Προαύλιο σχολείου

Έτοιμο το νέο προαύλιο του Ειδικού Σχολείου Πειραιά για παιδιά με αυτισμό. Το προαύλιο -πρωτοπόρο για τα ελληνικά δεδομένα- αποτελεί έναν κατάλληλο χώρο αναψυχής και εκπαίδευσης για την ικανοποίηση των αναγκών των παιδιών.

Το έργο είναι αποτέλεσμα της σύμπραξης της της ΑΜΚΕ «Πάρκο Χαράς. Ένα πάρκο για όλους» με την εταιρεία AccessAbility, Λύσεις Προσβασιμότητας ΙΚΕ, και με χρηματοδότηση του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ). Πρόκειται για ένα πρωτόγνωρο έργο για το παράδειγμα της Ελλάδας, το οποίο ανοίγει το δρόμο για εγχειρήματα αντίστοιχου χαρακτήρα. Η Αλεξία Σαρπαντιέ, λογοθεραπεύτρια στο «Πάρκο Χαράς – Ένα Πάρκο για όλους» και ο Νίκος Ιωάννου, σχεδιαστής χώρου της «AccessΑbility ΙΚΕ» φρόντισαν να μας δώσουν τη ματιά τους από το έργο και τη λειτουργία του:

Έχω ΔΑΦ, θέλεις να παίξουμε παρέα;

Ένα προαύλιο για παιδιά με αυτισμό

Ολοκληρώθηκε πρόσφατα η ανάπλαση του προαύλιου χώρου του Ειδικού Σχολείου Πειραιά για παιδιά με αυτισμό. Η μελέτη, ο σχεδιασμός και η επίβλεψη της υλοποίησης έγιναν από τη σύμπραξη της ΑΜΚΕ «Πάρκο Χαράς. Ένα πάρκο για όλους» με την εταιρεία AccessAbility, Λύσεις Προσβασιμότητας ΙΚΕ, και με χρηματοδότηση του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ). Σκοπός του Πάρκου Χαράς είναι η δημιουργία προσαρμοσμένων χώρων αναψυχής και εκπαίδευσης για ενήλικες και παιδιά με και χωρίς αναπηρία (κινητική, νοητική ή και αισθητηριακή), ακολουθώντας τα πρότυπα της καθολικής προσβασιμότητας. Στο πλαίσιο αυτό, δημιουργήθηκε η συνεργασία του Πάρκου Χαράς με την εταιρεία AccessAbility, αντικείμενο της οποίας είναι η μελέτη, σχεδίαση και υλοποίηση παρεμβάσεων και κατασκευαστικών λύσεων που επιτρέπουν την ισότιμη και αυτόνομη χρήση του χώρου από τα άτομα με αναπηρία. Η πρόκληση για το συγκεκριμένο εγχείρημα ήταν μεγάλη, καθώς ούτε εμείς, ούτε άλλος φορέας είχε πραγματοποιήσει αντίστοιχο έργο στην Ελλάδα που να αφορά άτομα με Διαταραχή του Αυτιστικού Φάσματος (ΔΑΦ).

Η δόμηση του αδόμητου: Η οργάνωση του τυχαία διαμορφωμένου χώρου της αυλής

Τα άτομα με ΔΑΦ, στην περίπτωσή μας μαθητές και μαθήτριες Δημοτικού ηλικίας 6-16 ετών, δυσκολεύονται πολύ στην κατανόηση και οργάνωση του περιβάλλοντος. Δυσκολίες στη λειτουργία της φαντασίας και της αναμονής διαφορετικών καταστάσεων, οδηγούν σε αυξημένη ανάγκη για προβλεψιμότητα. Εκτεταμένα, χαώδη και αδόμητα περιβάλλοντα είναι ανυπόφορα για τα παιδιά με ΔΑΦ. Πρέπει να γνωρίζουν τι να κάνουν, με τι σειρά, να υπάρχει επαρκής προσανατολισμός στο χώρο και το χρόνο για να νιώσουν άνετα.

Οι απαιτήσεις του λειτουργικού προγράμματος που καθόρισαν τις χωρικές ποιότητες της σχεδιαστικής λύσης, ήταν οι εξής: Αυτονομία, ξεκάθαρη οργάνωση και διάκριση των χώρων, δημιουργία συνθηκών επαναληψιμότητας και διαβαθμισμένης έντασης στην καθημερινή δραστηριότητα (έντονη σωματική δραστηριότητα – χαλάρωση – συνθήκη προστασίας), κοινωνική αλληλεπίδραση, δημιουργία αισθητηριακών ερεθισμάτων.

Με βάση τα παραπάνω, επιδιώξαμε να δημιουργήσουμε ένα προαύλιο που να λειτουργεί ως εκπαιδευτικό εργαλείο. Ο χρόνος που περνούν τα παιδιά σε αυτό, να είναι αρωγός στη συμπεριφορική τους βελτίωση και την ανάπτυξη δεξιοτήτων. Να υποστηρίζει τους εκπαιδευτικούς και το βοηθητικό προσωπικό ώστε να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους πιο ευχάριστα, ξεκούραστα και αποτελεσματικά. Να είναι αποδοτικό για τα παιδιά και τις οικογένειές τους, οι οποίες, λόγω της συνθήκης που βιώνουν, συμμετέχουν με προσήλωση στην εκπαιδευτική διαδικασία και επηρεάζονται άμεσα από τη λειτουργία του σχολείου.

