Γυναίκα με τα χέρια της στο πρόσωπο και στον ώμο της χέρι που την αγγίζει υποστηρικτικά
Πηγή Εικόνας: Canva

“Και τώρα που έμαθα, τι κάνω;”

Η αντίδραση σε μία αποκάλυψη σεξουαλικής παρενόχλησης

Όταν κάποιος δικό μας άνθρωπος αποφασίζει να μοιραστεί μαζί μας ένα περιστατικό σεξουαλικής ή σωματικής βίας ή παρενόχλησης , είναι πιθανό να μας αιφνιδιάσει, να ξαφνιαστούμε, να αισθανθούμε θυμό, αγανάκτηση, λύπη ή να μην ξέρουμε πως να το χειριστούμε. Μπορεί να μην είναι εύκολο να το χειριστούμε, αλλά το χειρότερο που μπορούμε να κάνουμε είναι το να μην κάνουμε τίποτα. Ένας απ’ τους βασικούς λόγους που το θύμα επιλέγει να μη μιλήσει είναι ο φόβος ότι κανείς δεν θα το πιστέψει. Ντρέπεται ή φοβάται ότι θα το κατηγορήσουν ότι έφταιγε. Ίσως να φοβάται ακόμη και να φέρει στο μυαλό του ξανά ό,τι έγινε. Γι” αυτό και μας χρειάζεται. Δεν μπορούμε να αλλάξουμε ό,τι έγινε, ούτε να σώσουμε τους φίλους μας, όμως μπορούμε και πρέπει να είμαστε υποστηρικτικοί και έτοιμοι να βοηθήσουμε.

Η RAINN’s (National Sexual Assault Hotline) αναφέρει κάποιους συγκεκριμένους τρόπους με τους οποίους μπορούμε να είμαστε υποστηρικτικοί σε ένα θύμα κακοποίησης/παρενόχλησης:

  • “Σε πιστεύω”
  • “Ξέρω ότι χρειάστηκε πολύ κουράγιο για να μου μιλήσεις γι’ αυτό”

Φράσεις όπως αυτές, είναι πολύ βοηθητικές στο να ενθαρρύνουμε κάποιον να συνεχίσει ή να δείξουμε ότι έκανε καλά που μας εμπιστεύτηκε. Άλλωστε αυτός είναι και ο σκοπός, να κάνουμε το άτομο που έχουμε απέναντι μας να αισθανθεί ασφάλεια, να αισθανθεί πως κάποιος καταλαβαίνει πόσο σοβαρό είναι αυτό που έγινε και είναι εκεί χωρίς να ρωτάει τι και πως. Δεν είναι ο σκοπός μας να μάθουμε λεπτομέρειες, αλλά αφήνουμε να μας μιλήσει για ό,τι επιλέξει να μοιραστεί μαζί μας.

  • “Δεν φταις εσύ”
  • “Δεν έκανες τίποτα για να αξίζεις ό,τι έγινε”
  • “Αυτό δεν έπρεπε να σου έχει συμβεί”

Όσοι έχουν βιώσει κάποιο είδους κακοποίησης πολλές φορές συνηθίζουν να κατηγορούν τον εαυτό τους για ό,τι έγινε και να ψάχνουν τι θα μπορούσαν να είχαν κάνει διαφορετικά έτσι ώστε να μην προκαλέσουν τον θύτη. Σ’ αυτό όμως δεν υπάρχει απάντηση, γιατί το θύμα δεν φταίει ποτέ. Κανείς δεν επιλέγει να βιώσει κάτι τέτοιο και είναι σημαντικό να το τονίζουμε, έτσι ώστε να βοηθήσουμε το θύμα να απενεχοποιηθεί (αν και αυτό μάλλον χρειάζεται χρόνο).

  • “Δεν είσαι μόνη/ος και είμαι εδώ για να σε ακούσω”
  • “Πρέπει να είναι πολύ δύσκολο όλο αυτό και σ’ ευχαριστώ που το μοιράστηκες μαζί μου”

Είναι σημαντικό να κάνουμε το θύμα να αισθανθεί ότι από δω και πέρα δεν χρειάζεται να το κουβαλάει μόνο του αυτό που έγινε. Είμαστε εδώ να μοιραστούμε αυτό το βάρος.

Όταν κάποιος βρίσκει το κουράγιο να αποκαλύψει ένα τέτοιο γεγονός, είναι φοβερά επώδυνο ο αποδέκτης αυτής της αποκάλυψης να αντιδράσει με μη υποστηρικτικό ή με επικριτικό τρόπο.

Παραδείγματα τέτοιας συμπεριφοράς είναι:

  • “Δεν είμαι σίγουρος ότι είναι αλήθεια αυτό που λες”
  • “Τι φορούσες;”
  • “Έκανες κάτι και το προκάλεσες;”
  • “Μα γιατί δεν αντέδρασες;”
  • “Είσαι υπερβολική/ος”
  • “Μετά από τόσο καιρό έπρεπε να το έχεις ξεπεράσει”
  • “Αν ήμουν εγώ, θα είχα αντιδράσει αλλιώς”
  • “Μήπως παρεξήγησες ό,τι έγινε;”

Είναι σύνηθες μπροστά σε μία τέτοια αποκάλυψη να υπάρχει ένα αίσθημα αμηχανίας και αβεβαιότητας ως προς τι πρέπει να πούμε.

