Αφίσα εκπομπής: Κεντρική φωτογραφία άτομο σε αμαξίδιο με το δεξί του χέρι κινεί τη ρόδα και μικρογραφίες των καλεσμένων

Στη σειρά διαδικτυακών εκπομπών «Live… Με Άλλα Μάτια» είχαμε την ευκαιρία να συζητήσουμε το φλέγον θέμα «Αναπηρία και Εργασία». Την εκπομπή συντόνισε και παρουσίασε, όπως πάντα, ο τυφλός δικηγόρος Βαγγέλης Αυγουλάς.

Είναι ένα θέμα που από τον τίτλο του μας βάζει, έχοντας κληρονομήσει αφιλτράριστα στερεότυπα, να σκεφτούμε «Μα πόσο παραγωγικό μπορεί να είναι ένα ανάπηρο άτομο;», «Πώς μπορεί να εργαστεί «αφού έχει κάποια σωματική, νοητική, ψυχική βλάβη;», «Πώς να το εμπιστευτείς να εργαστεί στη δουλειά σου;».

Το Παρατηρητήριο Θεμάτων Αναπηρίας της Εθνικής Συνομοσπονδίας Ατόμων με Αναπηρία δημοσίευσε έρευνα, μετρώντας ποιοτικούς δείκτες καθημερινής ζωής πανελλαδικά, για ανάπηρους νέους. Μεταξύ άλλων, καταγράφει ότι το 71,4% των ανάπηρων νέων 25 έως 34 ετών δεν έχει εργαστεί ποτέ, ενώ το 47% περίπου ζει και κάτω από το όριο της φτώχειας.

Στη διάρκειά της εκπομπής απασχοληθήκαμε με βασικά ζητήματα όπως:

➥ Τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η αναπηρική κοινότητα στα ζητήματα απασχόλησης

➥ Πρωτοβουλίες ένταξης ατόμων με αναπηρία στο εργασιακό περιβάλλον

➥ Τις προσπάθειες της Πολιτείας και της κοινωνίας προς μία πιο συμπεριληπτική νοοτροπία

➥ Νέες τεχνολογίες

Μετεξέλιξη ΟΑΕΔ σε ΔΥΠΑ

Η συζήτηση ενισχύθηκε από τον Δρ. Πρωτοψάλτη Σπύρο, Διοικητή της ΔΥΠΑ, της Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης, δηλαδή του τέως ΟΑΕΔ. Ενός ΟΑΕΔ ο οποίος συντηρούσε την εικόνα ενός γραφειοκρατικού, επιδοματικού οργανισμού που διαχειριζόταν την ανεργία και δε βοηθούσε να βρεις δουλειά. Έτσι, έγινε μία βαθιά αναδιάρθρωση, ένα πακέτο αλλαγών σε θέματα οργάνωσης και σε επίπεδο πολιτικών και η αλλαγή του ονόματος σηματοδότησε αυτή την μετεξέλιξη. Πρόκειται για μεταρρυθμίσεις για να καταστεί η ΔΥΠΑ μια σύγχρονη, ευρωπαϊκή, δημόσια υπηρεσία απασχόλησης, όπου στο επίκεντρο όλων των δράσεών της είναι η ταχύτερη δυνατή ένταξη των ανέργων στην αγορά εργασίας. Η πραγματικότητα είναι πως, εντός τριετίας, τριπλασιάστηκε ο ρυθμός προσλήψεων και αυτή τη στιγμή η ΔΥΠΑ τρέχει το μεγαλύτερο πρόγραμμα κατάρτισης και απασχόλησης που έχει γίνει ποτέ στη χώρα, με 1,5 δις από το Ταμείο Ανάκαμψης, που αφορά εκατοντάδες χιλιάδες άτομα.