Ζώνες δραστηριοτήτων.

Σχεδιάζοντας

Ξεκινήσαμε τον σχεδιασμό χωρίζοντας το προαύλιο σε «ζώνες δραστηριοτήτων» και συνεχίζοντας με την οργάνωση της μετάβασης σε αυτές και τη χωροταξική δομή. Ξεκινώντας από τον κόκκινο κύκλο (σημείο αναφοράς) οριοθετήσαμε μία διαδρομή-μονοπάτι (ορισμός πορείας). Το μονοπάτι, που ορίζεται χρωματικά (με την ώχρα), ξεκινά από την είσοδο-περιοχή της πρωινής συγκέντρωσης, και οδηγεί στις ζώνες δραστηριοτήτων που αναπτύσσονται σε όλη την έκταση του προαυλίου.

Ζώνες δραστηριοτήτων

  • Μπλέ: Κινητικό παιχνίδι έντονης σωματικής δραστηριότητας. Κούνια, τσουλήθρα, μονόζυγο, τραμπάλα (σημαντικό παιχνίδι που απαιτεί την κινητική συνεργασία δύο προσώπων).
  • Πράσινη: Ζώνη κηπουρικής. Εκπαιδευτικό και αισθητηριακό εργαλείο. Επαφή με τη φυση και μείωση των επιπέδων άγχους.
  • Γαλάζια: Παιχνίδι νερού, σημαντική εμπειρία αισθήσεων. Συνεργατικό παιχνίδι ενθάρρυνσης της επικοινωνίας και της αλληλεπίδρασης.
  • Κόκκινη ώχρα: Αμμοδόχος. Αισθητηριακή εξερεύνηση. Προαγωγή της δημιουργικής συνεργασίας.
  • Μωβ: Τοίχος μουσικής (ήχοι, δονήσεις) και παιχνίδι παζλ σχημάτων.
  • Κόκκινος κύκλος. Στατικά παιχνίδια, δοκός ισσοροπίας (παιχνίδι βελτίωσης κινητικών δεξιοτήτων).
  • Οι περιοχές οργανώνουν τα αισθητηριακά ερεθίσματα και την ένταση της ενεργητικότητας η οποία χρειάζεται να είναι άλλοτε έντονη και εκτονωτική και άλλοτε ήπια και χαλαρωτική. Συμπληρωνονται με δύο ακόμα κατασκευές που αποτελούν σημαντικά εργαλεία εκπαίδευσης, αλληλεπίδρασης, συναναστροφής και συνέργειας:

Πέργκολα: Υπαίθριο μάθημα, κολατσιό, ζωγραφική, ξεκούραση, προστασία από ήλιο-βροχή, χώρος συνάθροισης ή γιορτής -έχουν ήδη σβηστεί τα πρώτα κεράκια γενεθλίων-, με υπερυψωμένο δάπεδο για διαφορετική οπτική γωνία θέασης. Ο ημιυπαίθριος χώρος προσφέρει θαλπωρή και οικειότητα. Στόχος είναι να περνούν τα παιδιά όσο το δυνατόν περισσότερο χρόνο έξω, όλες τις εποχές του χρόνου.

Σπιτάκια χαλάρωσης: Δύο μικρά σπιτάκια λειτουργούν σαν παιχνίδι αλλά βασικά είναι χώροι χαλάρωσης και μερικής απομόνωσης στην περίπτωση κρίσεων, η εμφάνιση των οποίων είναι συχνή. Αποφεύγεται έτσι η απομάκρυνση του παιδιού σε κλειστό δωμάτιο με συνοδεία. Η κρίση περνά πιο γρήγορα και ήπια, το παιδί δεν απομονώνεται εντελώς, δεν βιώνεται ως τιμωρητική και βοηθά πολύ τους εκπαιδευτικούς.

Ποιότητα δαπέδων, παλέτα χρωμάτων και άλλες κατασκευές

Η μπλέ ζώνη, ο κόκκινος κύκλος και τα λοφάκια είναι επιστρωμένα με ελαστικό δάπεδο. Φιλικό, χαρούμενο, αισθητηριακά ενδιαφέρον αλλά και ανθεκτικό και ασφαλές. Ξαπλώνουν, παίζουν, κυλιούνται.

Για τους χρωματισμούς επιλέχθηκαν αντιθαμβωτικά, αντιολισθηρά χρώματα, σε παλ αποχρώσεις φιλικές στα άτομα με ΔΑΦ.

Τα δύο πράσινα λοφάκια, εκτός από οδηγοί οριοθέτησης του μονοπατιού, είναι και ένα μεγάλο αυτόνομο παιχνίδι που τα παιδιά κάνουν κουτρουβαλάκια και χαίρονται! Είναι διαδρομές ισορροπίας (κινητική δεξιότητα) με διαφορετική γωνία θέασης του χώρου (οπτικό ερέθισμα, εμπειρία). Μικρή περιπέτεια αναρρίχησης και κινητικής εκπαίδευσης με ελεγχόμενο κίνδυνο.

