🔵 Neuro Art για παιδιά
Αν σκεφτούμε πως το όργανο που δημιουργεί τις σκέψεις είναι ο εγκέφαλος, ο οποίος δέχεται μια ποικιλία ερεθισμάτων ενώ ταυτόχρονα υποβάλλεται σε επεξεργασία αυτών, τότε κατανοούμε γιατί η ανάπτυξη των νευρώνων του εγκεφάλου είναι σημαντική, ειδικά κατά την τρυφερή παιδική ηλικία. Τι συμβαίνει όμως κατά κύριο λόγο στη σύγχρονη εποχή; Τα παιδιά είναι συνεχώς εκτεθειμένα σε οθόνες με πλούσια οπτικοακουστικά ερεθίσματα τα οποία όμως ξεπερνούν κατά πολύ τα όρια δεκτικότητας που έχει ένας παιδικός εγκέφαλος και κατά συνέπεια οδηγούν σε εθισμό, μειωμένη συγκέντρωση, προβλήματα συμπεριφοράς ή ακόμα και σε σωματικά ζητήματα όπως παχυσαρκία, διαταραχές ύπνου και προβλήματα όρασης. Ειδικά οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης στις οποίες τα παιδιά περνούν αρκετό χρόνο από την ημέρα τους, έχουν σχεδιαστεί έτσι ώστε να τραβούν την προσοχή των χρηστών και να τους εγκλωβίζουν σε ατελείωτο σερφάρισμα.
Υπάρχουν ωστότο τρόποι απασχόλησης των παιδιών, πολύ πιο δημιουργικοί, διασκεδαστικοί και παραγωγικοί.
Μια τέτοια απασχόληση έρχεται μέσα από δραστηριότητες νευρο-καλλιτεχνίας ή αλλιώς neuro art (brain) activities. Πού βασίζονται αυτές οι δραστηριότητες και ποιος είναι ο σκοπός τους; Έχουν τη βάση τους στη Neuro Art ή αν επιχειρούσαμε μια ελληνική μετάφραση, η νευρο-καλλιτεχνία, η οποία είναι μια θεραπευτική μέθοδος σχεδίασης που συνδυάζει τέχνη και ψυχολογία, αναπτύχθηκε σχετικά πρόσφατα, το 2014 από τον Ρώσο ψυχολόγο Pavel Piskarev και σχετίζεται με την κοινωνικο-συναισθηματική μάθηση. Η μέθοδος αυτή χρησιμοποιεί ελεύθερες γραμμές και τη στρογγυλοποίησή τους για να συνδέσει συνειδητό και υποσυνείδητο, μειώνοντας το στρες και δημιουργώντας νέες νευρικές συνδέσεις. Στην ουσία αποτελεί ένα εργαλείο αυτοβελτίωσης που έχει ως στοιχεία τον αυθορμητισμό, την εσωτερική δημιουργικότητα και την αλλαγή περιοριστικών μοτίβων σκέψης.
Οι δραστηριότητες που βασίζονται σε αυτή τη μέθοδο, ενισχύουν:
- Τις εκτελεστικές λειτουργίες (συγκέντρωση, μνήμη, αυτοέλεγχος, συντονισμός)
- Τη λεπτή και αδρή κινητικότητα
- Τις οπτικοχωρικές δεξιότητες
- Την ανάπτυξη και των δύο ημισφαιρίων του εγκεφάλου
- Τη γλώσσα και την επικοινωνία
- Τη συναισθηματική ρύθμιση (περιορισμός άγχους, έκφραση συναισθημάτων)
- Τις κοινωνικές δεξιότητες (επικοινωνία, συνεργασία)
- Τη δημιουργικότητα (φαντασία)
- Την αυτοπεποίθηση
Ας δούμε όμως και στην πράξη κάποιες νευρο-καλλιτεχνικές δραστηριότητες που μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε είτε στο σπίτι με τα παιδιά, όταν θέλουμε να τα απασχολήσουμε με κάτι δημιουργικό, είτε στο σχολείο σε μικρές ηλικίες στο πλαίσιο μιας ώρας δημιουργικής απασχόλησης και αποφόρτισης:
- Ζωγραφική με δύο χέρια ταυτόχρονα
- Καθρεφτική – συμμετρική ζωγραφική (δίνουμε το μισό σχήμα και ζητάμε από τα παιδιά να σχηματίσουν με βάση τον άξονα συμμετρίας το άλλο μισό)
- Σχεδιασμός σπιράλ σχημάτων επιστρετεύοντας τη φαντασία για τον χρωματισμό τους