Ο Διοικητής αναφέρθηκε σε νέα προγράμματα και θεσμοθετήσεις της ΔΥΠΑ:

  • Για πρώτη φορά δίνεται επίδομα εργασίας, ως κίνητρο και επιβράβευση.
  • Δίνεται bonus 300 ευρώ στους μακροχρόνια ανέργους για τη συμπλήρωση ατομικού σχεδίου δράσης, ώστε να βρουν δουλειά.
  • Μπαίνουν εισοδηματικά κριτήρια στις παροχές.
  • Επανεκκίνησε η στεγαστική πολιτική μέσα από νέα, χαμηλότοκα δάνεια.
  • Υλοποιήθηκε πρόγραμμα απασχόλησης για ευπαθείς κοινωνικές ομάδες στο οποίο καλύφθηκαν και οι 2.000 θέσεις. Συμμετείχαν πολλά ανάπηρα άτομα, όπου τους δόθηκε πρόσβαση στην αγορά εργασίας.
  • Ξεκίνησε νέα δράση τον Δεκέμβρη, όπου δίνεται επιδότηση 75% του μισθού και των εισφορών για 24 μήνες, δηλαδή 16.800 ευρώ ανά θέση εργασία, στοχευμένη στις ομάδες που αντιμετωπίζουν τα μεγαλύτερα εμπόδια επανένταξης στην αγορά εργασίας. Έτσι, με πολύ ισχυρά οικονομικά κριτήρια, δίνονται στους εργοδότες τα κίνητρα για τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας για άτομα που ανήκουν σε ευάλωτες κοινωνικά ομάδες.
  • Τέλος, στις φυλακές Κέρκυρας ξεκίνησε πρόγραμμα κρατούμενων, ονομάζεται «Συντήρηση Κτιρίων», και εκεί θα μάθουν να κάνουν οικοδομικές εργασίες για να αποκτήσουν εργασιακές δεξιότητες.

Είναι πολλές οι κοινωνικές ομάδες για τις οποίες πρέπει να γίνει σχέδιο παρέμβασης ώστε να τους αποκατασταθεί το δικαίωμα στην εργασία. «Έχουμε περισσότερα από 25.000 άτομα με αναπηρία εγγεγραμμένα στο μητρώο ανέργων της ΔΥΠΑ. Είναι μεγάλη πρόκληση να βρούμε ευκαιρίες απασχόλησης για αυτά. Εμείς επειδή ξέρουμε ότι έχουμε πολλά περιθώρια βελτίωσης, ετοιμαζόμαστε να τρέξουμε πιλοτική δράση υποστηριζόμενης εργασίας μέσα από Ταμείο Ανάκαμψης.», αναφέρει ο Διοικητής, ενώ υπενθύμισε την επικείμενη δημιουργία ενός πρότυπου κέντρου εξυπηρέτησης ανάπηρων ανέργων, στην Πατησίων, όπου οι βέλτιστες διεθνείς πρακτικές θα μετατρέπονται σε απτά αποτελέσματα για τους ανέργους.

Ο ρόλος της ΑΜΚΕ «Με Άλλα Μάτια»

Στη διάρκεια της συζήτησης αναδείχθηκε από την ομάδα του «Με Άλλα Μάτια»  η έλλειψη διερμηνέων ΕΝΓ στις επικείμενες Ημέρες Καριέρας αλλά και η άστοχη, πρότερη στέγασή τους σε μη προσβάσιμο χώρο. Ο Διοικητής δεσμεύτηκε να αποκαταστήσει την έλλειψη των διερμηνέων, κάτι που υλοποιήθηκε άμεσα, ενώ ο κύριος Αυγουλάς πρότεινε την ύπαρξη ενός συμβούλου προσβασιμότητας για να βεβαιώνεται ότι η διοργάνωση γίνεται πραγματικά συμπεριληπτικά.

Ένα επιπλέον θέμα που απασχολεί συστεγασμένες επιχειρήσεις αναδείχθηκε μέσα από την εκπομπή. Αποκλείονται, λόγω συστέγασης, από την επιδότηση για πρόσληψη ανάπηρου ατόμου. Ο Δρ. Πρωτοψάλτης δεσμεύτηκε να εξετάσει την εξαίρεση των συστεγασμένων επιχειρήσεων για την πρόσληψη κοινωνικά ευπαθών ομάδων.

Μεγάλη τιμή για την ΑΜΚΕ «Με Άλλα Μάτια» η απευθείας πρόταση από τον Διοικητή στον κ. Αυγουλά, ως εκπρόσωπο του Δικηγορικού Συλλόγου της Αθήνας και ανάπηρο άτομο, για follow-up ραντεβού εργασίας με τη νέα  υποδιοικήτρια, κ. Γιαννούλα Χορμόβα, προηγουμένως Γενική Γραμματέας του Υπουργείου Εργασίας, και τον ίδιο ώστε τα σημαντικά θέματα που αναδείχθηκαν να μπουν σε μία σειρά.

