🔴 Micro breaks
Παρατηρούμε αρκετά συχνά τους μαθητές στην τάξη να αφαιρούνται, να δείχνουν νωχελικοί ή και να μιλάνε μεταξύ τους σε μια προσπάθεια να ενεργοποιηθούν. Αυτό συμβαίνει ειδικά τις πρώτες ώρες – που στο δημοτικό σχολείο είναι δίωρο συνεχόμενο – και συνήθως τέτοιου είδους συμπεριφορές φανερώνουν ότι οι μαθητές έχουν κουραστεί και χρειάζονται κάτι να τους δώσει κίνητρο να συνεχίσουν στην πορεία του μαθήματος. Για τους εκπαιδευτικούς αυτό αποτελεί μια ηχηρή πρόκληση στην οποία δεν είναι πάντα εύκολο να ανταποκριθούν. Εδώ λοιπόν έρχεται μια πρόταση, τα σύντομα διαλείμματα που δημιουργεί ο εκπαιδευτικός (micro breaks), τα οποία μπορούν να χρησιμεύσουν αν ενταχτούν ομαλά στη ρουτίνα των μαθημάτων και χρησιμοποιηθούν προς όφελος των μαθητών. Συνήθως έχουν διάρκεια 5 λεπτών και δεν είναι «χάσιμο χρόνου» όπως ίσως σκεφτούν κάποιοι αλλά μια έξυπνη επένδυση για τη βελτίωση της ποιότητας μάθησης.
Ποια είναι η θεωρητική βάση των microbreaks;
- Spaced learning ⇒ Η χρονική δομή της μάθησης (με διαλείμματα) ενισχύει τη μνήμη και την προσοχή.
- Movement in learning ⇒ Η κίνηση στη μάθηση ενισχύει τις γνωστικές λειτουργίες, τη μνήμη και την κριτική ικανότητα.
- Brain breaks ⇒ Συμπεριφορική στρατηγική που αφορά είτε στην ενεργοποίηση του σώματος, είτε του μυαλού, είτε των αισθήσεων, εμπλέκοντας όλη την τάξη για λίγα λεπτά και βοηθά στη συγκέντρωση και στην “επιστροφή” στη μάθηση.
Τι σκοπό έχουν τα microbreaks;
- Να βελτιωθεί η προσοχή και η συγκέντρωση
- Να μειωθεί η κούραση και το άγχος
- Να εκτονωθεί η ενέργεια ειδικά σε πιο μικρές ηλικίες
- Να υπάρξει επιστροφή κι επαναφορά στο μάθημα
Πότε αξιοποιούνται τα microbreaks;
- Όταν μειώνεται η προσοχή των μαθητών
- Μετά από αρκετή ώρα καθιστικής εργασίας ή παράδοσης
- Ανάμεσα από δύο απαιτητικές δραστηριότητες
- Όταν νιώθουμε ότι η διδασκαλία χρειάζεται μια αποφόρτιση ή μια τόνωση ενέργειας
Πώς μπορούμε να τα χρησιμοποιήσουμε στην πράξη;
✳️ 2′ διατάσεις ή απλές χαλαρωτικές κινήσεις σε ώμους, χέρια, πόδια στο θρανίο (ιδανικά ζητάμε και τη γνώμη του εκπαιδευτικού φυσικής αγωγής για τη ροή και τον τρόπο εκτέλεσης)
✳️ 2′ αναπνοές βαθιές και χαλαρωτικές με σύστημα εισπνοής-εκπνοής
✳️ Γρήγορο παιχνίδι κίνησης (π.χ. Αν συμφωνείς σε …. σήκω πάνω/κοίτα δεξιά/κλείσε τα μάτια σου)
✳️ Ρυθμικές κινήσεις παλαμάκια με προκαθορισμένο ρυθμό και συντονισμένα
✳️ Σύντομη ερώτηση – πρόκληση άσχετη με το μάθημα (brain teaser – π.χ. «Τι είναι βαρύτερο ένα κιλό βαμβάκι ή ένα κιλό σίδερο;» ή «Ένα παιδί λέει: Έχω έναν αδελφό αλλά ο αδελφός μου δεν έχει αδελφό, πώς γίνεται αυτό;»)
✳️ Μια αναπάντεχη ερώτηση κριτικής σκέψης/φαντασίας (π.χ. «Τι νομίζετε ότι σκέφτεται ένα βιβλίο όταν είναι κλειστό;»)
