Ο Βαδίλης Σμπόρος μιλώντας στο BBC

Μέθοδο που δεκαπλασιάζει την ακρίβεια της διαγνωστικής απεικόνισης με υπέρηχους και επιτρέπει ακόμη καλύτερες διαγνώσεις σε καρκινοπαθείς, καθιστώντας μελλοντικά περιττές τις βιοψίες, έχει αναπτύξει o δρ Βασίλης Σμπόρος, ο οποίος ζει από χρόνια στη Σκωτία και εργάζεται στο Πανεπιστήμιο Heriot-Watt του Εδιμβούργου. Ο Βολιώτης ερευνητής, που τις τελευταίες ημέρες επισκέφτηκε την Ελλάδα, βρίσκεται σε συζητήσεις με δύο πανεπιστημιακά νοσοκομειακά ιδρύματα, της Λάρισας και της Πάτρας, για να εξεταστεί η προοπτική διενέργειας κλινικών δοκιμών σε ασθενείς με καρκίνο του προστάτη.

Λίγο πριν επιστρέψει στο Ηνωμένο Βασίλειο, μίλησε για την έρευνα που ηγείται, η οποία εάν τελεσφορήσει, θα φέρει επανάσταση στις διαγνωστικές εφαρμογές των υπερήχων.

Η ανακάλυψη του 52χρονου ερευνητή από τον Βόλο, με διδακτορικό στην Ιατρική Φυσική, ανακοινώθηκε πριν από έναν χρόνο και έγινε δεκτή με ενθουσιασμό από την παγκόσμια επιστημονική κοινότητα. Βρετανικά δίκτυα ενημέρωσης, όπως το BBC, στα ρεπορτάζ τους αναφέρθηκαν με ενθουσιασμό «σε μία από τις μεγαλύτερες ανακαλύψεις των τελευταίων εξήντα ετών στους υπέρηχους».

«Αφότου ειπώθηκε αυτό, κάθισα και σκέφτηκα αρκετά πράγματα. Πιστεύω ότι κάτι που έκανε μεγάλη εντύπωση στον Άγγλο δημοσιογράφο, ήταν όταν εξήγησα ότι στο μέλλον θα εξετάζουμε το ανθρώπινο σώμα σαν να το βλέπουμε από μέσα με μικροσκόπιο. Αυτή η τεχνολογία μας, σου δίνει μια πρώτη ιδέα το πώς μπορεί να δουλέψει αυτό. Και είναι εντυπωσιακό. Στο μέλλον θα υπάρξουν τεχνολογίες τέτοιες», εξομολογήθηκε ο κ. Σμπόρος, που πρόσθεσε: «Όλες οι εξετάσεις που κάνουμε με απεικονιστικές μεθόδους, π.χ. αξονικές, μαγνητικές και ακτινογραφίες, πάνω από το 20% είναι με τη χρήση υπέρηχων. Κι αυτό καταδεικνύει τη μεγάλη θέση που κατέχουν σε κάθε σύστημα υγείας τέτοιου είδους απεικονίσεις. Ξεκινώντας από εγκυμοσύνες ή πέτρες στο νεφρό, καταλήγουμε σε πάρα πολλά σημεία του σώματος, εκτός από τον εγκέφαλο ή τους πνεύμονες. Εάν εμείς δείξουμε ότι η τεχνική μας δουλεύει, για παράδειγμα στον καρκίνο του προστάτη, το βήμα που έπεται, είναι να πας στον επόμενο καρκίνο. Και υπάρχουν γύρω στους 20-30 καρκίνους που μπορείς να έχεις πρόσβαση με τον υπέρηχο και να συλλέξεις πληροφορίες. Πηγαίνοντας ακόμη παραπέρα, η μέθοδός μας μπορεί να εφαρμοστεί και σε άλλους τομείς: Καρδιαγγειακά νοσήματα, προβλήματα με μεταμοσχεύσεις, σε διαβητικούς».

Ο Βασίλης Σμπόλος στο εργαστήριο του

Πώς λειτουργεί η μέθοδος

«Η τεχνική μας επικεντρώνεται στο πώς αιματώνεται ο ιστός. Πώς λειτουργεί η κυκλοφορία του αίματος που αλλάζει σε όλες τις ασθένειες, με την προϋπόθεση φυσικά ότι δεν είναι μεταδοτικές. Γίνεται έγχυση από μικροσκοπικές φυσαλίδες και μετά γίνεται η αποτύπωσή τους με τρομερά μεγάλη ευκρίνεια, πετυχαίνοντας έως και δέκα φορές καλύτερη ανάλυση. Άρα εμείς μπορούμε να εντοπίσουμε αλλαγές στην κυκλοφορία του αίματος σε μικροσκοπικό επίπεδο. Και θεωρητικά θα μπορούσαμε να δούμε όλες τις ασθένειες. Πώς θα βελτιώσουμε τη διάγνωση, είναι ακόμη άγνωστο, αλλά εφόσον ξέρουμε ότι κάτι αλλάζει, θα αφήσουμε και το δικό μας στίγμα», εξήγησε ο Βασίλης Σμπόρος για την πρωτοποριακή μέθοδο που εφαρμόζει.

Από την ώρα που η ανακάλυψη του διακεκριμένου φυσικού είδε το φως της δημοσιότητας το περσινό φθινόπωρο, εξασφαλίστηκε χρηματοδότηση για την έναρξη κλινικών μελετών στο πανεπιστημιακό νοσοκομείο του Εδιμβούργου. Ωστόσο, η εμφάνιση του κορωνοϊού έφερε τα πάνω-κάτω: «Υποτίθεται πως μέσα σ’ αυτόν τον χρόνο θα ξεκινούσαμε την κλινική μελέτη. Αυτό ήταν προγραμματισμένο να ξεκινήσει τον Μάρτιο, το διάστημα που ξέσπασε o Covid-19. O σχεδιασμός «πάγωσε». Όμως τώρα ελπίζουμε να ξεκινήσουμε μέχρι τα Χριστούγεννα, αφού μόνο εάν προχωρήσει η μελέτη στους ασθενείς, θα εξάγουμε πιο χρήσιμα συμπεράσματα και θα δούμε κατά πού πάμε. Πρέπει να συμπληρώσουμε έναν αριθμό ασθενών, ώστε στο τέλος να βγει μια στατιστική, που να λέει: «Κοίταξε να δεις. Εάν κάνεις μία τεχνική μόνη της ή σε συνδυασμό με κάποια άλλη, θα βελτιώσουμε αυτό το πράγμα». Το επόμενο βήμα, αφού βρούμε πού χωράμε και τι κάνουμε καλό, ποιο θα είναι; Να κοστολογηθεί όλο αυτό. Αξίζει τον κόπο να βάζει ένα σύστημα υγείας τα χρήματα αυτά, να επενδύσει; Συνήθως η απάντηση είναι ναι. Αλλά η κοστολόγηση επιβάλλει κι αυτή μία διαφορετική μελέτη του πράγματος. Συνήθως αυτά τα βήματα παίρνουν μία δεκαετία. Εντούτοις, ευελπιστώ με τις συνεργασίες που κάνουμε, να μειώσουμε τον χρόνο αναμονής κατά πολύ».