Πριν καταλήξουμε όμως στο τι θα πούμε πρέπει να έχουμε στο μυαλό μας ότι το άτομο που έχουμε απέναντι μας, μας εμπιστεύτηκε για να μας αποκαλύψει κάτι που χρειάζεται πολλή δύναμη και κουράγιο. Όταν το θύμα ξεκινάει να κάνει μία τέτοια αποκάλυψη, στο πίσω μέρος του μυαλού του έχει το αν το πιστεύουμε, αν αμφισβητούμε αυτά που μας λέει ή αν το θεωρούμε υπερβολικό. Έχει ανάγκη να αισθανθεί ότι το πιστεύουμε και το υποστηρίζουμε. Δεν είναι λοιπόν τα λόγια που θα κάνουν τη διαφορά. Ακόμη και η σιωπή είναι απολύτως χρήσιμη αν βοηθάει στο να δείξουμε ότι ακούμε, ότι δεν κρίνουμε, ότι δεν είναι ο σκοπός να ρωτήσουμε λεπτομέρειες ή να προτείνουμε λύσεις, αλλά είμαστε εδώ για να βοηθήσουμε.

Η αλήθεια είναι πως δεν είναι πάντα εύκολο. Η σεξουαλική κακοποίηση είναι από μόνη της μία πράξη που προκαλεί αποτροπιασμό κι ένα παραπάνω ότι συμβαίνει σε ένα αγαπημένο μας πρόσωπο. Για το λόγο αυτό μπορεί να υποπέσουμε σε κάποια συνηθισμένα λάθη, όπως το να δείξουμε δυσπιστία ή να προσπαθήσουμε να μειώσουμε το γεγονός, ή αντίθετα να αντιδράσουμε με υπερβολικό τρόπο. Τίποτα από τα δύο δεν είναι βοηθητικό και ειδικά στην πρώτη περίπτωση θα κάνουμε το θύμα να αισθανθεί ότι δεν έπρεπε να έχει μιλήσει και ότι είναι μόνο του. Ακόμα και αν κάποιος είναι απολύτως ήρεμος όταν μας περιγράφει το τι έχει συμβεί, δεν πρέπει να καταλήξουμε σε συμπεράσματα ότι δεν ήταν κάτι σοβαρό, καθώς μπορεί απλά να φοβάται ακόμη και να συνειδητοποιήσει το τι πέρασε.

Δεν υπάρχουν κανόνες αντίδρασης στη κακοποίηση

Κλείνοντας, είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι δεν υπάρχουν κανόνες αντίδρασης στη σεξουαλική παρενόχληση ή κακοποίηση. Ακούμε πολλές φορές να λένε “Μα γιατί δε φώναξε;”, “Γιατί δεν έφυγε;”, “Γιατί πήγε στο δωμάτιο;”, ” Γιατί συνέχισε να τον βλέπει;” και κυρίως “Γιατί δεν έκανε καταγγελία;”. Δεν υπάρχουν πρέπει σε αυτές τις περιπτώσεις, καθώς το πως θα αντιδράσει κάποιος σε ένα τραυματικό γεγονός εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Μια αντίδραση που φαίνεται αυτονόητη σε κάποιον, κάποιος άλλος μπορεί να μην τολμάει ούτε να τη φανταστεί. Μάλιστα, σε μία κοινωνία επικριτική και που πολλές φορές κάτι είναι σημαντικό μόνο όταν είναι κάτω από τα φώτα της δημοσιότητας και μετά ξεχνιέται, η δύναμη που χρειάζεται για να γίνει μία καταγγελία είναι ακόμη μεγαλύτερη.

Ας κάνουμε λοιπόν το βήμα, ο καθένας απ’ τη μεριά του, να είμαστε πιο ανοιχτοί στις ανάγκες των άλλων, να ακούμε και να δίνουμε τον χρόνο στον άνθρωπο μας να μας μιλήσει για ό,τι και όποτε θέλει. Είναι μια διαδικασία δύσκολη και πρώτη αντίδραση είναι συνήθως το να σκεφτόμαστε τη λύση να δώσουμε, όμως τις περισσότερες φορές ένα “είμαι εδώ” που το εννοούμε, είναι η σημαντικότερη λύση και απάντηση που χρειάζεται κάποιος ν’ ακούσει.

Πηγές

• National Sexual Assault Hotline rainn.org
• SHARPP-Sexual Harassment & Rape Prevention Program, The University of New Hampshire
• Ending Violence BC (https://endingviolence.org/
• Pennsylvania Coalition Against Rape (pcar.org)

Διαβάστε επίσης:

Η σιωπή των θυμάτων σεξουαλικής παρενόχλησης

Σχετικά με τον συντάκτη

Σύμβουλος Επαγγελματικού Προσανατολισμού. Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας.

Αφήστε σχόλιο

ΧΟΡΗΓΟΙ

Επιστροφή στην κορυφή