Παρασκευάς Καρασούλος: Το «είναι» με απασχολούσε ανέκαθεν πιο πολύ από το «φαίνεσθαι»
Συνέντευξη στο meallamatia.gr και τον Βαγγέλη Αυγουλά
✏️ Οι φίλοι μου, οι άνθρωποι που σταμάτησε πάνω τους το βλέμμα, ο νους κι η καρδιά μου, ήταν και παραμένουν οι πιο σταθερές αναφορές στην ζωή και στην τέχνη μου.
Τι ετοιμάζει τώρα ο Παρασκευάς Καρασούλος;
Π.Κ.: Είναι ένα διάστημα πολύ πυκνής δραστηριότητας σε όλους τους χώρους δημιουργικής μου έκφρασης. Στο τραγούδι, στις παραγωγές που επιμελούμαι, στις ζωντανές παραστάσεις, στα βιβλία που ετοιμάζω, στο θέατρο. Όποιοι φίλοι παρακολουθούν τη δουλειά μου σίγουρα το αναγνωρίζουν έκπληκτοι γιατί με γνώρισαν ως ολιγογράφο στο παρελθόν. Αλλά πάντα μου άρεσε μετά από διαστήματα αγρανάπαυσης και συγκέντρωσης ενέργειας, να επανέρχομαι εξαντλώντας τις δυνάμεις μου σε πολλά και διαφορετικά μέτωπα με προτάσεις που διαμορφώνονταν σιωπηλά μέσα μου την προηγούμενη περίοδο -της φαινομενικής σιωπής. Η τελευταία τριετία είναι τέτοια – μια εξωστρεφής δημιουργική περίοδος δράσης που μακάρι να κρατήσει καιρό.
Έχετε δηλώσει ότι «Η μικρή πατρίδα» είναι το πιο αυτοβιογραφικό σας έργο. Πόσο δύσκολο ήταν να το γράψετε; Τι συμβολίζει για εσάς και τι ρόλο παίζουν τελικά στη ζωή ενός ανθρώπου/δημιουργού οι φίλοι, η οικογένεια, κ.λπ;
Π.Κ.: Οι φίλοι μου, οι άνθρωποι που σταμάτησε πάνω τους το βλέμμα, ο νους κι η καρδιά μου, ήταν και παραμένουν οι πιο σταθερές αναφορές στην ζωή και στην τέχνη μου. Η «Μικρή πατρίδα» είναι ένας κύκλος τραγουδιών με τα πορτραίτα των ζωών τους και σταθμούς της κοινής μας πορείας – άρα είναι από τα πιο αυτοβιογραφικά μου έργα. Άλλωστε κάθε τραγούδι του κύκλου αυτού είναι αφιερωμένο και σε έναν διαφορετικό φίλο ή φίλη μου -κι όχι τυχαία. Μ’ αρέσει να αποτυπώνω τις ιστορίες, τα όνειρα και τα ταξίδια τους στη ζωή. Να γίνονται με έναν τρόπο ήρωες και των δικών μου ιστοριών. Οι «άλλοι» ήταν και εξακολουθούν να είναι παρόντες στα τραγούδια μου. Αγάπησα και κράτησα την τριτοπρόσωπη αφήγηση στους στίχους μου (την αναφορά δηλαδή στον «άλλον») γιατί με ένοιαζε πολύ η σχέση μου με τους ανθρώπους και τον κόσμο που μοιραζόμαστε.
✏️ Το ταλέντο δεν είναι τίποτε άλλο παρά ασκημένη φαντασία και μνήμη. Μπαίνει σε λειτουργία και δίνει αποτέλεσμα όταν είμαστε ανοιχτοί και έτοιμοι να δώσουμε χώρο στη ζωή μας κι αυτό το λέμε έμπνευση.
Πώς εμπνέεστε τα τραγούδια σας; Θεωρείτε ότι σήμερα μπορεί να αντέξει ένα τραγούδι και ένας στίχος στο χρόνο;
Π.Κ.: Ξέρετε τί πιστεύω; Πως υπάρχει ένα άυλο εργοστάσιο που διημερεύει στην εσωτερική ζωή κάθε δημιουργού. Εκεί συγκεντρώνονται εικόνες, αισθήματα, μνήμες και αναφορές της καθημερινότητάς του. Αυτή είναι η πρώτη ύλη που σε μια δεδομένη στιγμή, όταν έρθει η ώρα της, θα υποβληθεί σε επεξεργασία και θα διαμορφώσει το προϊόν της έκφρασής του, το δημιούργημα του. Το πότε και το πώς εξαρτώνται από τον ίδιο . Το ταλέντο δεν είναι τίποτε άλλο παρά ασκημένη φαντασία και μνήμη. Μπαίνει σε λειτουργία και δίνει αποτέλεσμα όταν είμαστε ανοιχτοί και έτοιμοι να δώσουμε χώρο στη ζωή μας κι αυτό το λέμε έμπνευση. Όσο ο άνθρωπος μπορεί να απομνημονεύει, να συντηρεί μνήμες και αισθήματα, θα μπορούν να υπάρχουν και τραγούδια που θα αντέχουν (πέρα από την μεγάλη καλλιτεχνική τους αξία) στον χρόνο. Και το λέω αυτό γιατί τα τελευταία χρόνια η μνήμη των ανθρώπων διαπιστωμένα εξασθενεί και γίνεται σε όλα τα επίπεδα της ζωής όμοια με εκείνη του χρυσόψαρου. Κι αυτό είναι τρομακτικό.
Σε μια εποχή που χαρακτηρίζεται από το εύκολο, το επιφανειακό, το απόλυτο φαίνεσθαι με λίγα λόγια, έχετε πει ότι κάποιο τραγούδι θα κρατήσει στον χρόνο και αν ναι, ποιο είναι αυτό;
Π.Κ.: Ναι πολλά τραγούδια γράφονται και σήμερα που θα έπρεπε, γιατί μπορούν, να συνοδεύουν τις ζωές μας για πολλά πολλά χρόνια. Το θέμα βρίσκεται στο αν οι άνθρωποι του σήμερα και οι απόγονοι τους το έχουν ανάγκη. Οι δημιουργοί εξακολουθούν να κάνουν τη δουλειά τους. Οι άνθρωποι και οι κοινωνίες τους είναι που πια τοποθετούν αλλού τις ζωές τους.
Πώς βλέπετε τη νέα γενιά τραγουδιστών; Τους κρίνετε; Η τραπ τελικά έχει θέση στην ελληνική μουσική βιομηχανία;
Π.Κ.: Μόλις ολοκληρώθηκε η 5η Ακρόαση της Μικρής Άρκτου. Διακρίναμε δεκάδες νέους ερμηνευτές και δημιουργούς που αξίζουν την προσοχή μας και γεννούν μεγάλες ελπίδες για τη συνέχεια της τέχνης του τραγουδιού. Κυκλοφορήσαμε ως Μικρή Άρκτος 27 καινούργια τραγούδια – διαμάντια. Η ηλικία των δημιουργών τους ξεκινά από τα 18 . Πώς μπορώ να μην είμαι αισιόδοξος, να μην έχω μεγάλο ενθουσιασμό; Το τραγούδι είναι μια τέχνη λαϊκή, που εκφράζει και απευθύνεται σε όλους ή σχεδόν σε όλους τους ανθρώπους. Αποστολή του είναι και να εκφράσει το αίσθημα του κόσμου. Μοιραία η εποχή που ζούμε θα αναδείξει όλες τις ατέλειες του σώματός της. Και τις ρυτίδες της και τα κουρασμένα μέλη της αλλά η καρδιά χτυπά ακόμα. Το πρόβλημα δεν είναι η τραπ και η θέση της στη μουσική βιομηχανία. Το πρόβλημα ξεκινά από εμάς τους ίδιους και τις ανάγκες μας. Αυτές της δίνουν δύναμη και επιδραστικότητα.
Σήμερα γράφουμε μουσική μόνο για το χρήμα ή όχι;
Π.Κ.: Η δύναμη ενός καλλιτέχνη πάντα πίστευα πως βρίσκεται στην τέχνη του κι όχι στον φουσκωμένο τραπεζικό του λογαριασμό. Εκεί αθροίζονται, μάλλον οι αδυναμίες του… Το χρήμα και η τέχνη δεν νομίζω πως κάνουν τον καλύτερο γάμο. Έχουν ταπεραμέντα διαφορετικά και απαιτήσεις επίσης διαφορετικές. . Τα παιδιά δε που θα γεννηθούν είναι -από όσο έχει περιγράψει η Ιστορία- τερατογενέσεις. Αυτό δεν σημαίνει πως οι καλλιτέχνες πρέπει να πεθαίνουν στην ψάθα ή η τέχνη να είναι απλώς χόμπι. Αλλά στο ζευγάρι αυτό, κάποιος πρέπει να έχει τον πρώτο και τελευταίο λόγο και να νοηματοδοτεί επίσης τη σχέση. Αν είναι το χρήμα, όπως συμβαίνει στην εποχή μας, εποχή της διασκέδασης έως θανάτου και της απίστευτης ελαφρότητας, τότε μοιραία οι τεχνο-κτονίες θα πληθαίνουν και η εποχή θα καταγράφει σε αριθμούς την ασημαντότητά της.
Πώς επιλέγετε τους καλλιτέχνες για τα τραγούδια σας;
Π.Κ.: Αν μου ταιριάζει η ψυχή τους. Αν μπορεί να συνομιλήσει η ψυχή τους με τη δική μου. Αν μπορώ δηλαδή να γίνω καλύτερος μέσα από τη συνεργασία μας, να πάω παραπέρα. Αν είναι σε απόσταση τα «θέλω» μας δεν θα καταφέρει να γίνει ο λόγος μου φωνή τους ούτε και να ακουμπήσουν τις λέξεις μου οι νότες τους. Όσο κι αν ακούγεται παράξενο αυτό, η ψυχή, αυτό το αόρατο φίλτρο των πάντων είναι ο καλύτερος κριτής και σύμβουλος στην πορεία ενός ανθρώπου – πόσο μάλλον ενός καλλιτέχνη.
