• Αρχική
  • Επιστημονικά
  • Ολυμπιακοί Αγώνες | Ένα παγκόσμιο αθλητικό γεγονός με ενδιαφέροντα πολιτιστικά στοιχεία
Το Παναθηναϊκό Στάδιο γεμάτο θεατές και στο κέντρο του αθλητές, φωτογραφία από το 1896
Παναθηναϊκό Στάδιο 1896

Τελετή της αφής της Ολυμπιακής φλόγας

Πριν μερικές ημέρες παρακολουθήσαμε την πραγματοποίηση και τη διαδικασία εξέλιξης ενός σημαντικού γεγονότος. Την μεγαλειώδη τελετή της αφής της Ολυμπιακής φλόγας στην Αρχαία Ολυμπία, τον τόπο όπου γεννήθηκαν οι Ολυμπιακοί αγώνες. Έπειτα την περιδιάβασή της σε όλη την Ελλάδα και την παράδοσή της στον εκπρόσωπο της Γαλλίας, για να την μεταφέρει στο Παρίσι, όπου θα γίνουν αυτό το χρόνο οι Ολυμπιακοί αγώνες από 26/7 μέχρι 11/8/2024 με μια επίσης μεγαλειώδη τελετή, στο Καλλιμάρμαρο. Στη συνέχεια παρακολουθήσαμε το ταξίδι της Ολυμπιακής φλόγας στη Μεσόγειο με το ιστιοπλοϊκό “Belem” και την μεγαλειώδη υποδοχή που της επιφύλαξαν χιλιάδες Γάλλοι στο λιμάνι της Μασσαλίας.

Όλες τις μέρες που διήρκεσε η τελετή αυτή το κλίμα ήταν εντυπωσιακό. Είχε πανηγυρικό χαρακτήρα. Η μεγαλοπρέπεια, η σοβαρότητα και ο σεβασμός χαρακτηρίζουν όλη τη διαδικασία, η οποία ήταν άκρως ενδιαφέρουσα και συγκινητική. Είμαι βέβαιος ότι όλοι όσοι Έλληνες παρακολουθήσαμε τη διαδικασία αυτή, από την πρώτη μέχρι την τελευταία ημέρα, μεταφερόμασταν για λίγο στην Αρχαία Ελλάδα, από την οποία έλκουν την καταγωγή τους οι Ολυμπιακοί αγώνες και νιώθαμε συγκίνηση, δέος και υπερηφάνεια για την καταγωγή μας.

Αλλά τι είναι οι Ολυμπιακοί Αγώνες;

Είναι το μεγαλύτερο και σημαντικότερο αθλητικό γεγονός σε παγκόσμιο επίπεδο, ανάμεικτο με θρησκευτικά και πολιτιστικά στοιχεία. Πραγματοποιείται κάθε τέσσερα χρόνια, σε διαφορετική χώρα κάθε φορά, η οποία επιλέγεται με αυστηρά κριτήρια από την Διεθνή Ολυμπιακή Επιτροπή (ΔΟΕ). Περιλαμβάνει πολλά αγωνίσματα από τον κλασικό και το σύγχρονο αθλητισμό. Κύριο χαρακτηριστικό τους είναι ότι δεν έχουν επαγγελματικό χαρακτήρα, είναι επενδυμένοι ιδεολογικά με το αρχαίο Ελληνικό πνεύμα και διεξάγονται με διαφάνεια και αντικειμενικότητα.

Σύντομη ιστορική επισκόπηση

Οι Ολυμπιακοί αγώνες έλκουν την καταγωγή τους από την Αρχαία Ελλάδα. Σύμφωνα με γραπτές μαρτυρίες, οι πρώτοι Ολυμπιακοί αγώνες έγιναν το 776 π.Χ. στην Ολυμπία την πατρίδα του Δία. Ήταν αφιερωμένοι στον Δία, τον ισχυρότερο και πατέρα των θεών της Αρχαίας Ελλάδας. Οι πρώτοι αγώνες είχαν διάρκεια μιας ημέρας. Είχαν τοπικό χαρακτήρα και περιελάμβαναν ένα αγώνισμα, την κούρσα στο στάδιο. Σιγά σιγά έγιναν γνωστοί και επεκτάθηκαν σε όλη την Αρχαία Ελλάδα. Ο αριθμός των αγωνισμάτων αυξήθηκε και η πραγματοποίησή τους είχε διάρκεια μερικές ημέρες. Οι νικητές γίνονταν αθάνατοι. Το έπαθλό τους ήταν ένα στεφάνι από κλαδιά άγριας ελιάς.