Τοίχος αναρρίχησης. Εκτός των παρεμβάσεων στο προαύλιο, διαμορφώθηκε και ένας τοίχος αναρρίχησης σε εσωτερική αίθουσα. Σημαντική δραστηριότητα ανάπτυξης κινητικών δεξιοτήτων.

Απομόνωση οπτικού θορύβου. Ξύλινος φράχτης στη μεριά της λεωφόρου για την εξάλειψη των έντονων οπτικοακουστικών ερεθισμάτων (αυτοκίνητα, φασαρία από το δρόμο), τα οποία προκαλούν αναστάτωση και απρόβλεπτη συμπεριφορά. Εμποδίζει τα παιδιά να εκτείνουν τα χέρια τους έξω κοιτώνας τους περαστικούς, θέμα ιδιαίτερα δυσάρεστο για τους γονείς.

Σκίαση. Πέραν της πέργκολας, εφελκυόμενα υφάσματα προστατεύουν μια μεγάλη περιοχή (ζώνη πρωινής συγκέντρωσης και μπλε ζώνη κινητικού παιχνιδιού) από την έκθεση στον ήλιο, που είναι κουραστική όχι μόνο για τα παιδιά αλλά και για τους ενήλικες. Πρόθεσή μας είναι να σκιαστεί και ο διαδρομος προς τις τάξεις.

Φύτευση. Θέλουμε να τοποθετηθούν στην περίμετρο του κόκκινου κύκλου δύο μεγάλα αειθαλή δέντρα (αειθαλή διότι τα παιδια τρώνε τα φύλλα και πράγματα που βρίσκουν κάτω).

Συμμετοχικός σχεδιασμός

Βασική μας επιδίωξη υπήρξε η συμμετοχή όλων, εκπαιδευτικών, βοηθητικού προσωπικού, γονέων, κυρίως των ίδιων των παιδιών. Συνεργαστήκαμε στην επιλογή χρωμάτων, σχημάτων, παιχνιδιών. Τα παιδιά συμμετείχαν ζωγραφίζοντας επιδαπέδια παιχνίδια, φέρνοντας αντικείμενα για τον τοίχο της μουσικής. Σκοπός είναι η μεγαλύτερη οικειοποίηση του χώρου, η πιο αποτελεσματική χρήση του.

Ήταν βασική επιλογή το έργο να αποπνέει χαρούμενη αίσθηση, να μην φανερώνει άμεσα τα χαρακτηριστικά που αναφέραμε. Θέλαμε έναν χαρούμενο, παιδικό, φιλικό χώρο. Οι ενέργειες για τον αυτισμό να είναι υποδόριες, κρυμμένες, να λειτουργούν χωρίς να φαίνονται.

Το κεφάλαιο Αυτισμός και Αρχιτεκτονική είναι πολύ σημαντικό και σε μεγάλο βαθμό αχαρτογράφητο ακόμα. Είναι πολύ επιδραστικό στη συμπεριφορά αλλά και στην εν γένει βελτίωση των δυνατοτήτων και της ποιότητας ζωής των ανθρώπων που βρίσκονται στο Φάσμα του Αυτισμού. Στις άμεσες προτεραιότητές μας είναι να διανεμηθεί ερωτηματολόγιο αξιολόγησης προς τους εκπαιδευτικούς και τους γονείς. Να δούμε τι λειτούργησε καλά, λιγότερο καλά ή ίσως απέτυχε, αξιοποιώντας το μεγάλο πλεονέκτημα ότι έχουμε τα ίδια πρόσωπα, στον ιδιο χώρο, πριν και μετά. Ευελπιστούμε έτσι να συνεισφέρουμε στον καθορισμό τεκμηριωμένων σχεδιαστικών οδηγιών για χώρους που αφορούν άτομα με αυτισμό.

Σαν ΥΓ. Πρέπει να αναφέρουμε την εξαιρετική συνεργασία που είχαμε με τη διεύθυνση (πρώην και νυν) και τους εκπαιδευτικούς του σχολείου, τον σύλλογο γονέων αλλά και το ιδιαίτερο ενδιαφέρον του Δήμου και των υπεύθυνων για την παιδεία προσώπων.

Πέτασμα απομόνωσης θορύβου.
Πέτασμα απομόνωσης θορύβου.
Πέργκολα
Πέργκολα

Πηγή: www.efsyn.gr

Σχετικά με τον συντάκτη

Με Άλλα Μάτια
Η μοναδική, πλήρως προσβάσιμη για κάθε χρήστη, διαδραστική, κοινωνική πύλη ενημέρωσης στην Ελλάδα!

Αφήστε σχόλιο

ΧΟΡΗΓΟΙ

Επιστροφή στην κορυφή

Συνεχίζοντας να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Περισσότερες πληροφορίες.

Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας ή κάνετε κλικ στο κουμπί "Κλείσιμο" παρακάτω τότε συναινείτε σε αυτό.

Κλείσιμο