• Αρχική
  • Επιστημονικά
  • Η πρόσβαση των ατόμων με προβλήματα όρασης στην ελληνική αγορά εργασίας: Ιστορική Αναδρομή

Ο Βαγγέλης Αυγουλάς

Η παντελής έλλειψη ενδιαφέροντος και φροντίδας του κράτους, οδήγησε την ιδιωτική πρωτοβουλία στις αρχές του 20ου αιώνα να ιδρύσει τον Οίκο Τυφλών Καλλιθέας, ο οποίος λειτούργησε από το 1910 με σκοπό τη μόρφωση και επαγγελματική αποκατάσταση των τυφλών και τη γενικότερη κοινωνική μέριμνα για τυφλούς.

Στις πρώτες δεκαετίες ο Οίκος Τυφλών προσέφερε μια κατάρτιση σε χειροτεχνία και μουσική και από το 1930 στην ψαλτική.

Από εκεί και πέρα, οι τυφλοί με δική τους πρωτοβουλία χρησιμοποιούσαν τις βασικές γνώσεις που έπαιρναν από την εκπαίδευση τους για το επάγγελμα τους, π.χ. κάποιοι βρήκαν δουλειά σε εκκλησίες ως ψάλτες ή κατασκεύαζαν και πουλούσαν χειροτεχνήματα.

Και Λίγοι εργάζονταν ως μουσικοί.

Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο Πανελλήνιος Σύνδεσμος τυφλών οργάνωσε στις εγκαταστάσεις του 1 εργαστήριο όπου οι τυφλοί εκεί κατασκεύαζαν και πουλούσαν σκούπες και βούρτσες. Το 1954 με Βασιλικό Διάταγμα δόθηκε στήριξη στα εργαστήρια αυτά και αναπτύχθηκαν και νέα εργαστήρια στον Φάρο Τυφλών της Ελλάδος.

Την ίδια δεκαετία που πλέον οι τυφλοί μπορούσαν να έχουν πρόσβαση και στην 3οβάθμια εκπαίδευση, εμφανίστηκαν να σπουδάζουν οι πρώτοι τυφλοί δικηγόροι που αργότερα διορίστηκαν σε κάποιους κρατικούς οργανισμούς ως νομικοί σύμβουλοι.

Το 1957 ιδρύθηκε στον Φάρο Τυφλών Ελλάδος με πρωτοβουλία μιας γερμανικής εταιρείας η Σχολή Τηλεφωνητών για τυφλούς, όπου εκεί καταρτίζονταν οι τυφλοί για να βρουν εργασία σε τηλεφωνικά κέντρα διαφόρων φορέων.

Η Σχολή αυτή λειτούργησε στον Φάρο Τυφλών για αρκετά χρόνια και μετά, το 1982, πέρασε στο Κέντρο Εκπαίδευσης και Αποκατάστασης Τυφλών όπου ήταν δημόσιος φορέας εκπαίδευσης και παράλληλα,  άνοιξε στη Θεσσαλονίκη, μια ακόμα Σχολή τυφλών τηλεφωνητών για όλη τη Βόρεια Ελλάδα.

Παράλληλα, τη δεκαετία του ’80 άρχισαν να αποκαθίστανται κυρίως στο δημόσιο αλλά και στον ιδιωτικό τομέα, επαγγελματικά οι τυφλοί τηλεφωνητές. Σε άλλες ειδικότητες δεν είχαμε έντονη εξέλιξη για πολλά χρόνια, είχαμε πάντως το φαινόμενο κάποιοι τυφλοί να απασχολούνται ως εκπαιδευτικοί σε διάφορα μαθήματα, τα οποία διδάσκονταν βέβαια στα σχολεία τυφλών Αθήνας και Θεσσαλονίκης.