Κατά την περίοδο της Ρωμαϊκής κατοχής της Ελλάδας και την επικράτηση του χριστιανισμού, οι Ολυμπιακοί αγώνες θεωρήθηκαν παγανιστική γιορτή και καταργήθηκαν. Χίλια χρόνια σχεδόν είχαν ξεχαστεί. Αναβίωσαν στα μέσα του 19ου αιώνα, μετά την ανακάλυψη των ερειπίων της Αρχαίας Ολυμπίας από Γερμανούς αρχαιολόγους. Σημαντική ήταν η συμβολή των Ελλήνων Φαναριωτών λόγιων και ιδιαίτερα των αδελφών Αλεξάνδρου και Παναγιώτη Σούτσου, καθώς και του Έλληνα πατριώτη Ευάγγελου Ζάππα, ο οποίος ζούσε στην Ρουμανία, αλλά και άλλων διαπρεπών Ελλήνων, τα ονόματα των οποίων δεν είναι του παρόντος να αναφέρουμε .

Το 1894 συστήθηκε η πρώτη Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή (ΔΟΕ), η οποία αποφάσισε την πραγματοποίηση των Ολυμπιακών αγώνων το 1896 στην Αθήνα. Έκτοτε οι Ολυμπιακοί αγώνες πραγματοποιούνται κάθε τέσσερα χρόνια, με εξαίρεση τους δύο παγκοσμίους πολέμους, οπότε για ευνόητους λόγους, η πραγματοποίησή τους ήταν αδύνατη.

Τα ιδεώδη των Ολυμπιακών Αγώνων

Τα ιδεώδη των Ολυμπιακών αγώνων έχουν τις ρίζες τους στην αρχαιότητα και περιλαμβάνουν, το θρησκευτικό στοιχείο, το κάλλος, την αγωνιστικότητα την ευγένεια και το πνευματικό ήθος. Πιο συγκεκριμένα, περιλαμβάνουν τις πανανθρώπινες αξίες: εντιμότητα, αξιοπρέπεια, ευγενή άμιλλα, ανιδιοτέλεια, συναδέλφωση μεταξύ των λαών και σεβασμό των άλλων. Το Ολυμπιακό ιδεώδες εκφραζόμενο με συνοπτικό τρόπο περιλαμβάνει δύο βασικούς άξονες: “Το ευ αγωνίζεσθε” και την “ευγενή άμιλλα”.

Οι Ολυμπιακοί αγώνες είναι φιλοσοφία ζωής που συνδυάζει και προωθεί τις αρετές του σώματος και της ψυχής και συνδέει την παιδεία με τον πολιτισμό. Με απλά λόγια προβάλλει και προωθεί τις υψηλές αξίες του οικουμενικού ανθρώπου.

Νομίζω ότι αυτά είχε στο μυαλό του ο Παλαμάς όταν έγραφε τον Ολυμπιακό Ύμνο. Είναι χαρακτηριστικοί οι στίχοι:

Αρχαίο πνεύμα αθάνατο, αγνέ πατέρα
του ωραίου, του μεγάλου και τ’ αληθινού,
κατέβα, φανερώσου κι άστραψε εδώ πέρα
στη δόξα της δικής σου γης και τ’ ουρανού.

