mobbing

Η εργασία ανέκαθεν διαδραμάτιζε σημαντικό ρόλο στη ζωή των ατόμων, εφόσον, κατά κανόνα, μέσω αυτής μπορεί κανείς να καλύπτει τις βασικές του ανάγκες, να δημιουργεί, να διασφαλίζει τον αυτοσεβασμό, την αξιοπρέπεια του και κατά συνέπεια την ψυχική του ισορροπία και να κερδίζει την εκτίμηση των γύρω του.

Για να μπορέσει να πετύχει τα παραπάνω το άτομο χρειάζεται ένα ήρεμο εργασιακό περιβάλλον όπου θα έχει την αποδοχή και τον σεβασμό των ανωτέρων αλλά και των συναδέλφων του. Δυστυχώς όμως αυτό δεν είναι πάντα εφικτό καθότι στους χώρους εργασίας κάποιες φορές δημιουργούνται καταστάσεις με δυσάρεστες συνέπειες για τα άτομα.

Τις τελευταίες δεκαετίες ένα νέο φαινόμενο έχει κάνει την εμφάνιση του στους εργασιακούς χώρους και εξαπλώνεται ολοένα και περισσότερο. Πρόκειται για την ψυχολογική τρομοκρατία που ασκείται είτε από ανωτέρους προς υφισταμένους είτε από συνάδελφο σε συνάδελφο με στόχο της περιθωριοποίηση του και την απομάκρυνση του από τον χώρο εργασίας και περιλαμβάνει επιθετικές συμπεριφορές όπως εκφοβισμό, δόλο, απειλές, χειρονομίες, συκοφαντίες, αφαίρεση προνομίων και γενικά ενέργειες που στόχο έχουν να δυσκολέψουν όσο γίνεται περισσότερο τη ζωή του ατόμου στον εργασιακό χώρο.

Η μελέτη του φαινομένου ξεκίνησε τη δεκαετία του 1970 με αφορμή την έρευνα του Olweus πάνω στον σχολικό εκφοβισμό στη Σκανδιναβία, ενώ στην Ελλάδα πολύ πρόσφατα το φαινόμενο άρχισε να αποτελεί αντικείμενο μελέτης. Δεν υπάρχει ένας διεθνώς αναγνωρισμένος ορισμός, γεγονός που δυσχεραίνει την κατανόηση και αντιμετώπιση του φαινομένου, κατά καιρούς έχει πάρει διάφορες ονομασίες όπως εκφοβισμός (bullying), παρενόχληση (harassment), εργασιακή βία, mobbing, όμως ανεξάρτητα με το ποιος είναι ή όχι ο πιο αντιπροσωπευτικός ορισμός το φαινόμενο υφίσταται με συνέπειες στην ψυχική και σωματική υγεία των εργαζομένων.

Οι επιπτώσεις του εκφοβισμού είναι ιδιαίτερα σημαντικές καθώς είναι είτε ψυχολογικές (νευρικότητα, άγχος, κατάθλιψη) είτε σωματικά συμπτώματα όπως ημικρανίες, μυαλγίες και γενικότερα προκαλείται μειωμένη αντοχή στο άγχος, σταδιακή έκπτωση στη λειτουργικότητα του ατόμου και σταδιακή περιθωριοποίηση του στο χώρο εργασίας. Μακροπρόθεσμα ακόμη και στην περίπτωση που το άτομο αποχωρήσει από την εργασία του η μείωση της αυτοεκτίμησης και γενικότερα οι ψυχολογικές συνέπειες του εκφοβισμού μπορεί να υπάρχουν σε τέτοιο βαθμό που θα δυσκολέψουν το άτομο και στη μετέπειτα προσπάθεια για αναζήτηση εργασίας και σταδιακά είναι ικανές να το οδηγήσουν στη ματαίωση, στην απάθεια και στην απομόνωση.

Βέβαια ο εκφοβισμός επηρεάζει όχι μόνο το άτομο αλλά και την επιχείρηση καθώς πέρα απ’ το ότι δημιουργείται αρνητικό κλίμα, μειώνεται η παραγωγικότητα και υπάρχει το κόστος για την εύρεση και την εκπαίδευση νέων εργαζομένων. Για τους παραπάνω λόγους γίνεται αντιληπτό πόσο σημαντική είναι η πρόληψη και αντιμετώπιση του φαινομένου όσο το δυνατόν πιο σύντομα.

Στην Ελλάδα οι έρευνες και η βιβλιογραφία που υπάρχει για την εργασιακή βία και τον εκφοβισμό είναι περιορισμένες. Αυτό όμως δε συμβαίνει επειδή στην ελληνική πραγματικότητα δεν υπάρχει το συγκεκριμένο φαινόμενο. Μάλιστα, ιδιαίτερα στις μέρες μας όπου αυξάνεται ραγδαία η ανεργία και ταυτόχρονα αυξάνεται η ελαστικότητα της εργασίας και γενικά δεν υπάρχει ασφάλεια και σταθερότητα στον εργασιακό χώρο θα λέγαμε ότι υπάρχουν περισσότερο από ποτέ οι προϋποθέσεις για να εκδηλωθούν περιστατικά εργασιακού bullying.

Οι εργοδότες για μία θέση εργασίας έχουν την άνεση να επιλέξουν τον κατάλληλο μέσα από πλήθος υποψηφίων, ενώ ο εργαζόμενος καλείται αρκετές φορές να συμβιβαστεί με τις όποιες αποδοχές και τις όποιες συνθήκες εργασίας προκειμένου να εξασφαλίζει τα προς το ζειν γιατί αν ζητήσει κάτι παραπάνω ξέρει (και ο εργοδότης αρκετές φορές φροντίζει να το υπενθυμίζει) πως ανά πάσα στιγμή μπορεί να βρεθεί ο αντικαταστάτης του. Πόσο πιο επίκαιρη λοιπόν θα μπορούσε να είναι η περαιτέρω μελέτη του φαινομένου, η διερεύνηση των αιτιών αλλά κυρίως η εύρεση τρόπων αντιμετώπισης και ευαισθητοποίηση τόσο των εργαζομένων όσο και των εργοδοτών.

Σχετικά με τον συντάκτη

Νίκη Δαλιανά
Σύμβουλος Επαγγελματικού Προσανατολισμού. Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας.

One comment for “Mobbing… Ο ψυχολογικός εκφοβισμός στην εργασία

Αφήστε σχόλιο

ΧΟΡΗΓΟΙ

Επιστροφή στην κορυφή