Ελληνική Εταιρεία Υποστηριζόμενης Εργασίας

Στη συζήτηση προστέθηκε και η κ. Κατσούδα Καίτη, Πρόεδρος της Ελ.Ετ.Υπ.Ε. Η Ελληνική Εταιρεία Υποστηριζόμενης Εργασίας ιδρύθηκε το 1997. Μέλη της ήταν φυσικά πρόσωπα, γονείς, πολύ λίγοι εργοδότες, εργαζόμενοι και οργανισμοί, ενώ ήταν πάντα συνδεδεμένη με την Ευρωπαϊκή Ένωση Υποστηριζόμενης Εργασίας, τη EUSE. Η υποστηριζόμενη εργασία αναπτύχθηκε μόνο εντός Αττικής, γιατί υπήρχε το σημαντικό θέμα της θεσμοθέτησης και της χρηματοδότησης.

Το μοντέλο της Υποστηριζόμενης Εργασίας απαντά στην ερώτηση «Μπορούν να εργαστούν ποιοτικά, αποτελεσματικά, παραγωγικά τα άτομα με νοητική βλάβη;». Η υποστηριζόμενη εργασία δεν είναι κάτι καινούργιο, εμφανίστηκε στη δεκαετία του ’70 στον Καναδά και στην Αμερική. Οι άνθρωποι περιέρχονταν σε διάφορα προγράμματα εκπαίδευσης και κατάρτισης και είχε εξαιρετικά αποτελέσματα, λόγω της εξατομικευμένης παρέμβασης για το κάθε άτομο.  Ήρθε το ’96 στην Ελλάδα με πιλοτικά προγράμματα και είχε πολύ καλά αποτελέσματα. Τριάντα χρόνια μετά όμως, δεν έχει ακόμα νομοθετηθεί το μοντέλο που θα οδηγήσει σε έμμισθη εργασία, όχι απλή δημιουργική απασχόληση, αλλά εργασία που θα ανταποκρίνεται πραγματικά στο νόημα της εργασίας ως συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα, για να μπορέσει ο ανάπηρος άνθρωπος να ζήσει αξιοπρεπώς.

Το Υπουργείο Εργασίας εξετάζει να νομοθετήσει τον «προπονητή εργασίας» που είναι ο άνθρωπος-κλειδί, με μεγάλο ρόλο σε σχέση με το ανάπηρο άτομο, αλλά και τον εργοδότη. Είναι ο άνθρωπος στον οποίο απευθύνεται ο υποψήφιος για να βρει την εργασία και τον ενισχύει στο να αυτοπροσδιοριστεί και να ανακαλύψει τι πραγματικά αυτός θέλει σε ένα πλαίσιο αυτοσυνηγορίας. Αυτό αποτελεί μια ολιστική προσέγγιση στην υποστηριζόμενη εργασία. Είναι ο άνθρωπος που θα συνοδεύσει το άτομο στην εργασία και θα μείνει μαζί του ώσπου να προσαρμοστεί και να μάθει το αντικείμενο εργασίας. Είναι εκείνος ο οποίος θα βρει τον φυσικό υποστηρικτή μέσα στην εργασία και σιγά σιγά θα απομακρύνεται χωρίς ποτέ να χαθεί.

Η κ. Κατσούδα εξήγησε ότι η υποστηριζόμενη εργασία είχε μεν αργή, αλλά σταθερή ανάπτυξη όλα αυτά τα χρόνια στις ευρωπαϊκές χώρες με πάγια, πλέον, χρηματοδότηση από τον κρατικό προϋπολογισμό.

