Πανελλήνιες εξετάσεις 2018 Θέματα και απαντήσεις

Οι απαντήσεις των πανελληνίων εξετάσεων με την εγκυρότητα του Νέου Φροντιστηρίου http://neo.edu.gr

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ΄ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 13 ΙΟΥΝΙΟΥ 2018 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5)

ΘΕΜΑΤΑ

ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΘΕΜΑ Α1

Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων όρων: α. «κλήριγκ» β. Εθνικόν Κομιτάτον γ. Οργανισμός (1914) Μονάδες 15

ΑΠΑΝΤΗΣΗ:

α. σελ.54, Κατά τη διάρκεια της κρίσης του 1932 «στο εξωτερικό εμπόριο … στοιχεία».
β. σελ.77, Πολιτικός σχηματισμός με μικρότερη απήχηση που συγκροτήθηκε στην εθνοσυνέλευση του 1862. «το Εθνικόν Κομιτάτον …. αυτοκρατορία».
γ. σελ. 140-141, «Τον Ιούλιο …. κλήρο».

ΘΕΜΑ Α2

Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας, δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί στην κάθε πρόταση, τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή, ή τη λέξη Λάθος, αν η πρόταση είναι λανθασμένη:

α. Με το Σύνταγμα του 1844 δεν κατοχυρώθηκε το δικαίωμα του συνέρχεσθαι και συνεταιρίζεσθαι. β. Ο Θεόδωρος Δηλιγιάννης υποστήριζε ένα κράτος κοινωνικής αλληλεγγύης. γ. Στην Ελλάδα, αντίθετα από τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες, δεν διαμορφώθηκαν ταξικά κόμματα μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα. δ. Η Τράπεζα της Ελλάδος ιδρύθηκε με αφορμή αίτημα της ΕΑΠ. ε. Το κίνημα στο Θέρισο υποστηρίχθηκε από την ελληνική κυβέρνηση. Μονάδες 10

ΑΠΑΝΤΗΣΗ:

α. ΣΩΣΤΟ
β. ΣΩΣΤΟ
γ. ΣΩΣΤΟ
δ. ΛΑΘΟΣ
ε. ΛΑΘΟΣ

ΘΕΜΑ Β1

α. Να αναφέρετε ονομαστικά τα αντιβενιζελικά κόμματα. (μονάδες 3)

β. Ποια ήταν τα κοινά χαρακτηριστικά τους; (μονάδες 10) Μονάδες 13

ΑΠΑΝΤΗΣΗ:

α. σελ.92, «από τα αντιβενιζελικά … διαλλακτικό»
β. σελ.92, «ως αντιβενιζελικά … συντηρητικότερες θέσεις»

ΘΕΜΑ Β2

α. Ποια ήταν τα στάδια οργάνωσης της Κρητικής Πολιτείας μέχρι και την έγκριση του Συντάγματός της; (μονάδες 10)

β. Ποια ήταν τα οικονομικά μέτρα που πήρε η Κρητική Πολιτεία; (μονάδες 2) Μονάδες 12

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: 

α. σελ.206-207, «οι ξένοι ναύαρχοι … Βενιζέλος»
β. σελ.208, «η πρώτη κυβέρνηση … (Καραμπινιέρους)»

ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ

ΘΕΜΑ Γ1

Με βάση τις ιστορικές σας γνώσεις και αντλώντας στοιχεία από τα κείμενα που σας δίνονται, να απαντήσετε στις εξής ερωτήσεις:

α. Ποιες προσδοκίες καλλιεργούσε η ιδέα της ανάπτυξης του σιδηροδρομικού δικτύου στην Ελλάδα τον 19ο αιώνα; (μονάδες 10)

β. Ποια ήταν η επέκταση του σιδηροδρομικού δικτύου μέχρι και την πρώτη δεκαετία του 20ού αιώνα και ποιες δυσκολίες συνάντησε στην πραγματοποίησή της; (μονάδες 7)

