Διερμηνεία εξ' αποστάσεως. Κωφός μιλάει με διερμηνέα σε οθόνη λάπτοπ.
Γράφει ο Γιώργος Σταμάτης*

Η ισότιμη και απρόσκοπτη πρόσβαση των κωφών και βαρήκοων ατόμων στην πληροφόρηση και την επικοινωνία εν γένει συνιστά θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα, το οποίο το Κράτος οφείλει να εγγυάται και να διασφαλίζει.

Ως κυριότερο μέσο έκφρασης και επικοινωνίας των κωφών θεωρείται η νοηματική γλώσσα, η οποία αποτελεί βασικό προαπαιτούμενο για την άσκηση και άλλων ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων, όπως είναι η πρόσβαση στην εκπαίδευση, την απασχόληση και η ισότιμη συμμετοχή σε όλες τις εκφάνσεις της κοινωνικής δραστηριότητας.

«Πατέρας των κωφών»

Εμπνευστής της νοηματικής γλώσσας, αποτελούμενης από έναν συνδυασμό εκφράσεων και χειρονομιών, υπήρξε ο «πατέρας των κωφών» Αββά Charles-Michel de l’Épée ο οποίος ίδρυσε με δική του χορηγία το πρώτο σχολείο για κωφούς στη Γαλλία, όπου οι μαθητές φοιτούσαν δωρεάν. Η χρήση της νοηματικής γλώσσας συμβάλλει ουσιαστικά στην ισότιμη και ποιοτική εκπαίδευση των κωφών, στην ομαλή επαγγελματική τους ένταξη, στην ανεμπόδιστη πρόσβαση τους στην επικοινωνία και στην κοινωνική τους ένταξη σε ίση βάση με το γενικό πληθυσμό. Η ανεπαρκής πρόσβαση των κωφών στην επικοινωνία προκαλεί φραγμούς στη συνολική τους εξέλιξη, αφού περιορισμένες εκπαιδευτικές και κοινωνικές εμπειρίες οδηγούν σε μειωμένες επαγγελματικές ευκαιρίες, με αποτέλεσμα να αναπαράγεται ο φαύλος κύκλος των διακρίσεων και του κοινωνικού παραγκωνισμού.

Σύμφωνα με στοιχεία της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας Κωφών, η νοηματική γλώσσα χρησιμοποιείται ως μητρική γλώσσα από 70.000.000 κωφούς, ενώ στη χώρα μας η ελληνική νοηματική γλώσσα έχει αναγνωριστεί ως η επίσημη γλώσσα των Ελλήνων κωφών.

Πρόσβαση στην επικοινωνία και τις δημόσιες υπηρεσίες

Από πλευράς θεσμικής κατοχύρωσης, η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία περιλαμβάνει άμεσες και έμμεσες αναφορές στα δικαιώματα των ατόμων που χρησιμοποιούν τη νοηματική γλώσσα, ιδίως στο αρ.9 παρ.2, αρ.21 στοιχείο ε, αρ.24 παρ.3 και αρ.30 παρ.4. Στόχος των ανωτέρω διατάξεων είναι να διευκολύνουν την ίση συμμετοχή των ατόμων με προβλήματα ακοής σε όλες τις πτυχές της καθημερινότητας και την αποτελεσματική πρόσβαση τους στις παρεχόμενες πληροφορίες και την επικοινωνία σε όλες τις δραστηριότητες και τις δημόσιες υπηρεσίες.

Κομβικό ρόλο στην προάσπιση του δικαιώματος στην επικοινωνία των κωφών κατέχουν οι διερμηνείς της ελληνικής νοηματικής γλώσσας, οι οποίοι αποτελούν τη γέφυρα επικοινωνίας και διασύνδεσης της κοινότητας των κωφών με τους ακούοντες, συντελώντας στην ομαλή κοινωνική τους ενσωμάτωση, στην ενίσχυση της ορατότητας τους και στην ψυχοκοινωνική τους ανάπτυξη.

Τα τελευταία χρόνια, η ραγδαία τεχνολογική εξέλιξη και ο ψηφιακός μετασχηματισμός του Κράτους έχουν συμβάλει στην ανάπτυξη εναλλακτικών τρόπων επικοινωνίας των κωφών με το γενικό πληθυσμό. Ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο σε αυτήν την κατεύθυνση διαδραματίζει η υπηρεσία εξ αποστάσεως παροχής διερμηνείας (Relay Service), του Εθνικού Ιδρύματος Κωφών, με την οποία επιτυγχάνεται σε μεγάλο βαθμό η άρση των εμποδίων στην επικοινωνία και του αποκλεισμού για τους κωφούς. Η υπηρεσία λειτουργεί σε εικοσιτετράωρη βάση μέσω ειδικής εφαρμογής και παρέχει τη δυνατότητα επικοινωνίας εξ αποστάσεως με πολλαπλούς τρόπους, όπως χρήση νοηματικής γλώσσας, χειλεανάγνωση, μετατροπή ομιλίας σε γραπτό κείμενο. Από το πρόγραμμα έχουν εξυπηρετηθεί περίπου 12000 άτομα, ενώ μόνιμοι χρήστες του Relay είναι συνολικά 5.681 κωφοί ενήλικες από 60 διαφορετικά μέρη της Ελλάδος στα οποία συμπεριλαμβάνονται 27 νησιά.