✏️ Οι δυσκολίες ενός νέου: Να ηττηθεί το καλλιτεχνικό του αίτημα, να κουραστεί το πάθος και η πίστη του στην τέχνη του και να προσχωρήσει στη μόδα και την ελαφρότητα του καιρού του.
Ποιες είναι οι μεγαλύτερες δυσκολίες που έχετε αντιμετωπίσει ως στιχουργός και ποιες είναι οι δυσκολίες που μπορεί να αντιμετωπίσει ένας νέος στο ξεκίνημά του ως στιχουργός;
Π.Κ.: Οι δυσκολίες ενός νέου στο ξεκίνημά του ε; Να ηττηθεί το καλλιτεχνικό του αίτημα, να κουραστεί το πάθος και η πίστη του στην τέχνη του και να προσχωρήσει στη μόδα και την ελαφρότητα του καιρού του. Όλοι γοητευόμαστε κατά καιρούς από την ευκολία. Το «καλό» είναι δύσκολος και μοναχικός δρόμος. Οι ανάγκες που πάντα είναι χειραγωγικές στη ζωή ενός ανθρώπου (στην εποχή μας περισσότερο από κάθε άλλη) μπορούν να εκτοπίσουν τις επιθυμίες μας κι αυτό είναι η μεγαλύτερη ήττα μας. Τα υπόλοιπα: εμπόδια, δυσκολίες, πίκρες και απογοητεύσεις γεννούν ζωή και πείσμα, άρα πολλές φορές μπορούν να λειτουργούν και ως δώρα πορείας.
Τι πιστεύετε πως πρέπει να αλλάξει στο σύγχρονο μουσικό τοπίο;
Π.Κ.: Νομίζω πως η Πολιτεία πρέπει να γίνει πιο ενεργητική και αποτελεσματική στην προάσπιση και προστασία της τέχνης του ελληνικού τραγουδιού. Πιστεύω πως πρέπει να δημιουργηθεί με την εποπτεία της Πολιτείας πάντα, ένας οργανισμός όπως ήταν παλαιότερα το Κέντρο Βιβλίου και το Κέντρο Κινηματογράφου, για να προστατευθεί η παραγωγή αλλά και η επιβίωση του εθνικού μας τραγουδιού, που είναι το πιο δημοφιλές και επιδραστικό πολιτιστικό μας προϊόν. Είναι υπόθεση εθνικού συμφέροντος αυτό. Όλοι ξέρουμε πως το τραγούδι είναι βασικό εργαλείο αναπαραγωγής της γλώσσας μας, έκφραση του λαϊκού αισθήματος με ισχυρή παράδοση, ιστορία και δύναμη. Στην ψηφιακή εποχή μας όμως, το τραγούδι κινδυνεύει ως τέχνη. Δεν μπορεί να παλεύει με τα κύματα, με σωσίβια μόνο ιδιωτικά και με αδιάφορη την Πολιτεία σ’ ένα ενδεχόμενο πνιγμό του.
Ποιοι είναι οι καλλιτέχνες που εσείς ξεχωρίζετε σήμερα;
Π.Κ.: Να σας πω. Παρακολουθώ με μεγάλο ενδιαφέρον πάντα τα παιδιά που γέννησαν οι Ακροάσεις μας τα τελευταία 23 χρόνια. Χαίρομαι που παρότι μεγάλωσαν εξακολουθούν να παραμένουν πιστοί στο καλλιτεχνικό τους αίτημα και όραμα. Έχω μεγάλη αγωνία για τα νέα παιδιά της φετινής 5ης Ακρόασης, να δω πώς θα προχωρήσουν και πού θα φθάσουν. Και φυσικά ανεπιφύλακτα θα ξεχώριζα και θα ονομάτιζα τον Θοδωρή Νικολάου, που δεν είναι απλώς ένας σημαντικός και ταλαντούχος νέος ερμηνευτής, αλλά ένας ολοκληρωμένος καλλιτέχνης.
Πώς είναι σαν άνθρωπος ο Παρασκευάς Καρασούλος; Πώς θα σας χαρακτηρίζατε;
Π.Κ.: Μάλλον άλλης εποχής. Τώρα ποιας είναι το ζήτημα. Γιατί και στον Πολιτισμό του Λόγου δεν ένιωθα πάντα άνετα και στην ψηφιακή εποχή της Εικόνας, δεν καθρεφτίζομαι. Το «είναι» με απασχολούσε ανέκαθεν πιο πολύ από το «φαίνεσθαι». Άρα στο «τώρα» που είναι η μετάβαση των δύο Κόσμων (από τον Κόσμο του Λόγου σ’ αυτόν της Εικόνας) πολλές φορές νιώθω παράταιρος.
Τι θα έβλεπε ο Παρασκευάς Καρασούλος με άλλα μάτια;
Π.Κ.: Θα ήθελα να βλέπω το ανθρώπινο τοπίο όσο πιο βαθιά, ευθύβολα και αυθεντικά μπορούσα. Αυτό που το απατηλό βλέμμα μας πολλές φορές αστοχεί να κατανοήσει παραμένοντας στα επιφαινόμενα…
