σχεδιαγράμματα εσωτερικού χώρου κατοικίας: κουζίνα, μπάνιο, τραπεζαρία,

Στο meallamatia.gr αποφασίσαμε να δημοσιεύσουμε μία σειρά από ενημερωτικά άρθρα που ανοίγουν το μεγάλο θέμα της προσβασιμότητας. Ένα θέμα που αφορά και όσους έχουμε κάποια αναπηρία αλλά και γενικότερα εμποδιζόμενα στην κίνηση άτομα, ηλικιωμένους, έγκυες, αλλά και γονείς με καροτσάκι των παιδιών τους, καθώς και όποιον θέλει να απολαμβάνει τη μετακίνηση του σε ένα ελεύθερο από εμπόδια πεζοδρόμιο, αλλά και να κινείται άνετα στο δομημένο περιβάλλον. Για αυτό ο συνεργάτης μας, Τοπογράφος Μηχανικός, κύριος Γιάννης Λαμπρόπουλος, συνδυάζει κάθε φορά την εμπειρία του επαγγελματικά, την εξοικείωση του με θέματα που αφορούν τους ανθρώπους με αναπηρία και την προσβασιμότητα και παράλληλα τις πληροφορίες που αντλούμε για να σας παρουσιάσουμε τα ενημερωτικά αυτά άρθρα από το Υπουργείο Περιβάλλοντος, τη Νομοθεσία αλλά και το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος.


Είναι απαραίτητο όλα τα κτίρια στη χώρα μας, να προβούν στις κατάλληλες παρεμβάσεις για την αυτόνομη διακίνηση και διαβίωσή των ατόμων με αναπηρία (άτομα με φυσική, ψυχική ή νοητική ανεπάρκεια) και γενικότερα των εμποδιζόμενων ατόμων ( άτομα της τρίτης και τέταρτης ηλικίας, έγκυες, εθισμένοι σε βλαβερές ουσίες, ασθενείς από αρτηριοσκλήρυνση, επιληψία, ανεπάρκεια νεφρού, ρευματικές παθήσεις, καρδιοπάθειες κλπ). Αθροιστικά τα άτομα με αναπηρία και τα εμποδιζόμενα άτομα ξεπερνούν το 50% του πληθυσμού.

Στόχος του σχεδιασμού των κατοικιών είναι τα άτομα αυτά να αποπεριθωριοποιούνται, να αναπτύσσουν τα ταλέντα, μειώνοντας την εξάρτησή τους από κάποιο άλλο άτομο και να γίνεται πιο παραγωγικό.

Η κατοικία θα πρέπει να προσαρμόζεται στις νέες ανάγκες διαβίωσης των χρηστών της, που πιθανόν προκύψουν με την πάροδο του χρόνου και να μειώνεται σημαντικά το κόστος της όποιας μελλοντικής παρέμβασης, προσφέροντας ίσες δυνατότητες αυτόνομης διαβίωσης και διακίνησης σε όλους ανεξαιρέτως τους χρήστες.

Απαραίτητες προϋποθέσεις:

√ Κατάργηση όλων των “περιττών” εσωτερικών ή εξωτερικών στοιχείων, που είναι δυνατόν να λειτουργήσουν σαν εμπόδια (όχι ανισοσταθμίες στο ίδιο επίπεδο, όχι κατώφλια πέραν των 2εκ ύψους, όχι περιττές τοιχοποιίες και πόρτες κλπ).

√ Κατάργηση όλων των εμποδίων: οριζόντιων, κατακόρυφων και εμποδίων στον χώρο (όχι σκάλες, όχι περάσματα μικρού πλάτους, άνετες επιφάνειες ελιγμών κλπ).

√ Σχεδιασμός των κατοικιών με κριτήριο τον χρήστη αμαξιδίου.

Η κεντρική είσοδος των κτιρίων κατοικίας, οι είσοδοι ανά όροφο και η είσοδος από τους υπόγειους χώρους στάθμευσης θα πρέπει να είναι προσβάσιμοι από εμποδιζόμενα άτομα και ειδικότερα από χρήστες αμαξιδίων. Όπου οι είσοδοι των κατοικιών είναι σε διαφορετικές στάθμες από τη στάθμη του πεζοδρομίου θα πρέπει να προβλέπεται ράμπα κλίσης 5% ή ανελκυστήρας.

Για την ελεύθερη κυκλοφορία των χρηστών οι απαραίτητες προϋποθέσεις είναι:

√ διάδρομοι πλάτους 1.20μ με εξασφαλισμένο σε όλο το μήκος τους ελάχιστο πλάτος 0.90μ.

