεν σταματά ποτέ να μαθαίνει, ενημερώνεται συνεχώς για νέες μεθόδους, τεχνικές και τεχνολογίες.
▪️ Φυσικοθεραπευτής εργασιακής υγείας και εργονομίας
Η παρουσία του φυσικοθεραπευτή εργασιακής υγείας και εργονομίας στα εργασιακά περιβάλλοντα αποτελεί κρίσιμο στοιχείο για την προαγωγή της υγείας των εργαζομένων και τη βελτίωση της λειτουργίας των επιχειρήσεων. Οι μυοσκελετικές και ψυχοσωματικές επιβαρύνσεις, η γήρανση του εργατικού δυναμικού και οι απουσίες λόγω ασθένειας δημιουργούν σημαντικές προκλήσεις για την παραγωγικότητα και το ασφαλιστικό σύστημα. Ο φυσικοθεραπευτής παρέχει μέτρα πρόληψης και παρέμβασης που οδηγούν σε μείωση των απουσιών και του κόστους περίθαλψης, ενίσχυση της παραγωγικότητας και βελτίωση της ποιότητας ζωής των εργαζομένων. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι μυοσκελετικές παθήσεις επηρεάζουν 3 στους 5 εργαζομένους, με οικονομικό κόστος που φτάνει έως και 2% του ΑΕΠ ανά χώρα, αναδεικνύοντας τη σημασία του ρόλου αυτού για υγιή και αποτελεσματικά εργασιακά περιβάλλοντα.
▪️ Η αυτοπαραπομπή στον φυσικοθεραπευτή
Σήμερα, σε πολλές χώρες της Ευρώπης, οι πολίτες έχουν τη δυνατότητα να επισκέπτονται απευθείας φυσικοθεραπευτή, χωρίς να απαιτείται παραπομπή από γιατρό. Το λεγόμενο direct access έχει αποδειχθεί ότι μειώνει το κόστος για τα συστήματα Υγείας και επιταχύνει τη θεραπεία. Η Ελλάδα, έχοντας παρουσιάσει στην πολιτεία τα οφέλη αυτής της συνθήκης, προσβλέπει στην αντίστοιχη θεσμοθέτηση. Μια τέτοια μεταρρύθμιση θα δώσει στους πολίτες ταχύτερη πρόσβαση στη φροντίδα και θα αποσυμφορήσει από άποψη όγκου επισκέψεων αλλά και οικονομικών δαπανών το ΕΣΥ.
▪️ Η φυσικοθεραπεία στην καρδιά της δημόσιας Υγείας
Πέρα από το ατομικό όφελος και τη βελτίωση της σωματικής και ψυχικής υγείας, η φυσικοθεραπεία είναι κρίσιμη για τη βιωσιμότητα της δημόσιας Υγείας. Μειώνει τις νοσηλείες, περιορίζει τις διαγνωστικές εξετάσεις και την κατανάλωση φαρμάκων, βελτιώνει την αποδοτικότητα του συστήματος και ενισχύει την κοινωνική παραγωγικότητα. Η μελέτη του ΠΣΦ τεκμηριώνει αυτό που οι φυσικοθεραπευτές γνωρίζουν από την εμπειρία τους: Κάθε ασθενής που νιώθει καλύτερα, δεν είναι μόνο μια προσωπική επιτυχία — είναι και μια επιτυχία του συστήματος Υγείας.
Πηγή: Ειδική Έκδοση Εφημερίδας των Συντακτών