Στην εκπομπή αναδείχθηκε ο οδηγός της Εθνικής Συνομοσπονδίας Ατόμων με Αναπηρία προς εργοδότες, ο οποίος περιγράφει τι βήματα μπορούν να κάνουν οι εργοδότες, ποιο είναι το νομικό πλαίσιο, πώς θα προσλάβουν ανάπηρο άτομο, τι δικαιούται ένα ανάπηρο άτομο και πώς μπορεί να διεκδικήσει τη θέση του στην αγορά εργασίας πιο ενεργά. Ταυτόχρονα, αναφέρθηκε ο Ν. 2643, που υποχρεώνει ποσόστωση ανάπηρων εργαζομένων σε δημόσιες και ιδιωτικές επιχειρήσεις. Προτάθηκε η ΔΥΠΑ να ελέγχει ποιες από τις επιχειρήσεις τηρούν το νόμο ώστε όσες δεν τον κάνουν, να έχουν οικονομικό penalty και τα χρήματα αυτά να συγκεντρώνονται προς όφελος της εργασίας ανάπηρων ατόμων. Ο νόμος αυτός, για την ώρα, παραβιάζεται εύκολα γιατί δεν προβλέπει κυρώσεις.

Πανελλαδική Ένωση για την Ψυχοκοινωνική Αποκατάσταση και την Επαγγελματική Επανένταξη

Στο πάνελ προστέθηκε και ο κ. Δρόσος Νίκος, Επίκουρος Καθηγητής Επαγγελματικής Συμβουλευτικής στο Πανεπιστήμιο Κύπρου και Ταμίας της ΠΕΨΑΕΕ, ο οποίος επικεντρώθηκε στους λήπτες υπηρεσιών ψυχικής υγειας. Μία κοινωνική ομάδα που τρομάζει υποψήφιους εργοδότες καθώς συνοδεύεται από βαριά στερεότυπα, ενώ συχνά τα άτομα που την απαρτίζουν οδηγούνται σε αυτοστιγματισμό. Αυτό έχει διττό αποτέλεσμα: από τη μία χρειάζεται πολλή δουλειά με τους εργοδότες για να υπερκεραστούν τα όποια στερεότυπα υπάρχουν και, ταυτόχρονα, χρειάζεται δουλειά με τα ίδια τα άτομα σε σχέση με τα  εσωτερικευμένα στερεότυπα που τους έχουν εντυπωθεί.

Πόσο εύκολο είναι, λοιπόν, να δώσουμε ευκαιρίες για πρόσληψη ή σύμβαση εργασίας και ισότιμη αντιμετώπιση σε λήπτες υπηρεσιών ψυχικής υγείας;

«Είναι ξεκάθαρο, από έρευνες, ότι μπορούν να εργαστούν. Υπάρχουν ήδη κοινωνικοί συνεταιρισμοί περιορισμένης ευθύνης στην Ελλάδα, οι ΚοιΣΠΕ, με πάνω από το 50% των εργαζομένων άτομα με ψυχική νόσο. Και οι οποίοι πηγαίνουν πάρα πολύ καλά, κάτι που μας εξέπληξε ευχάριστα. Τώρα έχουμε 31 ΚοιΣΠΕ να λειτουργούν και πετυχημένα μοντέλα υποστηριζόμενης απασχόλησης για την ψυχική υγεία, με τα οποία έχουμε δει στο εξωτερικό ότι περίπου 60% των ατόμων που έχουν την υποστήριξη αυτή μπαίνουν στην εργασία και παραμένουν στην εργασία. 60% είναι πάρα πολύ μεγάλο ποσοστό. Και η ΠΕΨΑΕΕ λειτουργεί από το 2010, το πρώτο γραφείο υποστήριξης απασχόλησης για άτομα με ψυχική νόσο. Τα δικά μας ποσοστά εκεί κυμαίνονται, σ’ όσους έρχονται και ζητούν υποστήριξη.», μας απαντά ο κ. Δρόσος.

Ένα μεγάλο αντικίνητρο σχετικά με την ένταξη των ατόμων με αναπηρία στην αγορά εργασίας είναι το ζήτημα της απώλειας των επιδομάτων αναπηρίας σε περίπτωση εργασίας. Σε πολλές περιπτώσεις, χάνουν το επίδομα μόλις προσληφθούν, το 50%, έως και ολόκληρο. Ευτυχώς, από το 2017, για τα άτομα με νοητική βλάβη και τα άτομα με ψυχική βλάβη, εφόσον εργάζονται δεν χάνουν το επίδομα, αρκεί να υπάρχει χαρτί από φορέα ψυχικής υγείας ότι συνεισφέρει η εργασία στην ψυχοκοινωνική τους αποκατάσταση.