- Ζωγραφική με τελείες (βοηθούν οι μπατονέτες) + συνοδεία μουσικής
- Mandala για παιδιά πάνω σε ενδύματα (όπως μπλουζάκια ή πυτζάμες)
- Κινητικά παιχνίδια με δύο χέρια/πόδια ταυτόχρονα να κάνουν διαφορετικές κινήσεις συντονισμού
- Κολάζ συναισθημάτων (τα παιδιά φτιάχνουν ένα κολλάζ με εικόνες που δείχνουν πώς νιώθουν για κάτι που έγινε ή συζητήθηκε)
- Κατασκευές με διαφορετικές υφές (χαρτόνια, άμμο, πυλό, ζυμαρικά)
- Κατασκευές με τουβλάκια ή ξυλάκια
- Παρασκευές “funny food” στην κουζίνα
- Παιχνίδια μνήμης
- Παιχνίδια ισορροπίας
- Παιχνίδια “σταματώ-ξεκινώ” με το σήμα που δίνω στα παιδιά
- Παιχνίδια με λέξεις (π.χ., πες μου μια λέξη που αρχίζει από “Τ” και εναλλάξ λέμε λέξεις μέχρι κάποιος να μην μπορεί να βρει άλλες)
- Παιχνίδια με ιστορίες (π.χ., Ξεκινώ μια ιστορία “Χθες ο σκύλος καθώς έτρεχε στον κήπο…” και το παιδί τη συνεχίζει)
- Συντονιστικές ασκήσεις χορού με μουσική
Όλα αυτά τα παραδείγματα μπορούν να δώσουν ερεθίσματα για περαιτέρω αναζήτηση τέτοιων δραστηριοτήτων, υπάρχει άλλωστε πληθώρα σχετικών βίντεο και βιβλίων που μπορεί κάποιος να βρει στο διαδίκτυο. Το θέμα είναι ότι συνδυάζοντας την τέχνη, την επιστήμη και την τεχνολογία, μπορεί να διεγερθεί σε μεγάλο βαθμό η παρατήρηση, η περιέργεια και η φαντασία των παιδιών, δεξιότητες που είναι σημαντικές να χτίζονται από μικρή κιόλας ηλικία. Οι neuro art δραστηριότητες αποτελούν ένα πολύτιμο εργαλείο στην ανάπτυξη των παιδιών, συνδυάζοντας τη δημιουργική έκφραση με τη νευρολογική ενδυνάμωση μέσα από έναν καλλιτεχνικό και διασκεδαστικό τρόπο που προκύπτει φυσικά για τα παιδιά καθώς ενέχει έντονα στοιχεία παιχνιδιού. Έτσι, οι μικροί μας φίλοι παίζοντας, χτίζουν παράλληλα δεξιότητες μάθησης και ενισχύουν την αυτοπεποίθησή τους, χωρίς να φοβούνται να εκφράσουν τις ιδέες τους. Οι δραστηριότητες αυτές σέβονται τον αναπτυξιακό ρυθμό του κάθε παιδιού, δημιουργούν ένα ασφαλές πλαίσιο μάθησης και υποστηρίζουν ολιστικά τον εγκέφαλο, το σώμα και το συναίσθημα, καθιστώντας τη μάθηση πιο ουσιαστική, βιωματική και συνεπώς αποτελεσματική.
– Οι περισσότεροι από εμάς περιγράφουμε τον εαυτό μας ως σκεπτόμενα πλάσματα που νιώθουν, ενώ στην πραγματικότητα είμαστε συναισθηματικά πλάσματα που σκέφτονται –
(Jill Bolte Taylor, Αμερικανίδα επιστήμονας της νευροανατομίας).
Σχετικές βιβλιογραφικές πηγές:
- Banait, S., & Ranjan, P. (2024). Embracing Neurodiversity: Leveraging Brainwave Entrainment to Cultivate Artistic Abilities in Kids with Attention Differences. In 2024 15th International Conference on Computing Communication and Networking Technologies (ICCCNT) (pp. 1-5). IEEE.
- Benjamin, R., Jeon, J., & Benjamin, S. (2025). Neuroanatomical Basis of Art Therapy and Dementia: A Correlative Review and Implications. World, 15(3), 222-239.
- Fegeley, M. (2023). Art-Based Social and Emotional Learning Curriculum in the K-6 Classroom: A Mixed Methods Study (Master’s thesis, West Virginia University).
Διαβάστε επίσης:
