της Νίνας Κομνηνού.
Η παράδοση της μακροβιότητας των Ελλήνων έχει καταρρεύσει εδώ και πολλά χρόνια, αν και εξακολουθούμε να βρισκόμαστε ψηλά σε ότι αφορά το προσδόκιμο ζωής. Ωστόσο, τα στοιχεία είναι ανησυχητικά, αφού το ποσοστό της αύξησης του μέσου όρου ζωής δεν είναι από τα υψηλότερα στην Ευρώπη, ενώ υπολογίζεται ότι σχεδόν το 30-40% των ατόμων της τρίτης και τέταρτης ηλικίας στην Ελλάδα δεν θα έχουν καλά γεράματα, εξαιτίας σοβαρών ασθενειών που προκαλούν αναπηρίες και μειωμένη λειτουργικότητα.
Τη δεκαετία του ’70 είχαμε το υψηλότερο προσδόκιμο επιβίωσης ανάμεσα στις χώρες της Ευρώπης, το 2000 πέσαμε στην 5η θέση και τώρα βρισκόμαστε στη 13η θέση μαζί με το Βέλγιο.
Τη δεκαετία του ’70, η Ελλάδα σημείωνε το υψηλότερο προσδόκιμο επιβίωσης στην Ευρώπη. Ο μέσος Έλληνας αναμενόταν να ζήσει τότε 73,8 έτη, όταν ο μέσος Ιταλός και Ισπανός είχαν προσδόκιμο 72 έτη και ο Πορτογάλος μόλις 66,7 έτη. Μάλιστα ο Πορτογάλος σήμερα είναι στη 12η θέση σε ότι αφορά την αύξηση του προσδόκιμου ζωής.
Στις δεκαετίες που ακολούθησαν, η κατάσταση άλλαξε δραματικά, όπως προκύπτει από τα στοιχεία του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ).
Οι χώρες του ευρωπαϊκού νότου μάς προσπέρασαν σε προσδόκιμο, καταγράφοντας μάλιστα εντυπωσιακές επιδόσεις, αν και το ελληνικό προσδόκιμο αυξήθηκε κατά 7,3 έτη, φτάνοντας στα 81,1 έτη (αύξηση 9,89%).
Ενδεικτικό είναι πως στην Πορτογαλία η αύξηση του προσδόκιμου ήταν διπλάσια από εκείνη της Ελλάδας. Ο μέσος Πορτογάλος ζει πλέον 14,5 έτη περισσότερα, με προσδόκιμο στα 81,2 έτη (αύξηση 21,73%).
Μεγάλη αύξηση υπήρξε στην Ιταλία (προσδόκιμο 82,6 έτη από 72) και στην Ισπανία (83 από 72 έτη).
Η μελέτη των συγκεκριμένων στοιχείων θα έχει ακόμα μεγαλύτερο ενδιαφέρον όταν θα αποτυπωθούν σε λίγα χρόνια και οι επιπτώσεις από τη μακροχρόνια οικονομική κρίση.
Όπως και σε άλλες χώρες της ΕΕ, εξακολουθεί να υφίσταται σημαντική διαφορά μεταξύ των δύο φύλων, με τις γυναίκες να ζουν κατά μέσο όρο πέντε χρόνια περισσότερο από τους άνδρες (84 έτη έναντι 79). Παράλληλα, υπάρχει διαφορά τεσσάρων ετών στο προσδόκιμο ζωής μεταξύ ατόμων με χαμηλότερο και υψηλότερο μορφωτικό επίπεδο.
Παρότι η αύξηση στο προσδόκιμο ζωής αφορούσε κυρίως άτομα άνω των 65 ετών, η αναλογία του χρόνου που διανύεται με καλή υγεία μειώνεται.
Σε συμφωνία με τον μέσο όρο της ΕΕ, στην ηλικία των 65 ετών η Ελληνίδα γυναίκα μπορεί να προσδοκά να ζήσει άλλα 21,3 έτη, αλλά μόνο το 1/3 αυτών θα είναι απαλλαγμένα από αναπηρία.
Ομοίως, οι άντρες μπορούν να προσδοκούν να ζήσουν περίπου το 40% των υπόλοιπων 18,5 ετών με καλή υγεία.
Οι κύριοι καθοριστικοί παράγοντες για τα έτη ζωής που σταθμίζονται ως προς τις επιβαρύνσεις που επιφέρει η ασθένεια στην υγεία, συνυπολογιζόμενη της επιβάρυνσης λόγω θνησιμότητας και νοσηρότητας, είναι οι ισχαιμικές καρδιοπάθειες και ακολουθούν οι μυοσκελετικές διαταραχές (μεταξύ αυτών η οσφυαλγία και η αυχεναλγία) και ο καρκίνος του πνεύμονα. Η επιβάρυνση λόγω της νόσου Αλτσχάιμερ και άλλων τύπων άνοιας έχει επίσης αυξηθεί δραστικά από το 2000, σχεδόν 50% το 2016.
Θνησιμότητα
Σε πτωτική τάση βρίσκεται ένας ακόμη δείκτης για τη χώρα μας. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, ο λαός μας βρίσκεται πλέον πολύ κοντά σε θνησιμότητα με τον μέσο ευρωπαϊκό όρο και πολύ πιο πίσω από τις άλλες χώρες του ευρωπαϊκού “νότου”.
Σύμφωνα με αυτά, ο μέσος αριθμός των θανάτων στην Ελλάδα ανήλθε το 2015 σε 1.003 ανά 100.000 πληθυσμού και ειδικότερα σε 1.118 θανάτους σε άνδρες και 843 σε γυναίκες.
Οι αριθμοί αυτοί είναι κοντά στον μέσο ευρωπαϊκό όρο, ο οποίος είναι 1.035 θάνατοι ανά 100.000 κατοίκους (1.286 στους άνδρες και 849 στις γυναίκες).
Βρίσκονται, ωστόσο, πολύ υψηλότερα από τους θανάτους που καταγράφηκαν στην Ισπανία (872 θάνατοι) και στην Ιταλία (901) και πολύ κοντά με τους αντίστοιχους της Πορτογαλίας (1.005 θάνατοι ανά 100.000 κατοίκους).
Πηγή: Αθήνα 9 84