«Τα άτομα με αναπηρία μεγαλώνουν σε μια κοινωνία γεμάτη στερεότυπα. Αυτό σημαίνει ότι χρειάζεται υποστήριξη στους άτυπους φροντιστές, στα άτομα, τα μέλη της οικογένειάς τους, που φροντίζουν τα άτομα. Χρειάζεται υποστήριξη στους ίδιους για να αποκτήσουν πεποιθήσεις αυτοαποτελεσματικότητας. Για να πιστέψουν στον εαυτό τους, ότι μπορούν να εργαστούν. Και ταυτόχρονα να βοηθηθούν σε έναν σχεδιασμό σταδιοδρομίας. Να δουν «ποιες θέσεις εργασίας θα ήταν οι πιο κατάλληλες για μένα;». Χρειάζεται ταυτόχρονα δουλειά με τους εργοδότες και τους εξειδικευμένους συμβούλους.» αναφέρει ο Επίκουρος Καθηγητής.

Γραφείο Υποστήριξης Απασχόλησης ΠΕΨΑΕΕ και Κέντρα Ημέρας

Το γραφείο Υποστήριξης Απασχόλησης λειτουργεί από το 2010 και παρέχει βοήθεια για ένταξη στην αγορά εργασίας. Υποστηρίζεται το άτομο ώστε να δει καλύτερα τον εαυτό του, τα ενδιαφέροντα και τις δεξιότητές του. Να δει ποιες διαθέσιμες επιλογές υπάρχουν, είτε εκπαιδευτικές, είτε εργασιακές. Το άτομο υποστηρίζεται και μετά την ένταξή του. Γιατί τα άτομα, αν μπουν στην αγορά εργασίας, χρειάζονται μετά μεγάλη υποστήριξη ώστε να διατηρήσουν τη θέση εργασίας. Όλο αυτό γίνεται σε άμεση συνεργασία με τους επαγγελματίες ψυχικής υγείας. Οπότε, οι σύμβουλοι απασχόλησης του γραφείου συνεργάζονται άμεσα με τον ψυχίατρο και τον ψυχολόγο που έχουν αναλάβει το εν λόγω άτομο.

Από τον Μάρτιο θα αρχίσουν να λειτουργούν τέσσερα κέντρα ημέρας για εργαζομένους και εργαζόμενες, πρώτη φορά στην Ελλάδα και πανευρωπαϊκά, τα οποία θα έχουν σαν στόχο την υποστήριξη, την προαγωγή της ψυχικής υγείας, την αντιμετώπιση ψυχικών ζητημάτων σε εργαζόμενα άτομα, με ειδική μέριμνα για τα άτομα με αναπηρία. Αυτό είναι πρωτοβουλία του Υπουργείου Υγείας και η ΠΕΨΑΕΕ θα αναλάβει τη λειτουργία δύο από αυτών των κέντρων ημέρας ενώ θα συμμετέχει και στα άλλα δύο. Θα υπάρχουν τρία στην Αθήνα: Πειραιά, Αιγάλεω και κεντρικό τομέα Αθηνών και ένα στη Θεσσαλονίκη.

ΚοιΣΠΕ

Ο πρώτος κοινωνικός συνεταιρισμός περιορισμένης ευθύνης ξεκίνησε το 2002. Οι ΚοιΣΠΕ είναι η πρώτη μορφή κοινωνικών επιχειρήσεων που υπήρχε στην Ελλάδα. Έχουν διπλή μορφή: είναι ταυτόχρονα κοινωνική επιχείρηση με οικονομική δραστηριότητα και φορέας ψυχικής υγείας. Οι εργαζόμενοι στους κοινωνικούς συνεταιρισμούς πρέπει το 40% να είναι άτομα με ψυχική νόσο. Αυτή τη στιγμή λειτουργούν 30 κοινωνικοί συνεταιρισμοί και πολλοί από αυτούς τα πηγαίνουν και πάρα πολύ καλά. Είχαν μεγάλα προβλήματα μέσα στην πανδημία και, ευτυχώς, δόθηκε υποστήριξη από το Υπουργείο Υγείας. Υπάρχει, επίσης, νομοθεσία που επιτρέπει στους δημόσιους οργανισμούς να κάνουν διαγωνισμούς μόνο για κοινωνικούς συνεταιρισμούς. Όταν βγαίνει μια ανοιχτή προκήρυξη, ο ΚοιΣΠΕ σαφέστατα μειονεκτεί γιατί έχει πληρώσει τον ψυχολόγο, τον κοινωνικό λειτουργό. Δεν μπορεί εύκολα να συναγωνιστεί μια επιχείρηση της ελεύθερης αγοράς εργασίας.