√εσωτερικές θύρες πλάτους από κάσα σε κάσα 0.90μ, συρόμενων ή ανοιγόμενων, με χειρολαβές τοποθετημένες σε ύψος 0.90-1.20μ από το δάπεδο και με επαρκή χώρο εκατέρωθεν του θυροφύλλου για ελιγμό του αμαξιδίου (ελεύθερος χώρος διαμέτρου 1.50μ). Ειδικά για θύρες χώρων υγιεινής πρέπει να προβλέπονται πάντα θύρες ανοιγόμενες προς τα έξω ή συρόμενες.

√ αποφυγή ανισοσταθμιών στους χώρους της κατοικίας και κατωφλίων ύψους μεγαλύτερου των 2εκ.

√ διακόπτες , πρίζες, κομβία κλήσεως και γενικά μηχανισμών χειρισμού τοποθετημένων σε μια ζώνη 0.90-1.20μ από το δάπεδο, πάντα στα ίδια σταθερά σημεία για όλες τις περιπτώσεις, με όσο το δυνατόν πλατύτερη πλακέτα φωσφορίζουσα ή με φωτάκι.

Τα υλικά που προβλέπονται για την επίστρωση των δαπέδων πρέπει να είναι σταθερά και αντιολισθηρά, να παρέχουν ζεστασιά και άνεση χωρίς να αναπτύσσουν στατικό ηλεκτρισμό, να είναι ανθεκτικά και εύκολα στον καθαρισμό, με μικρή αντανακλαστικότητα, άφλεκτα και αυτοσβενόμενα.

Τα παράθυρα πρέπει να είναι αρκετά μεγάλα, για να προσφέρουν όσο το δυνατόν περισσότερη θέα στους κατοίκους εκείνους που περνούν μεγάλο τμήμα του χρόνου τους στην κατοικία τους, με ποδιά στα 0.75μ και μηχανισμούς ανοιγοκλεισίματος στα 0.90-1.20μ, χωρίς θερμαντικά σώματα κάτω από αυτά, ώστε να επιτρέπεται η κατά το δυνατόν μεγαλύτερη προσέγγιση σε αυτά.

Οι εξωστόθυρες δεν πρέπει να έχουν κατώφλι ύψους μεγαλύτερου από 2εκ.

Οι εξώστες πρέπει να κατασκευάζονται με πλάτος 1.50μ τουλάχιστον και με στηθαίο που να μην εμποδίζει την θέα. Κτιστό στηθαίο πρέπει να προβλέπεται για ύψος μέχρι 0.60μ από το δάπεδο, το υπόλοιπο δε απαραίτητο ύψος τους να συμπληρώνεται από κιγκλίδωμα τέτοιας μορφής ώστε να μην επιτρέπει το “σκαρφάλωμα” παιδιών σε αυτό.

Βασικές αρχές σχεδιασμού προσαρμόσιμων χώρων υγιεινής είναι:

√ απαγορεύεται η ύπαρξη κατωφλίων ή βυθισμάτων του δαπέδου μεγαλύτερων των 2εκ. με θύρες που θα ανοίγουν πάντα προς τα έξω ή θα είναι συρόμενες , με άνοιγμα από κάσα σε κάσα 0.90μ.
√ πρόβλεψη, εντελώς ελεύθερου χώρου διαμέτρου 1.50μ για δυνατότητα στροφής αμαξιδίου.
√ πρόβλεψη τοιχωμάτων και οροφών ικανών να αντέξουν φόρτιση 100kgr.
√ χρήση αντιολισθητικών δαπέδων.

Σε περίπτωση που ο χρήστης του χώρου είναι άτομο με αναπηρία, και κυρίως χρήστης αμαξιδίου, τότε εκτός των παραπάνω θα πρέπει:

√ ο καθρέπτης τοποθετείται πάνω από το νιπτήρα με ελαφριά κλίση. Το κάτω μέρος του πρέπει να βρίσκεται σε ύψος 1.00μ. από το δάπεδο και το πάνω 2.00μ.