γ. Σε ποιο βαθμό εκπληρώθηκαν οι αναπτυξιακές προσδοκίες που γέννησε η κατασκευή του σιδηροδρομικού δικτύου στην Ελλάδα; (μονάδες 8)

Μονάδες 25

ΚΕΙΜΕΝΟ Α

Τοιουτοτρόπως [εννοείται: με την κατασκευή σιδηροδρομικού δικτύου] δε οι γεωργοί θα ηύξανον τας εργασίας των, θα κέρδαινον περισσότερα, και φυσικώ τω λόγω θα εβελτιούτο ο υλικός και ηθικός βίος των, και η ανταλλαγή των προϊόντων […] θα ηύξανε την ποιότητα, την ποσότητα και το κέρδος. Επειδή δε την γεωργίαν παρακολουθούσι πάντοτε αι τέχναι¹ και η βιομηχανία, ως και τανάπαλιν, πολλών γεωργικών προϊόντων, μεταβαλλομένων εις βιομηχανικά προϊόντα, θα ανεπτύσσοντο συγχρόνως αι τέχναι και η βιομηχανία. Τα έως τότε δε εισαγόμενα ομοειδή προϊόντα θα έπαυον, και το εκ τούτων περίσσευμα των χρημάτων μας προκύπτον θα το μεταχειριζόμεθα εις προμήθειαν νέων προϊόντων ξένων ή εγχωρίων.


¹αι τέχναι = χειρωνακτικά επαγγέλματα.

Α.Ν.Βερναρδάκης, Περί του εν Ελλάδι εμπορίου, Αθήνα 1885, στο Αξιολόγηση των μαθητών στο μάθημα Θέματα Νεοελληνικής Ιστορίας, Αθήνα 1999, σ. 40.

Το κείμενο αποδόθηκε στο μονοτονικό, διατηρήθηκε όμως η ορθογραφία του.

ΚΕΙΜΕΝΟ Β

ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΟΙ, 1869-1907

Έτος         Χιλιόμετρα δικτύου

1869                   9

1883                  22

1885                 222

1889                640

1892                900

1897                970

1903               1.132

1904              1.335

1907              1.372

Γ. Δερτιλής, Ιστορία του Ελληνικού κράτους. 1830-1920, τόμος Β’, Αθήνα 2005, σ. 676.

Ο πίνακας προσαρμόστηκε για τις ανάγκες της εξέτασης.

ΚΕΙΜΕΝΟ Γ

Από πολλές […] απόψεις, η χρησιμότητά τους [ενν. των σιδηροδρόμων] για μια διαδικασία μετάβασης ήταν αμφισβητήσιμη, αν όχι τελείως αρνητική. Το ολικό μήκος γραμμών […] δείχνει ότι η ένεση επενδύσεων δεν ήταν αρκετή για να δημιουργήσει συνθήκες οικονομικής απογείωσης. Αλλά και μεγαλύτερες να ήταν οι επενδύσεις, πάλι θα ήταν σχεδόν άχρηστες. Η κατασκευή σιδηροδρόμων δεν μπορούσε να παίξει τονωτικό ρόλο για ανύπαρκτους βιομηχανικούς κατασκευαστές δικτύου και τροχαίου υλικού ούτε ήταν αρκετά ισχυρό κίνητρο για να δημιουργηθούν τέτοιες βιομηχανίες σε μια χώρα που δεν είχε σίδερο και κάρβουνο. […] Ακόμα και στον τομέα των μεταφορών η εισφορά του σιδηροδρόμου στην ανάπτυξη της χώρας δεν ήταν αποφασιστική, όχι μόνο γιατί το δίκτυο δεν είχε παντού το ίδιο πλάτος γραμμών αλλά κυρίως γιατί είχε κατασκευαστεί, με κάποια ελαφρότητα, έτσι που να εξυπηρετεί κυρίως παράλιες περιοχές. Ο ανταγωνισμός της ναυτιλίας θα ήταν ίσως μικρότερη απειλή σ’ εποχή οικονομικής άνθησης˙ έφτασε να είναι σοβαρό εμπόδιο στις συνθήκες οξύτατης κρίσης, που είχαν προξενήσει ένα πόλεμο τιμών στην αγορά των ναυτικών μεταφορών.