ΑΜΚΕ «Με Άλλα Μάτια»

Καθ’ όλη τη διάρκεια της εκπομπής αναδείχθηκε η ανάγκη για εκπαιδεύσεις που να ενισχύουν τη συμπερίληψη σε εργασιακό επίπεδο. Τόσο οι εργοδότες όσο και οι εργαζόμενοι χωρίς αναπηρία χρειάζεται να αποδομήσουν τα στερεότυπά τους για να μπορέσουν να φτιάξουν ένα φιλικό περιβάλλον προς όλους και όλες.

Στην κοινωνική επιχείρηση «Με Άλλα Μάτια» υλοποιούμε εκπαιδευτικά πρόγραμμα εξειδικευμένα στις ανάγκες κάθε εταιρείας ή οργανισμού που επιθυμεί να προσλάβει άτομα με ακουστική, οπτική ή κινητική βλάβη. Πλέον, έχουμε και μνημόνιο συνεργασίας με τον Ελληνικό Σύλλογο για το Σύνδρομο Άσπεργκερ, ώστε να συμπεριλάβουμε τον αυτισμό από αυτούς που το γνωρίζουν καλύτερα από εμάς και το βιώνουν καθημερινά. Τα προγράμματά μας υλοποιούνται κατά κύριο λόγο από ανάπηρα άτομα που μεταφέρουν το βίωμά τους από την ελληνική πραγματικότητα. Τα τελευταία 2 χρόνια έχουμε οργανώσει 100 περίπου εκπαιδεύσεις, έχοντας εξοικειώσει 8.500 εργοδότες και εργαζόμενους/-μενες.

Τέλος, οι ανάπηροι Motivational Speaker μας επισκέπτονται καθημερινά σχολεία για να αποδομήσουν τα στερεότυπα εκείνα που οδηγούν στον κοινωνικό αποκλεισμό, με άδεια από το Υπουργείο Παιδείας. Από τον Σεπτέμβριο του 2017 έχουμε υλοποιήσει περίπου 390 προγράμματα μαζί με πάνω από 31.000 μαθητές και μαθήτριες. Γιατί η αλλαγή νοοτροπίας συντελείται από το σχολείο και είναι αυτή που θα μας οδηγήσει σε έναν συμπεριληπτικό κόσμο χωρίς αποκλεισμούς.

Η ζωντανή διαδικτυακή εκπομπή «Με Άλλα Μάτια Live» είναι η μόνη εκπομπή στην Ελλάδα που προέρχεται από και απευθύνεται σε άτομα με αναπηρία, προσεγγίζοντας μια τεράστια γκάμα θεμάτων που αφορούν στην καθημερινότητα, στις ανάγκες αλλά και στις εξελίξεις γύρω από την αναπηρία.

🤟 Η εκπομπή μεταδίδεται με ζωντανή διερμηνεία στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα από το πρακτορείο διερμηνέων HandsUp, είναι διαθέσιμη με υπότιτλους SDH από την ATLAS E.P., για κωφά και βαρήκοα άτομα 💬 και μπορείτε να την παρακολουθήσετε εδώ:

🙏🏽 Η εκπομπή υλοποιείται με την υποστήριξη του μη κερδοσκοπικού δημοσιογραφικού οργανισμού iMEdD (incubator for Media Education and Development).

 

 

Σχετικά με τον συντάκτη

Η μοναδική, πλήρως προσβάσιμη για κάθε χρήστη, διαδραστική, κοινωνική πύλη ενημέρωσης στην Ελλάδα!

Αφήστε σχόλιο

ΧΟΡΗΓΟΙ

Επιστροφή στην κορυφή