√ Μπροστά και δίπλα από μια πλευρά της λεκάνης, πρέπει να υπάρχει αρκετός χώρος για μετωπική ή πλάγια προσέγγιση ατόμου σε αμαξίδιο.. Το ύψος της λεκάνης πρέπει να είναι 0.45μ. για να διευκολύνεται η μετακίνηση του χρήστη από το αμαξίδιο στη λεκάνη. Πρέπει να έχει πλάτη ύψους τουλάχιστον 0.30μ. από την επιφάνεια του καλύμματος. Ένα καζανάκι χαμηλής πιέσεως με εύχρηστο χειρισμό π.χ. χειρολαβή στο πλάι είναι δυνατόν να την υποκαταστήσει. ∆ίπλα στη λεκάνη αγκυρώνεται μη ολισθηρή σπαστή χειρολαβή μήκους περίπου 0.75μ. και με το επάνω μέρος της σε ύψος 0.70μ. από το δάπεδο. Η διάμετρος μιας τέτοιας χειρολαβής είναι 30χιλ. – 40 χιλ. (1½΄΄ περίπου). Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δίνεται στον τρόπο στερέωσης των ειδών υγιεινής και των χειρολαβών (π.χ. πρόβλεψη πρόσθετου μεταλλικού 93 σκελετού, ενίσχυση ή κατασκευή τοίχου από μπετόν για την στήριξή του), έτσι ώστε να μπορούν να αντέχουν σε φόρτιση 100Kg. Η θήκη χαρτιού καθαρισμού πρέπει να είναι σε θέση προσιτή στον χρήστη και να διαθέτει μηχανισμό παροχής χαρτιού φύλλο-φύλλο, ιδιαίτερα χρήσιμο σε μονόχειρες.

√  σε περίπτωση εγκατάστασης μπανιέρας, αυτή θα πρέπει να εξοπλιστεί με ειδικές χειρολαβές και ειδικό καθισματάκι. Στο ένα δε άκρο της πρέπει να κατασκευάζεται πεζούλι μόνιμο στο οποίο θα μεταφέρεται ο χρήστης αμαξιδίου, για να ολισθήσει σιγά-σιγά στην μπανιέρα στηριζόμενος στα χέρια του, ή αντίστροφα κατά την έξοδό του από αυτή.

Κατά συνέπεια το ύψος του πεζουλιού και της μπανιέρας θα πρέπει να είναι το ίδιο με αυτό του αναπηρικού καθίσματος ( περίπου 0.50μ από το δάπεδο).

Σχεδιάγραμμα για χρήση χώρων υγιεινής από άτομο με αναπηρία

Σχεδιάγραμμα για χρήση μπανιέρας από άτομο με αναπηρία

Για την κουζίνα να θα πρέπει κατά τον σχεδιασμό της να τηρηθούν τα παρακάτω:

√ όλες οι σταθερές εγκαταστάσεις (υδραυλικές, αποχετευτικές κλπ), πρέπει να κατασκευάζονται με τέτοιο τρόπο ώστε να μην ενοχλήσουν ένα χρήστη με αναπηρία.

√ η θέση της κουζίνας να προβλέπεται δίπλα στον νεροχύτη, με ένα ενδιάμεσο πάγκο προετοιμασίας 0.70-0.80μ περίπου. Σημειώνομε εδώ ότι πάντα είναι εξυπηρετικότερες για όλους τους χρήστες κουζίνες “συγκεντρωμένες”, σχήματος σε κάτοψη Ι ή Γ.

√ να υπάρχει ικανός ελεύθερος χώρος αφενός για την πιθανή κίνηση αμαξιδίου μέσα στη κουζίνα, αλλά και εμπρός από κάθε ντουλάπι, το νεροχύτη ή την θέση των ηλεκτρικών συσκευών.

√ να προβλέπεται ,όπου είναι δυνατόν, ελεύθερος χώρος για προσθήκη ερμαρίου ή “τρόλεϊ” -εξαρτήματος πολύ εξυπηρετικού για εμποδιζόμενα άτομα- δίπλα στην κουζίνα.

√ να προβλέπονται παράθυρα, σε τέτοιο ύψος και με τέτοιες διαστάσεις και μηχανισμούς, που να είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθούν από άτομο σε αμαξίδιο.

Σε περίπτωση που ο χρήστης της κουζίνας είναι άτομο με αναπηρία, τότε εκτός των παραπάνω, θα πρέπει:

√ κάτω από τους πάγκους να προβλέπονται υποδοχές σε ύψος 0.65μ από το δάπεδο για βάθος 0.40μ, ή ακόμη καλύτερα σε ύψος 0.80μ από 107 το δάπεδο και για βάθος 0.60μ, ώστε να μπαίνουν κάτω από τον πάγκο και τα μπράτσα του αμαξιδίου.

√ στις θέσεις των ερμαρίων και των ηλεκτρικών συσκευών να προβλέπονται άνετες κατά μήκος εσοχές για τα πόδια, ύψους 0.20μ από το δάπεδο και βάθους 0.15μ.

√ όλες οι εξωτερικές σωληνώσεις να μονώνονται, ιδίως κάτω από το νεροχύτη, προς αποφυγήν εγκαυμάτων.

√ στον νεροχύτη να τοποθετείται αναμικτική μπαταρία με ντους, καθώς και ζώνη ασφαλείας στερεωμένη στην όψη του νεροχύτη για τα εμποδιζόμενα άτομα που μπορούν όμως να βαδίσουν και μια ράβδος για τις πετσέτες στον ένα πλευρικό τοίχο της εσοχής κάτω από το νεροχύτη.