Πλαίσιο διαλειμματικής προσέγγισης
Ζώντας σε μια εποχή συνεχούς επαγρύπνησης, είναι σημαντικό να μπούμε σε μια κουλτούρα ισορροπίας μεταξύ του να είμαστε παραγωγικοί αλλά και του να έχουμε ποιότητα ζωής. Το να μάθουμε κάτι τέτοιο από μικρή κιόλας ηλικία είναι ένα πλεονέκτημα, το οποίο αργότερα μπορούμε πιο σοφά να αξιοποιήσουμε και στην επαγγελματική μας πορεία με ρουτίνες κατάλληλων διαλειμμάτων που θα κάνουν τη δουλειά μας πιο αποδοτική και τη διάθεσή μας καλύτερη. Θέτοντας λοιπόν οι εκπαιδευτικοί στην καθημερινότητα της τάξης ένα πλαίσιο διαλειμματικής προσέγγισης – φυσικά με όρια για το πότε ξεκινάει, πότε τελειώνει και πόσο διαρκεί – το οποίο μόνο όταν γίνεται σεβαστό από τους μαθητές θα συνεχίσει και να υφίσταται, τότε τα micro breaks θα λειτουργούν σαν μια πύλη που επιτρέπει την καλύτερη εισαγωγή πληροφοριών στη συνειδητή επίγνωση. Σίγουρα δεν υπάρχουν εγγυήσεις ότι αυτή η προσέγγιση θα είναι πάντα αποτελεσματική, καθώς εξαρτάται και από τα χαρακτηριστικά του εκπαιδευτικού που την εφαρμόζει, τα όρια που θέτει στην τάξη και το κλίμα που ήδη υπάρχει σε αυτή. Ωστόσο, θεωρείται μια αξιόλογη πρόταση για τη βελτίωση της συγκέντρωσης, της κινητοποίησης και της διάθεσης υποδοχής επιπλέον πληροφοριών από τους μαθητές. Άλλωστε, ενσωματώνοντας στο μάθημα και ευχάριστες πινελιές, βοηθάμε στο να γίνεται η διαδικασία της μάθησης πιο διασκεδαστική, πιο δεσμευτική και πιο ενεργητική για τους μαθητές μας.
– Καλύτερα ένα μικρό κέρδος, παρά μια μεγάλη ζημιά
(Πλούταρχος).
Μια σύντομη παύση μπορεί να αποτρέψει τη μεγάλη ζημιά της εξάντλησης.
Σχετικές βιβλιογραφικές αναφορές
- Albulescu, P., Macsinga, I., Rusu, A., Sulea, C., Bodnaru, A., & Tulbure, B. T. (2022). ” Give me a break!” A systematic review and meta-analysis on the efficacy of micro-breaks for increasing well-being and performance. PloS one, 17(8), e0272460.
- Infantes-Paniagua, Á., Silva, A. F., Ramirez-Campillo, R., Sarmento, H., González-Fernández, F. T., González-Víllora, S., & Clemente, F. M. (2021). Active school breaks and students’ attention: A systematic review with meta-analysis. Brain sciences, 11(6), 675.
- Lynch, J., O’Donoghue, G., & Peiris, C. L. (2022). Classroom movement breaks and physically active learning are feasible, reduce sedentary behaviour and fatigue, and may increase focus in university students: a systematic review and meta-analysis. International journal of environmental research and public health, 19(13), 7775.
- Sharpe, B. T., Trotter, M. G., & Hale, B. J. (2025). Sustaining student concentration: the effectiveness of micro-breaks in a classroom setting. Frontiers in Psychology, 16, 1589411.