Δέσμη δημόσιων πολιτικών για την καθολική πρόσβαση των κωφών

Η Κυβέρνηση, έχοντας αναγάγει τα ζητήματα προσβασιμότητας και συμπερίληψης των ατόμων με αναπηρία σε πρωταρχική πολιτική επιλογή, υλοποιεί μέσα από το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία, μια δέσμη δημόσιων πολιτικών για την ενίσχυση της ισότιμης και καθολικής πρόσβασης των κωφών συμπολιτών μας. Ειδικότερα, μεταξύ άλλων, αναβαθμίζεται η προσβασιμότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών στα ΚΕΠ, με τη βελτίωση των διαδικασιών πρόσβασης, την ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού και την παροχή ψηφιακής εξυπηρέτησης μέσω της πλατφόρμας myKEPlive με τη χρήση της εξ’ αποστάσεως διερμηνείας και γραπτού κειμένου. Επιπρόσθετα, μέσω της ψηφιακής πλατφόρμας myDYPAlive παρέχεται πλέον η δυνατότητα στους κωφούς χρήστες τηλεδιάσκεψης με εργασιακούς συμβούλους και στην ελληνική νοηματική γλώσσα. Επιπλέον, βελτιώσαμε τη νομοθεσία για τα οπτικοακουστικά μέσα, θεσπίζοντας την υποχρέωση παραγωγής προσβάσιμου περιεχομένου. Πιο συγκεκριμένα, Οι πάροχοι τηλεοπτικών προγραμμάτων οφείλουν να αναπτύσσουν σταδιακά σχέδια προσβασιμότητας των προγραμμάτων τους με διερμηνεία στη νοηματική γλώσσα και υποτιτλισμό.

Στο πλαίσιο της Γενικής Γραμματείας Κοινωνικής Αλληλεγγύης και Καταπολέμησης της Φτώχειας, συγκροτήθηκε ομάδα εργασίας, με θεματικό αντικείμενο την προσβασιμότητα στην επικοινωνία των κωφών και βαρήκοων και την κοινωνική τους ένταξη εν γένει. Έργο της ομάδας, η οποία ολοκλήρωσε τις εργασίες της, αποτέλεσε η ανάδειξη των εμποδίων προσβασιμότητας των κωφών και η υποβολή προτάσεων για το σχεδιασμό των αναγκαίων πολιτικών για την ισότιμη πρόσβαση τους στην εκπαίδευση, την εργασιακή ένταξη και την επικοινωνία. Ειδικότερα, αναδείχθηκε η ανάγκη για άμεση καταγραφή του πληθυσμού των κωφών ατόμων, χάραξη δημόσιων πολιτικών για έγκαιρο διαγνωστικό έλεγχο και πρώιμη παρέμβαση και θεσμοθέτηση πλαισίου για την αναβάθμιση των σπουδών στην ΕΝΓ και διεξαγωγή της πιστοποίησης των επαγγελμάτων του διερμηνέα και του διδάσκοντος την ελληνική νοηματική γλώσσα από δημόσιο φορέα.

Οι αναγκαίες θεσμικές πρωτοβουλίες για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των κωφών και την ενίσχυση της κοινωνικής τους ένταξης, συνιστούν για εμάς στρατηγική προτεραιότητα. Η οπτική του δικαιωματικού μοντέλου προσέγγισης της αναπηρίας αντανακλά πλήρως τη φιλοσοφία και των δικών μας πολιτικών επιλογών στη βάση των αρχών της ισονομίας, της κοινωνικής προόδου και της ουσιαστικής κοινωνικής συμπερίληψης.

* Άρθρο του Γιώργου Σταμάτη, Γενικού Γραμματέα Κοινωνικής Αλληλεγγύης και Καταπολέμησης της Φτώχειας – Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων

Σχετικά με τον συντάκτη

Η μοναδική, πλήρως προσβάσιμη για κάθε χρήστη, διαδραστική, κοινωνική πύλη ενημέρωσης στην Ελλάδα!

Αφήστε σχόλιο

ΧΟΡΗΓΟΙ

Επιστροφή στην κορυφή