√ στο κάτω τμήμα των ερμαρίων να προβλέπονται συρόμενα θυρόφυλλα, που δεν εμποδίζουν την κίνηση, καθώς και συρόμενα ράφια με οπές κυκλικές, ή ελαφρά ελλειπτικές, για την σταθερή τοποθέτηση σκευών, και περιστρεφόμενα ή συρόμενα ράφια καλάθια. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η κατασκευή όλων των πάγκων εργασίας στο ίδιο ύψος με τις εστίες μαγειρέματος για εύκολη μεταφορά των σκευών.

√ να λαμβάνεται υπ΄ όψη ότι ο χρήστης αμαξιδίου δεν μπορεί να προσεγγίσει ράφια σε ύψος πάνω από 1.40μ, ενώ αντίθετα τον διευκολύνουν συρόμενα ράφια κοντά στην κουζίνα και τον φούρνο.

√ προκειμένου για άτομα με προβλήματα στην όραση να προτιμώνται συσκευές με διακόπτες με ενδείξεις ανάγλυφες και με έντονη χρωματική διαφορά.

Σχεδιάγραμμα Κουζίνας για χρήση από άτομα με αναπηρίαΣχεδιάγραμμα Κουζίνας για χρήση από άτομα με αναπηρία

Για τα καθιστικά και τις τραπεζαρίες, σημαντικό όμως ρόλο παίζει ο σχεδιασμός και η τοποθέτηση των επίπλων στον χώρο, έτσι ώστε να παραμένουν πάντα ελεύθεροι οι απαιτούμενοι χώροι για την κίνηση και περιστροφή των αμαξιδίων. Τα έπιπλα πρέπει να έχουν γωνιές στρογγυλεμένες και όσο το δυνατόν λιγότερες προεξοχές. Τα καθίσματα πρέπει να βρίσκονται σε 40-55εκ από το δάπεδο, εκτός εάν ο χρήστης έχει κάποια πάθηση που τον δυσκολεύει να σηκωθεί οπότε πρέπει να είναι ψηλότερα από ότι συνήθως. Το ύψος των τραπεζιών πρέπει να είναι τέτοιο που να επιτρέπει την προσέγγιση αμαξιδίου, δηλαδή περίπου 70εκ από το δάπεδο.

Σχεδιάγραμμα για χρήση τραπεζιού από άτομο με αναπηρία

Στα υπνοδωμάτια τις περισσότερες φορές η κατάλληλη διάταξη των επίπλων αρκεί για να τα κάνει προσαρμόσιμα. Η πρόβλεψη ελεύθερου χώρου διαμέτρου 1.50μ, εδώ πρέπει να συμπληρώνεται με την πρόβλεψη διαδρόμου πλάτους 1.10μ και στις τρεις πλευρές του κρεβατιού, ώστε ο χρήστης αμαξιδίου να μπορεί να στρώσει μόνος του το κρεβάτι του. Σε περίπτωση που σε μία από τις τρεις πλευρές το πλάτος είναι μόνο 80-90εκ, τότε οι άλλες δύο απαιτούν πλάτος 1.20μ για να είναι δυνατή η κίνηση του αμαξιδίου. Τα υπνοδωμάτια που χρησιμοποιούνται από άτομα με αναπηρία τα έπιπλα πρέπει να περιορίζονται στα απολύτως απαραίτητα. Στις διαστάσεις των κρεβατιών, προσοχή όμως πρέπει να δοθεί στο ύψος τους. Για την περίπτωση χρήστη αμαξιδίου το στρώμα του κρεβατιού θα πρέπει να βρίσκεται στο επίπεδο του καθίσματος του αμαξιδίου, ενώ αναγκαία είναι η πρόβλεψη ελεύθερου χώρου ύψους τουλάχιστον 0.20μ από το δάπεδο για τις υποδοχές του αμαξιδίου. Σε κάθε υπνοδωμάτιο ατόμου με αναπηρία πρέπει να προβλέπεται πρίζα τηλεφώνου κοντά στο κρεβάτι και μπουτόν κινδύνου σε διάφορα σημεία και μάλιστα στο ύψος του σοβατεπιού προσιτά σε περίπτωση ανατροπής στο δάπεδο.

Σχεδιάγραμμα για χρήση υπνοδωματίου από άτομο με αναπηρία

Διαβάστε επίσης:

Προδιαγραφές Προσβασιμότητας για Εισόδους Κτιρίων

Σχετικά με τον συντάκτη

Τοπογράφος Μηχανικός

2 comments on “Σχεδιασμός Προσβάσιμης Κατοικίας

Αφήστε σχόλιο

ΧΟΡΗΓΟΙ

Επιστροφή στην κορυφή