Article content

μεγάλο βιβλίο παραμυθιού

«Κι αν σου μιλώ με παραμύθια και παραβολές, είναι γιατί τ’ ακούς γλυκύτερα»

Κατηγορία: Επιστημονικά

«Κι αν σου μιλώ με παραμύθια και παραβολές, είναι γιατί τ’ ακούς γλυκύτερα» (Γ. Σεφέρης)

Κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστης κλώτσο να γυρίσει, παραμύθι ν’ αρχινίσει…
Κάπως έτσι ξεκινάνε τα παραμύθια, κάπως έτσι ο νους μας με μόνες αποσκευές τη φαντασία και το συναίσθημα, οδεύει προς έναν ονειρικό, άγνωστο προορισμό.

Η λέξη παραμύθι προέρχεται από το ρήμα «παραμυθούμαι», το οποίο σημαίνει παρηγορώ κάποιον, του δίνω θάρρος. Αποτελεί το αποθησαύρισμα της αρχαιότερης πνευματικής δημιουργικής ανάγκης του ανθρώπου, να πλάσει μια ιστορία, να την αφηγηθεί και να την μοιραστεί.

Το παραμύθι είναι λοιπόν μια προφορική αφήγηση, που κατάφερε να αποκτήσει μία οικουμενική, πανανθρώπινη γλώσσα. Είναι μια σκυτάλη που παραδόθηκε μέσα στους αιώνες, κι ακόμη και σήμερα, μας γοητεύει, μας διδάσκει, μας τέρπει.

Το παραμύθι έχει μία δική του νομοτέλεια, ένα δικό του κώδικα. Καταργεί το χωροχρόνο και σε μια άλλη διάσταση, όλα είναι δυνατά, όλα είναι εφικτά. Η επιθυμία του ήρωα σηματοδοτεί και την αρχή της περιπέτειάς του. Στη διαδρομή του περνάει από πολλές δοκιμασίες, μέχρι να επιτευχθεί ο στόχος του, ενώ έχει τρεις ευκαιρίες να αξιοποιήσει κατάλληλα. Η σύγκρουση τόσο εσωτερική όσο και εξωτερική είναι αναπόφευκτη για την εξέλιξή του. Κι εκεί που το αδιέξοδο μοιάζει να είναι και το τέλος της ιστορίας, εμφανίζεται ο απομηχανής θεός, ο οποίος αποκαλύπτει ένα κρυφό μονοπάτι, δίνει μία νέα ευκαιρία. Στο πρόσωπό του, μπορεί να ενσαρκωθούν οι τρεις μοίρες, ένα ζώο με ανθρώπινη φωνή, ένα φυσικό στοιχείο, αλλά και ο ίδιος ο ήρωας. Στον αγώνα αυτό, θα υπάρξει ηθική δικαίωση. Το καλό θα ανταμειφθεί, το κακό θα τιμωρηθεί κι έτσι θα αποκατασταθεί η ηθική τάξη των πραγμάτων. Το παραμύθι λειτουργεί με δίπολα, «καλό-κακό, όμορφο-άσχημο, θάρρος- δειλία» όχι μόνο για να βοηθήσει στην ευθύγραμμη εξέλιξη της ιστορίας, αλλά και για να μπορέσει (κυρίως) το μικρό παιδί να ταυτιστεί με ένα σωστό πρότυπο. Επίσης, η επικράτηση της δικαιοσύνης και της αρετής στο τέλος, βοηθούν το άτομο να ταυτιστεί με μια ολότητα και να συνδεθεί άτυπα μαζί της, παραγκωνίζοντας αισθήματα μοναξιάς και απομόνωσης.

Η μαγεία, τα υπερφυσικά στοιχεία, κυριαρχούν στα παραμύθια, κι έτσι το φανταστικό συνευρίσκεται με το πραγματικό στοιχείο. Το παραμύθι μπορεί να είναι συνυφασμένο με το εξωπραγματικό, αλλά όχι με το ψευδές. Το εξωπραγματικό είναι αναγνωρίσιμο και συνεπώς αποδεκτό σε μία άρρητη σύμβαση που γίνεται μεταξύ του παραμυθιού και του ακροατή. Όταν όμως θα εμπλακεί ένα φυσικό στοιχείο, θα πρέπει οπωσδήποτε να είναι ρεαλιστικά δοσμένο, αλλιώς το παραμύθι θα εκπέσει. Για παράδειγμα η περιγραφή ενός υπαρκτού λουλουδιού, ή ενός ζώου, θα πρέπει να είναι αναλυτική, ρεαλιστική, γεγονός που προϋποθέτει τη βαθύτερη γνώση του αντικειμένου.

Τις περισσότερες φορές τα παραμύθια έχουν ευτυχισμένο τέλος, με τον ήρωα να φτάνει στη δική του Ιθάκη, πιο ώριμος και πιο ολοκληρωμένος. Όταν αυτό δεν συμβαίνει, γίνεται σκόπιμα για να μπορέσει να κινητοποιήσει τον ακροατή/αναγνώστη και ιδιαίτερα το μικρό παιδί να αναλάβει δράση, ώστε εν τέλει να επέρθει η κάθαρση.

Το παραμύθι αναλαμβάνει να ταξιδέψει την ψυχή μικρών και μεγάλων, σ’ ένα άγνωστο τόπο, με την υπόσχεση ότι θα τους επαναφέρει στην πραγματικότητα σώους κι αβλαβείς. Θα είναι σοφότεροι και θα έχουν ένα επιπλέον εργαλείο για να ενισχύσουν την προσωπικότητά τους και να απαντήσουν στα ερωτήματά τους. Θα λέγαμε δηλαδή ότι η δομή του παραμυθιού ακολουθεί την εξελικτική πορεία του ανθρώπου προς την ενηλικίωση.

Μας ξεκλειδώνει κλειστές πόρτες, μας βοηθάει να εναρμονίσουμε ξανά τις ελπίδες μας με τα άγχη μας, να αναγνωρίσουμε βαθύτερα όνειρα, συναισθήματα και να βρούμε λύσεις στα προβλήματά μας. Είναι μια δικλείδα ασφαλείας, που βοηθά τον άνθρωπο να εξελιχτεί και να αποδεχτεί τον εαυτό του.

Συνεπώς, το παραμύθι απευθύνεται σε όλους! «Τα παραμύθια γράφονται για να κοιμούνται τα παιδιά και να ξυπνάμε οι ενήλικες» (Hans Christian Andersen)

 

Αφήστε ένα σχόλιο

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *