παιδί που γράφει σε τετράδιο

Το ξεκίνημα της σχολικής χρονιάς έχει μεγάλη σημασία για όλα τα παιδιά, είτε πρόκειται για αλλαγή τάξης, είτε πρόκειται για αλλαγή βαθμίδας εκπαίδευσης. Και στη μια περίπτωση και στην άλλη δεν γνωρίζουν τι θα συναντήσουν και είναι φυσικό να αισθάνονται αμηχανία,  ανησυχία και άγχος. Αλλά αν αυτό ισχύει για όλα τα παιδιά, για τα παιδιά που εγγράφονται στην πρώτη τάξη, για τα «πρωτάκια», έχει ιδιαίτερη σημασία. Κι αυτό γιατί με τη φοίτησή τους στο σχολείο αλλάζει εντελώς ο τρόπος και ο ρυθμός της ζωής τους.

Μερικοί από τους παράγοντες που συντελούν στις αλλαγές αυτές είναι:

α. Ελλιπής ανάπτυξη. Η ωρίμανση του ανθρώπου ολοκληρώνεται στα 16 με 18 έτη της ηλικίας του. Για το παιδί των 6 ετών η νοητική, η ψυχοκινητική, η συναισθηματική και η κοινωνική του ανάπτυξη δεν έχει ολοκληρωθεί. Δεν έχει αναπτύξει ακόμη αφαιρετική και κριτική σκέψη. Δυσκολεύεται να κατανοεί  αφηρημένες έννοιες και να αντιμετωπίζει καθημερινά περίπλοκα προβλήματα και καταστάσεις κ.λπ.

β. Η προσωπική και η σχολική ζωή του παιδιού. Οι αλλαγές αυτές αφορούν το σχολικό περιβάλλον, το πρόγραμμα μαθημάτων κ.ά. Ειδικότερα:

  • Το σχολικό περιβάλλον. Ο απογαλακτισμός1 του παιδιού, που συμβαίνει με την είσοδό του στο νηπιαγωγείο, παρατηρείται και στο σχολείο. Το σχολικό περιβάλλον για τον «νεοσύλλεκτο» μαθητή είναι κάτι το άγνωστο. Επειδή μερικά παιδιά εκδηλώνουν ενστικτώδη φόβο προς το άγνωστο και το καινοφανές (Παρασκευόπουλος, 1999, τ. 3, σ.156), εμφανίζουν αγωνία και άγχος, όταν πηγαίνουν πρώτη φορά στο νηπιαγωγείο και στο σχολείο. Μερικά αρνούνται να μπουν στη σχολική τάξη χωρίς τη μαμά.

Ιδιαίτερα στο σχολείο η τάξη δεν είναι πλέον η αίθουσα του νηπιαγωγείου όπου δεσπόζουν τα παιγνίδια και οι παρεούλες με ελεύθερες ή κατευθυνόμενες δραστηριότητες. Η σχολική τάξη έχει διαφορετική δομή και οργάνωση. Θρανία, βιβλία, τετράδια και άλλα ατομικά είδη, πίνακες, ηλεκτρονικοί υπολογιστές  κ.λπ. Η ανέμελη ζωή του νηπιαγωγείου έχει τελειώσει ανεπιστρεπτί. Τώρα το παιδί μπαίνει από τον κόσμο του παιγνιδιού στον κόσμο της εργασίας. Είναι υποχρεωμένο να τηρεί κανονισμούς και κανόνες. Έχει περισσότερες υποχρεώσεις και απαιτήσεις. Η εργασία που κάνει ελέγχεται, αξιολογείται και μπορεί να δεχτεί παρατηρήσεις και υποδείξεις.

  • Το πρόγραμμα μαθημάτων και η μάθηση. Το πρόγραμμα του σχολείου έχει απαιτήσεις. Περιλαμβάνει μαθήματα, συστηματική διδασκαλία για την κατάκτηση γνώσεων (ανάγνωση, γραφή, μαθηματικά κ.λπ.), την ανάπτυξη προσωπικών, ψυχοκινητικών, κοινωνικών και άλλων δεξιοτήτων και σχολικές εργασίες στο σπίτι. Μέσα από τη σχολική εργασία και τα επιτεύγματά του το παιδί οργανώνει την προσωπικότητά του, διαμορφώνει την ατομική του ταυτότητα και χτίζει σιγά σιγά τη σχέση του με τον εαυτό του και το περιβάλλον του.