Γ. Δερτιλής, Κοινωνικός μετασχηματισμός και στρατιωτική επέμβαση. 1880-1909, Αθήνα 1977, σ. 78-79.

ΑΠΑΝΤΗΣΗ:

ΘΕΜΑ Γ1

Εισαγωγή: Τα παραθέματα αναφέρονται στο μεγαλύτερο μέρος του 19ου αιώνα και πραγματεύονται την ανάπτυξη του σιδηροδρομικού δικτύου καθώς και το πόσο καλύφθηκαν οι αναπτυξιακές προσδοκίες έως τις αρχές του 20ου αιώνα

✓ Α΄ ζητούμενο:

Από βιβλίο: σελ. 33
Αναφορά στις προσδοκίες που δημιουργούσε το ευρωπαϊκό παράδειγμα: «Το σιδηροδρομικό δίκτυο έλυνε… κατά το 19ο αιώνα.»
Αντιθετική αναφορά στις ανυπέρβλητες δυσκολίες: σελ. 33 «Ανυπέρβλητες δυσκολίες… την αποδοτικότητα του σιδηροδρομικού δικτύου.»
Σημείωση: Θα μπορούσε επίσης να χρησιμοποιηθεί το απόσπασμα από τη σελ. 32 «Τον ανταγωνισμό των θαλάσσιων συγκοινωνιών… χώρας.» σε συνδυασμό με την αναφορά για τον ανταγωνισμό της ναυτιλίας στο κείμενο Γ.

Από κείμενο Α

• Αύξηση της απασχόλησης με ταυτόχρονη αύξηση των κερδών • βελτίωση του βιοτικού επιπέδου • ανάπτυξη των χειρωνακτικών επαγγελμάτων • μεταποίηση πολλών γεωργικών προϊόντων σε βιομηχανικά • αύξηση της κατανάλωσης (εγχώριων και εισαγόμενων προϊόντων)

Από κείμενο Β (πίνακας)

✓ Β΄ ζητούμενο:

Από βιβλίο: σελ.33 και 34: «Μέχρι τη δεκαετία …με τους διεθνείς άξονες με ιδιαίτερη έμφαση σελ. 34-35: Το σιδηροδρομικό δίκτυο…του διεθνούς δικτύου.»

Από κείμενο Β

αναφορά στην αύξηση /επέκταση του δικτύου μεταξύ 1882-1892 (εποχή Τρικούπη) και τη συνέχιση του δικτύου και στις αρχές του 20ου αιώνα έως το 1907. Επιβεβαίωση της πληροφορίας του βιβλίου ότι το μεγαλύτερο μέρος πραγματοποιήθηκε έως το 1909.

✓ Γ΄ ζητούμενο:

Από βιβλίο σελ. 35: «Είναι αναμφίβολο …αλλαγές.»

Από το κείμενο Γ • Ήταν προαπαιτούμενοι (οι σιδηρόδρομοι) για μια διαδικασία μετάβασης • ανεπαρκείς οι επενδύσεις σε αυτούς • δεν γινόταν να διαδραματίσουν ενισχυτικό ρόλο χωρίς βιομηχανία • το δίκτυο είχε κατασκευαστεί για να εξυπηρετεί κυρίως παράλιες περιοχές και οξυνόταν ο ανταγωνισμός με τη ναυτιλία

ΘΕΜΑ Δ1

Με βάση τις ιστορικές σας γνώσεις και αντλώντας στοιχεία από:

α. Τo κείμενo Α, να αναφερθείτε στο ζήτημα της παραχώρησης κλήρων στους πρόσφυγες-αγρότες μετά το 1923. (μονάδες 10)

β. Τα κείμενα Β και Γ, να απαντήσετε στην εξής ερώτηση: Με ποιους τρόπους ωφελήθηκε η αγροτική οικονομία από την εγκατάσταση των προσφύγων; (μονάδες 15) Μονάδες 25