Η πρώτη πραγματική παρέμβαση του Ελληνικού κράτους καταγράφεται το 1979, έτος το οποίο είχε ανακηρυχτεί παγκόσμιο έτος αναπηρίας.  Τότε στην Ελλάδα ψηφίζεται ένας νόμος όπου προέβλεπε ότι το 1/3 των θέσεων για προσλήψεις στο δημόσιο θα καταλαμβάνεται από τυφλούς. Ο νόμος δε λειτούργησε στην πράξη,  αλλά έδωσε μια βάση στο αναπηρικό κίνημα της χώρας και το 1985 πετύχαμε νόμο που έλεγε ότι στο δημόσιο το 80% των οργανικών θέσεων των τηλεφωνητών θα καταλαμβάνεται από τυφλούς και το 1986 η διάταξη αυτή με άλλο νόμο βελτιώθηκε, διότι προβλεπόταν πλέον όλη η διαδικασία με λεπτομέρειες της προκήρυξης, πρόσληψης και τοποθέτησης των τυφλών τηλεφωνητών.

Έπειτα, Ο ν.1648/86 προέβλεψε την πρόσληψη στο δημόσιο και τυφλών δικηγόρων.

Παράλληλα, εκείνη την περίοδο καταγράφεται η εμφάνιση τυφλών εκπαιδευτικών με πανεπιστημιακά προσόντα πλέον.

Σήμερα το επάγγελμα του τυφλού ψάλτη είναι σπάνιο, ενώ τα εργαστήρια κατασκευής προϊόντων λειτουργούν ακόμα στον Φάρο Τυφλών Ελλάδος στην Αθήνα αλλά πουθενά αλλού στην Ελλάδα, μιας και οι ιδιωτικές πρωτοβουλίες που είχαν ιδρύσει και σε άλλες πόλεις της χώρας τέτοια εργαστήρια επαγγελματικής κατάρτισης και απασχόλησης δε λειτουργούν πια σήμερα.

Από τη δεκαετία του ’80 και μετά, με νόμους καταγράφεται μια ποιοτική βελτίωση υπέρ των τυφλών εργαζόμενων, αφού  πλέον τους δίνεται η δυνατότητα υπηρεσιακής και μισθολογικής εξέλιξης με βάση  κάποια προσόντα που ως τότε δεν τους αναγνωρίζονταν, ενώ επίσης οι τυφλοί κερδίζουν κάποια επιδόματα και ελαφρύνσεις ωραρίου κλπ. Πράγμα Που βοήθησε και άλλους τυφλούς να κυνηγήσουν την επαγγελματική τους σταδιοδρομία.

Μεμονωμένα και χωρίς κρατική υποστήριξη, οι τυφλοί τέλη της δεκαετίας του ’80 ξεκίνησαν να αναζητούν επαγγελματικά διέξοδο και σε άλλες ειδικότητες, φαινόμενο που πλέον είναι έντονο στην Ελλάδα λόγω της οικονομικής κρίσης.

Τελευταία έχουν γίνει σκέψεις και νομοθετικές κινήσεις που αναγνωρίζουν τη δυνατότητα στους τυφλούς να καταρτιστούν και σε άλλα επαγγέλματα, όπως αυτό της απομαγνητοφώνησης πρακτικών, το επάγγελμα του ξεναγού (ένας τυφλός έχει ήδη αποφοιτήσει από Σχολή ξεναγών και με προσωπικές του ενέργειες αναζητά κατάλληλη εργασία), για τις γυναίκες το επάγγελμα της ψηλαφίστριας μαστού για τη διάγνωση καρκίνου κ.α..

Επίσης, κάποιοι -Λίγοι σε αριθμό-, στην Ελλάδα έχουν βρει δουλειά χρησιμοποιώντας τις γνώσεις τους στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές.

Επίσης, έχουν καταγραφεί στη χώρα μας προσωπικές επιτυχίες ανθρώπων με πρόβλημα όρασης στον επιστημονικό τομέα, όπως και στην πολιτική και στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, πράγμα που διεύρυνε την αποδοχή της αναπηρίας μας από την Ελληνική κοινωνία.