γ. Άλλοι παράγοντες. Πρόκειται για παράγοντες, οι οποίοι εντοπίζονται στο ίδιο το παιδί (εγγενείς), όπως είναι τα ατομικά χαρακτηριστικά του (π.χ. συνεσταλμένο ή φοβητσιάρικο, σχολική ανωριμότητα, ειδικές μαθησιακές δυσκολίες κ.ά.) ή στο περιβάλλον του (εξωγενείς), όπως είναι το νοσηρό ενδοοικογενειακό κλίμα, η αυταρχική συμπεριφορά των γονέων κ.λπ. Οι πιο σημαντικοί είναι η οικογένεια του παιδιού και η στάση των γονέων και των μεγαλύτερων αδελφών προς το σχολείο. Με τις θετικές ή τις τραυματικές εμπειρίες τους και τα ακούσματα που έχει από αυτούς, το παιδί διαμορφώνει τη δική του αντίληψη και στάση για το σχολείο. Έτσι έρχεται στο σχολείο με θετικά ή αρνητικά συναισθήματα.

Η προετοιμασία του παιδιού για το σχολείο

Οι γονείς οφείλουν να προετοιμάζουν τα παιδιά τους για το σχολείο με θετικό τρόπο. Όταν μιλούν με καλά λόγια για το σχολείο και τους δασκάλους καλλιεργούν στο παιδί ευχάριστα συναισθήματα και θετικές προσδοκίες. Έτσι αυξάνονται οι πιθανότητες να πάει ευχάριστα στο σχολείο και να έχει ένα καλό ξεκίνημα και καλή προσαρμογή στο σχολικό περιβάλλον.

Μιλάτε, λοιπόν, στα παιδιά σας με καλά λόγια για το σχολείο και τους δασκάλους. Διηγηθείτε τους ευχάριστες στιγμές και αναμνήσεις από τη μαθητική σας ζωή. Δημιουργείστε τους ευχάριστες προσδοκίες από το σχολείο. Καλλιεργείστε καλή στάση στα παιδιά σας για το σχολείο και τη μάθηση. Κάνετε μια βόλτα με το παιδί έξω από το σχολείο της γειτονιάς σας λίγο πριν αρχίσουν τα μαθήματα. Κοντοσταθείτε και μιλήστε του για το σχολείο αυτό, του οποίου την πόρτα θα περάσει μετά από  λίγες μέρες. Για τις ωραίες στιγμές που εσείς έχετε περάσει μέσα σ’ αυτό το σχολείο. Πέστε του πόσο θα θέλατε ναι γίνετε μαθητής και να ξαναπάτε στο σχολείο! Και άλλα παρόμοια.

Διακριτική παρακολούθηση

Παράλληλα, παρακολουθείτε διακριτικά την προσαρμογή του στο σχολικό περιβάλλον και στη μάθηση. Συνεργάζεστε και μιλάτε συχνά με τους δασκάλους του, ιδιαίτερα τον πρώτο καιρό. Αν το παιδί  σας παρουσιάσει στην αρχή άρνηση μην πανικοβληθείτε και προπαντός μην το πιέσετε. Μην αντιμετωπίσετε ως καταστροφή τις ζαλάδες ή τον πονόκοιλο, ή τον πονοκέφαλο που μπορεί να εμφανίσει το πρωί την ώρα που πρέπει να φύγει για το σχολείο. Αυτά μπορεί να είναι συμπτώματα που προκαλούνται από τον φόβο και την αρνητική προκατάληψη που έχει για το σχολείο. Μιλήστε με τους δασκάλους του και σταθείτε κοντά του με ζεστασιά και αισιοδοξία. Έτσι μπορεί να το βοηθήσετε να αναπτύξει αισθήματα ασφάλειας και να υπερβεί τις δυσκολίες του. Λέγετέ του μπράβο!, όταν σας λέει μια επιτυχία του στο σχολείο ή τα καταφέρνει καλά στις εργασίες του στο σπίτι. Μην απογοητευτείτε αν από τον πρώτο μήνα δεν γράφει ωραία ή δεν κάνει πολύ καλά τις εργασίες του. Ο πρώτος καιρός είναι χρόνος προσαρμογής. Βοηθήστε το να βελτιωθεί σιγά σιγά.

Αν το παιδί επιμένει στην άρνησή του ή παρουσιάσει αργότερα δυσκολίες στη μάθηση ή στην κοινωνική του συμπεριφορά, συνεννοηθείτε με τον διευθυντή του σχολείου και απευθυνθείτε στα εξειδικευμένα κέντρα του Υπουργείου Παιδείας (ΚΕΔΔΥ) ή σε άλλους ειδικούς, οι οποίοι μπορούν να βοηθήσουν το παιδί σας και εσάς δίδοντάς σας τις κατάλληλες οδηγίες.


  1. Απογαλακτισμός είναι ο όρος που χρησιμοποιούμε για να δηλώσουμε την απομάκρυνση του παιδιού από τη μαμά για πολλές ώρες. Αυτό συμβαίνει όταν το παιδί πάει στο νηπιαγωγείο και στο σχολείο.

Σχετικά με τον συντάκτη

Κώστας Χρηστάκης
Ειδικός Πάρεδρος ε.τ. του Π.Ι.

Αφήστε σχόλιο