Το πλάνο για κλινικές μελέτες στην Ελλάδα

Μπορεί στη Σκωτία να μην ξεκίνησε ακόμη η δοκιμαστική εφαρμογή της καινούργιας μεθόδου, αλλά ο κ. Βασίλης Σμπόρος αναζητά πρόσφορο έδαφος και στην πατρίδα του. Η πρόσφατη επίσκεψή του στην Ελλάδα γεννά την προοπτική συνεργασίας με δύο νοσηλευτικά ιδρύματα της χώρας, ενώ ανοίγει δίαυλο επικοινωνίας με το Ινστιτούτο Βιοχημείας, Βιοφυσικής και Βιοτεχνολογίας του Heriot-Watt, όπου προσφέρει ανελλιπώς τις υπηρεσίες του από τη δεκαετία του ’90 μέχρι σήμερα. «Εκδηλώθηκε ενδιαφέρον από το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο στη Λάρισα, ενώ ξεκίνησε ήδη συνεργασία με την Πάτρα. Δεν ξέρω πού θα καταλήξει όλο αυτό. Όλα είναι υπό συζήτηση. Δεν έχουμε αποφασίσει ακριβώς. Όμως υπάρχει καλή διάθεση», δήλωσε ο κ. Σμπόρος, ο οποίος ωστόσο επισήμανε ότι επί του παρόντος δεν είναι δυνατό να τεθεί ακριβές χρονοδιάγραμμα, για το πότε θα μπορούσαν να ξεκινήσουν κλινικές δοκιμές σε ασθενείς με καρκίνο του προστάτη, τη συχνότερη μορφή καρκίνου που πλήττει τον ανδρικό πληθυσμό: «Τώρα γίνονται τα πρώτα βήματα ώστε να δημιουργήσουμε ένα κλίμα, που μπορεί να φέρει χρηματοδότηση είτε κρατική, είτε από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Για να υπάρξει κάποια εξέλιξη με τα δύο νοσοκομεία, θα πρέπει να οργανώσουμε αρκετά πράγματα με όσους είναι αναμεμειγμένοι σ’ αυτό το project».
Το σημαντικότερο βέβαια έχει να κάνει με το γεγονός ότι η τεχνική που ανέπτυξε, μπορεί να συνδυαστεί με συμβατικούς υπερηχογράφους για την ενίσχυση της απόδοσής τους: «Για να δείξεις κάτι που αξίζει τον κόπο να επενδύσουν οι εταιρείες, παίρνει δεκαετίες για να προσαρμόσεις τον εξοπλισμό σε μία καινούργια ιδέα. Το γεγονός ότι μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τα ήδη υπάρχοντα μηχανήματα, μας λύνει τα χέρια».

Ελπίδες για μείωση των βιοψιών

Η σπουδαία τεχνολογική εξέλιξη που φέρει την υπογραφή του Βολιώτη διδάκτορα Φυσικής, μπορεί να φέρει ιατρική επανάσταση, αφού πέρα των άλλων, θα καταστήσει περιττή μία βιοψία σε ασθενή με καρκίνο. «Η βιοψία είναι μια επεμβατική μέθοδος, που έχει κάποια ρίσκα. Μιλάμε για επιπλοκές στο 1% των ασθενών, όπως η σήψη και η μόλυνση. Το ρίσκο αυτό αποτελεί πρόβλημα για το σύστημα υγείας και τον ασθενή. Κι επίσης, η διαγνωστική ευαισθησία που έχει, δεν είναι τεράστια. Υπάρχουν άνθρωποι που έκαναν βιοψία και ο γιατρός τους είπε πως είναι «καθαροί». Τον επόμενο χρόνο ξανάκαναν και ο γιατρός τους ανακάλυψε ότι νόσησαν. Όμως, τις περισσότερες φορές αυτό σημαίνει ότι υπήρχε και τον προηγούμενο χρόνο» σημειώνει ο ερευνητής του Heriot-Watt. Στη συνέχεια ανέφερε δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα: «Όταν γεννήθηκα, η μητέρα μου δεν έκανε υπέρηχο. Κανείς δεν γνώριζε εάν θα πήγαινε κάτι λάθος ή θα γεννιόμουν με σύνδρομο Down. Ύστερα από 20-30 χρόνια, υπήρχε αυτός ο υπέρηχος. Ήταν τεράστιο άλμα. Η θνησιμότητα των βρεφών ελαττώθηκε κατά πολύ. Μια άλλη χαρακτηριστική περίπτωση ήταν με τα παιδιά μου, που γεννήθηκαν πριν από δέκα και οκτώ χρόνια αντίστοιχα. Ο υπέρηχος στο πρώτο ήταν διαφορετικός απ’ ό,τι στο δεύτερο. Το τεστ για το σύνδρομο Down είχε ακρίβεια 85% στο ένα παιδί, ενώ μέσα σε μία διετία βελτιώθηκε τόσο που άγγιζε το 99%. Που σημαίνει ότι δεν χρειαζόταν παρακέντηση πια. Στην παρακέντηση μία στις εκατό μητέρες έχανε το παιδί της. Κάποια στιγμή στο μέλλον, δεν θα χρειάζονται βιοψίες και να βάζεις 15 φορές μια βελόνα, για να βρεις έναν καρκίνο και πάλι να έχεις πιθανότητες 50-60% να εντοπίσεις την ασθένεια. Η δειγματοληψία δεν είναι απ’ όλο το όργανο ή τον ιστό. Τυχαία βαδίζεις στην εξέταση. Πρέπει να σκεφτούμε ανάλογα. Κι εάν κοιτάξεις πίσω στην ιστορία, θα καταλάβεις πού μπορείς να πας μπροστά. Σε 30 χρόνια θα είμαστε κάπου αλλού, σίγουρα».