ΚΕΙΜΕΝΟ Α

Μόλις η ομάδα φθάσει στον τόπο του προορισμού, οι εκπρόσωποί της αποδέχονται την παραλαβή της γης […]. Η παραλαβή γίνεται χωρίς τοπογράφηση και τα σύνορα σημειώνονται κατά προσέγγιση. Το μέγεθος του τμήματος της γης, που διανέμεται σε κάθε οικογένεια, εξαρτάται βεβαίως από τη συνολική έκταση. Καθορίζεται πάντως από τις Υπηρεσίες με τέτοιο τρόπο, ώστε να εξασφαλίζει η οικογένεια τα προς το ζην καθώς και τα μέσα να εξοφλήσει τα χρέη της. Γενικά ως βάση θεωρείται η τετραμελής οικογένεια με την προσθήκη του 1/5 της διανομής για κάθε επιπλέον μέλος. […] Είναι περιττό να τονίσουμε ότι η αξία της διανομής κυμαίνεται επίσης από τόπο σε τόπο, συχνά δε στην ίδια περιοχή από το ένα σημείο στο άλλο. Η διακύμανση αυτή δεν εξαρτάται μόνο από την ποιότητα του εδάφους, αλλά επίσης από την υπάρχουσα υποδομή και απόσταση από κάποιο αστικό κέντρο κ.λπ.

Κοινωνία των Εθνών, Η εγκατάσταση των προσφύγων στην Ελλάδα, μτφρ. Φ. και Μ. Βεϊνόγλου, Αθήνα 1997, σ. 45-46.

ΚΕΙΜΕΝΟ Β

Το 76 τοις εκατό αυτών των αγροτών [προσφύγων] ασχολούνται με την καλλιέργεια διαφόρων δημητριακών και κυρίως σιταριού. Τα δημητριακά ανταποδίδουν πιο γρήγορα από κάθε άλλη καλλιέργεια τους κόπους του αγρότη και η άθλια κατάσταση των προσφύγων δεν τους επέτρεπε την πολυτέλεια της καθυστέρησης που απαιτούν οι άλλες καλλιέργειες. Ο αγρότης που έσπειρε σιτάρι το φθινόπωρο του 1923 μπορούσε να φάει ψωμί απ’ τη δική του γη την επόμενη άνοιξη. Δεν μπορούσε να περιμένει ν’ αρχίσουν ν’ αποδίδουν καρπούς τα οπωροφόρα δέντρα. Το σιτάρι αναπτύσσεται σχεδόν σε κάθε είδος εδάφους. Από την άλλη πλευρά, ο καπνός, το άλλο αναπτυσσόμενο με ταχύτητα προϊόν της χώρας, απαιτεί πολύ ειδικές συνθήκες, συνθήκες εδάφους, κλίματος και έκθεσης. Όπου υπήρχε αυτή η ευτυχής σύμπτωση, φυτεύτηκε καπνός καθώς ο τελευταίος δεν αναπτύσσεται απλώς γρήγορα και μπορεί να πουληθεί αμέσως αποφέροντας χρήματα στον καλλιεργητή αλλά και γιατί η οικονομική του απόδοση κατά στρέμμα είναι πολύ υψηλή. Βρέθηκαν αρκετά εδάφη που προσφέρονταν για καλλιέργεια καπνού έτσι ώστε το 14 τοις εκατό των αγροτών επιδίδονται στην καπνοκαλλιέργεια. Το υπόλοιπο 10 τοις εκατό των αγροτών περιλαμβάνει περίπου ένα 3 τοις εκατό που καλλιεργούν σταφύλια και 2 τοις εκατό που καλλιεργούν οπωροφόρα ενώ το τελευταίο 5 τοις εκατό επιδίδονται σε διάφορες αγροτικές ασχολίες όπως η μεταφορά των αγροτικών προϊόντων και τα συναφή με τη γεωργία επαγγέλματα, όπως αυτά του σιδηρουργού, του μυλωνά κ.λπ.