Με τους στίχους αυτούς ο Παλαμάς επικαλείται το πνεύμα του αρχαίου Ολυμπισμού, όπως έχει καταγραφεί στη συνείδηση του σύγχρονου κόσμου: “του ωραίου”, “του μεγάλου”, “του αληθινού” και εύχεται το ιδεώδες των Ολυμπιακών αγώνων, δηλαδή η ευγενική άμιλλα, η συναδέλφωση των λαών, η ανιδιοτέλεια, η ολυμπιακή εκεχειρία κ.τ.ό., να ισχύσουν και να γίνουν σεβαστά και στη σύγχρονη εποχή. Οι Ολυμπιακοί αγώνες δίδουν την ευκαιρία στους ανθρώπους να κατανοήσουν και να αποδεχτούν τις αρετές της σωματικής δύναμης και της αγνότητας με μια συγκινητική και ταυτόχρονα ρομαντική αναφορά στο αρχαίο Ολυμπιακό ιδεώδες, το οποίο ο Παλαμάς χαρακτηρίζει “λευκοπόρφυρο ναό”… (Κ. Παλαμάς, Άπαντα, τόμος 3).

Συζήτηση – συμπεράσματα

Εάν κάποτε υποχρεωθούμε να κατασκευάσουμε μια κιβωτό, στην οποία θα βάλουμε και θα διασώσουμε τα σημαντικότερα επιτεύγματα του ανθρώπου από τότε που υπάρχει στη γη μέχρι σήμερα και έχουν σχέση με την ιστορία του και τον πολιτισμό του, πρέπει στην κιβωτό αυτή να βάλομε την αρχαία ελληνική γραμματεία και όλα όσα αναφέρονται στην τέχνη και στον πολιτισμό της κλασικής αρχαιότητας. Ένα από αυτά και ίσως το σημαντικότερο είναι οι Ολυμπιακοί αγώνες (Παλαιολόγος, Κλ., χ.έ.). Οι αρχαίοι Έλληνες, με τη σοφία που είχαν, κατάφεραν να στρέψουν την επιθετικότητα του ανθρώπου στην τέχνη και στον αθλητισμό. Έτσι οδηγούσαν τους νέους στις υψηλές αξίες και στα υψηλά ιδανικά της ζωής.

Σήμερα που όλοι συμφωνούμε, ότι η κοινωνία μας νοσεί (Χρηστάκης, 2023) και οι ηθικές και κοινωνικές αξίες έχουν ξεθωριάσει, προβάλλεται περισσότερο παρά ποτέ η ανάγκη τα ιδανικά των Ολυμπιακών αγώνων να αναβιώσουν και να επικρατήσουν στη σύγχρονη κοινωνία και στον σημερινό άνθρωπο. Ένα παράδειγμα. Στην αρχαία Ελλάδα, κατά την διάρκεια των Ολυμπιακών αγώνων, οι κήρυκες ανήγγελλαν την λεγόμενη “εκεχειρία”, την οποία όλοι οι λαοί τηρούσαν με θρησκευτική ευλάβεια. Οι πόλεμοι σταματούσαν υποχρεωτικά, με αυστηρό έλεγχο εκείνων που ίσως παραβίαζαν την εκεχειρία. Σε πολλές περιπτώσεις η περίοδος της εκεχειρίας αποτελούσε ευκαιρία για περίσκεψη και αναστοχασμό με συνέπεια, σε μερικές περιπτώσεις, να σταματά εντελώς ο πόλεμος και οι αντίπαλοι να συμφιλιώνονται.

Δυστυχώς, σήμερα αυτή η σπουδαία ιδέα των Αρχαίων Ελλήνων δεν εφαρμόζεται. Οι εχθροπραξίες τόσο στην Ουκρανία όσο και στη Μέση Ανατολή δεν προβλέπεται να σταματήσουν, με συνέπεια η ανθρωποφαγία και η καταστροφή των ανθρώπινων πόρων να διογκώνονται καθημερινά.

Μήπως πρέπει η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή (ΔΟΕ) να μελετήσει και να προτείνει την αναβίωσή της;
___________________

Περιοδικό fractal  Η γεωμετρία των ιδεών
Εφημερίδα ΙΕΡΑΠΕΤΡΑ 21ος ΑΙΩΝ

Σχετικά με τον συντάκτη

Ειδικός Πάρεδρος ε.τ. του Π.Ι.

Αφήστε σχόλιο

ΧΟΡΗΓΟΙ

Επιστροφή στην κορυφή