Στο κομμάτι των κοινωνικών, ασφαλιστικών και συνταξιοδοτικών παροχών, ιστορικά καταγράφουμε το 1966 νόμο που αναγνώριζε στους δικαιούχους αναπηρικών συντάξεων μια προσαύξηση 50% επί της αρχικής τους σύνταξης γήρατος. Έπειτα ήρθε ο ν.612/77 ο οποίος αναγνώρισε στους τυφλούς του ιδιωτικού τομέα πλήρη σύνταξη στα 4.050 ένσημα= περίπου 13 χρόνια εργασίας, ενώ στις δημόσιες επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας προβλεπόταν πλέον στα 15 χρόνια εργασίας η πλήρη σύνταξη.

Δεν ήταν πάντως υποχρεωτική η αποχώρηση του τυφλού από την εργασία του όταν συγκέντρωνε αυτά τα ένσημα και τα χρόνια εργασίας. Η νομοθετική πρόβλεψη αυτή για την εποχή της ήταν η πρώτη, και γι’αυτό πρωτοποριακή, σε όλη την Ευρώπη.

Από το 1981 και μετά έρχονται επίσης, κάποια μέτρα φοροαπαλλαγών για το εισόδημα των τυφλών και βελτιώνεται έτσι η οικονομική κατάσταση των εργαζομένων με πρόβλημα όρασης περαιτέρω.

Ακολούθησαν και άλλα τέτοια κοινωνικά μέτρα σε επιμέρους τομείς που ενίσχυσαν το βιοτικό επίπεδο των τυφλών, π.χ. έκπτωση στις τηλεπικοινωνίες.

Ο ν.2643/98 βελτίωσε όλους τους προηγούμενους νόμους ως προς την επαγγελματική αποκατάσταση των τυφλών αλλά δεν είχε καλή πορεία εφαρμογής του από το κράτος.

Από το 2000 και μετά παρατηρήθηκε μια μείωση προκηρύξεων θέσεων εργασίας για τυφλούς από το δημόσιο και έτσι τα τελευταία χρόνια έχει καταγραφεί αύξηση της ανεργίας στους τυφλούς κατόχους πτυχίου από τη Σχολή τηλεφωνικής.

Οι σπουδές στη Σχολή τηλεφωνικής πάντως σήμερα για τους τυφλούς έχουν βελτιωθεί ποιοτικά και έχουν εντάξει και γνώσεις η/υ κλπ.

Πλέον όμως ο ιδιωτικός τομέας δεν απορροφά τυφλούς τηλεφωνητές λόγω της οικονομικής κρίσης και της ανυπαρξίας κινήτρων προς τους εργοδότες, αλλά και της εξέλιξης της τεχνολογίας που έχει φέρει μεταξύ άλλων και τα αυτόματα τηλεφωνικά κέντρα. γενικότερα έχει καταγραφή μείωση της επαγγελματικής απορρόφησης τυφλών στον ιδιωτικό τομέα.

Σήμερα έχουμε στην Ελλάδα πτυχιούχους ψυχολόγους, κοινωνικούς λειτουργούς, βοηθούς φυσικοθεραπευτών κλπ. Αλλά σχεδόν μηδενική επαγγελματική απορρόφηση αυτών.

Το ελληνικό κράτος δυστυχώς απουσιάζει διαχρονικά από τον οργανωμένο κεντρικό σχεδιασμό κατάρτισης και επαγγελματικής αποκατάστασης των τυφλών και έτσι γίνονται μόνο αποσπασματικά βήματα κάθε τόσο προς αυτή την κατεύθυνση.

Το τελευταίο θετικό αποτέλεσμα διεκδικήσεων του αναπηρικού κινήματος της χώρας είναι ο ν.4440/2016 που προβλέπει ότι σε όλες τις προσλήψεις που θα γίνονται στο δημόσιο, -άρα πλέον όχι μόνο στις θέσεις των τηλεφωνητών-, το 15% των θέσεων αυτών θα καταλαμβάνεται από τα ΑμεΑ και τις οικογένειες τους.

 

Σχετικά με τον συντάκτη

Βαγγέλης Αυγουλάς
Δικηγόρος, Πρόεδρος του Οίκου Ναύτου, Τακτικός Εκπρόσωπος στην Ελλάδα της Διεθνούς Οργάνωσης VIEWS για νέους με προβλήματα όρασης

Αφήστε σχόλιο

ΧΟΡΗΓΟΙ

Επιστροφή στην κορυφή