Συνεργασίες και αλληλεπίδραση

Παρότι η κλινική δουλειά δεν έχει ξεκινήσει, αυτό δεν σημαίνει ότι ο Βασίλης Σμπόρος και τα υπόλοιπα μέλη της ομάδας (δύο Έλληνες και τρεις Βρετανοί) έπαψαν να δουλεύουν εργαστηριακά: «Συνεχίζουμε να αναπτύσσουμε την τεχνολογία που ανακαλύψαμε. Τίποτα δεν είναι τελειωμένο. Από τη στιγμή που δείξαμε κάτι το οποίο τράβηξε την προσοχή του κόσμου, οφείλουμε να συνεχίσουμε αυτό που κάναμε. Επίσης, εξετάζουμε άλλες τεχνολογίες που μπορούν να μας βοηθήσουν, όπως η τεχνητή νοημοσύνη. Υπάρχουν ιδέες και προσπαθούμε να κάνουμε συνεργασίες με συναδέλφους, όπου ο καθένας προσφέρει τις γνώσεις του σε πράγματα που δεν είναι του δικού μου πεδίου. Για παράδειγμα, εγώ είμαι ειδικός στους υπέρηχους. Άλλος στα μαθηματικά, άλλος στη στατιστική, στην ανάλυση εικόνας, στην υδροδυναμική και ούτω καθεξής. Υπάρχει αλληλοεπίδραση και χρειάζονται όλα αυτά, π.χ. όταν εξετάζουμε τη ροή του αίματος. Πρέπει να την καταλάβουμε, για να λειτουργήσουμε όλους αυτούς τους αλγόριθμους. Για να κάνεις κάτι που δεν ξέρεις, πάει να πει ότι πρέπει να τολμήσεις μια βουτιά στα βαθιά. Όμως το προτιμώ να κινούμαι σ’ ένα άγνωστο περιβάλλον και να μαθαίνω καινούργια πράγματα».

Πηγή: Εφημερίδα “Θεσσαλία”

Σχετικά με τον συντάκτη

Με Άλλα Μάτια
Η μοναδική, πλήρως προσβάσιμη για κάθε χρήστη, διαδραστική, κοινωνική πύλη ενημέρωσης στην Ελλάδα!

Αφήστε σχόλιο

ΧΟΡΗΓΟΙ

Επιστροφή στην κορυφή

Συνεχίζοντας να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Περισσότερες πληροφορίες.

Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας ή κάνετε κλικ στο κουμπί "Κλείσιμο" παρακάτω τότε συναινείτε σε αυτό.

Κλείσιμο