H. Morgenthau, Η αποστολή μου στην Αθήνα. Το έπος εγκατάστασης, μτφρ. Σ. Κασεσιάν, Αθήνα 1994, σ. 377-378.

ΚΕΙΜΕΝΟ Γ

Η υλοποίηση έργων υποδομής εξυπηρετούσε ταυτόχρονα δύο σημαντικούς στόχους: τη βελτίωση των γενικότερων συνθηκών διαβίωσης στους προσφυγικούς οικισμούς και τη δημιουργία των κατάλληλων όρων για την ουσιαστική ανάπτυξη της γεωργικής παραγωγής. […] Με μοχλό τη διαδικασία αποκατάστασης των αγροτών προσφύγων, το κράτος επενέβη αποφασιστικά στην αγροτική οικονομία αλλάζοντας τις δομές της. Η διαδικασία απαλλοτρίωσης των τσιφλικιών επιταχύνθηκε, ενώ, παράλληλα με την αναδιανομή της γης, κυριάρχησε στον αγροτικό χώρο μία διαρκώς αυξανόμενη μέριμνα, που έκανε εφικτή την αλλαγή της όψης της υπαίθρου. Το 1936 οι καλλιεργήσιμες εκτάσεις του ελληνικού κράτους είχαν σχεδόν διπλασιαστεί, ενώ οι βόρειες επαρχίες του κράτους με δυσκολία θύμιζαν στους ξένους περιηγητές τα σχεδόν έρημα τοπία του 1923.

Κ. Κατσάπης, «Η αποκατάσταση των προσφύγων στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου: Το γενικό περίγραμμα», στο: Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού, Πέρα από την Καταστροφή. Μικρασιάτες πρόσφυγες στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου, Αθήνα 2003, σ. 31-32.

ΑΠΑΝΤΗΣΗ:

ΘΕΜΑ Δ1

Εισαγωγή: Τα παραθέματα αναφέρονται στην περίοδο και πραγματεύονται

✓ Α΄ ζητούμενο:

Από βιβλίο: σελ. 156-157 Από «Η αγροτική αποκατάσταση…λιπάσματα και ζώα.»

Από κείμενο Α:

• Η παραλαβή του κλήρου χωρίς τοπογράφηση και κατά προσέγγιση • ως βάση η τετραμελής οικογένεια • διακύμανση της αξίας της διανομής από τόπο σε τόπο λόγω ποιότητας εδάφους και γειτνίαση με αστική υποδομή

✓ Β΄ ζητούμενο:

Από βιβλίο: σελ. 167-168 με ιδιαίτερη έμφαση στο «Κατ’ αρχήν…στην πατρίδα τους.»

Από κείμενο Β

• αύξηση της καλλιέργειας των δημητριακών και ειδικά του σιταριού λόγω της αμεσότητας της απόδοσης

• ταχεία διάδοση του καπνού λόγω της υψηλής του οικονομικής απόδοσης ανά στρέμμα-14% των αγροτών αφιερώθηκαν στην καπνοκαλλιέργεια.

• Υπόλοιπό 10% σταφύλια και 2% οπωροφόρα και άλλοι 5% περιστασιακή ενασχόληση με συναφή με τη γεωργία επαγγέλματα.

Από κείμενο Γ

• Βελτίωση των γενικότερων συνθηκών διαβίωσης

• δημιουργία καλύτερων όρων για τη γεωργική παραγωγή • αλλαγή των δομών της αγροτικής οικονομίας

• διπλασιασμός των καλλιεργήσιμων εκτάσεων του ελληνικού κράτους με έμφαση στην κατάσταση στη Βόρεια Ελλάδα.

 Σημείωση: Θα μπορούσε να γίνει επικουρική αναφορά στη σελ. 44-45 στο ζήτημα της αναδιανομής και της κυριαρχίας της μικροιδιοκτησίας: «Η αναδιανομή …θύματα των εμπόρων.»

Επιμέλεια απαντήσεων: Σπύρος Θεοχάρης, Μάνος Παπαδημητρίου

Αφήστε σχόλιο