Εκπαιδευτικοί & Γονείς
Είναι ευρέως γνωστό το πόσο σημαντικός είναι ο ρόλος της γονικής εμπλοκής μέσω της συνεργασίας ανάμεσα σε σπίτι και σχολείο τόσο για τη συνεπή σχολική φοίτηση, την ευημερία και τις σχολικές επιδόσεις των παιδιών, όσο και για τις σχέσεις εκπαιδευτικού – παιδιού (Niia και συνεργάτες, 2015). Πολύ συχνά όμως γονείς κι εκπαιδευτικοί βρίσκονται σε αντιπαράθεση αντί να επιδιώκουν μια πιο συνεργατική οδό. Αυτό συμβαίνει γιατί οι σχέσεις μεταξύ γονέων και εκπαιδευτικών μπορούν εύκολα να γίνουν περίπλοκες, ειδικά όταν οι αρμοδιότητες γονέων και εκπαιδευτικών δεν περιγράφονται με σαφήνεια και οι προσδοκίες από τους ρόλους του καθενός δεν συζητούνται ανοιχτά.
Από τη μία, η αυξημένη εμπλοκή των γονέων στο σχολείο μπορεί να θεωρηθεί ως απειλή για την επαγγελματική αυτονομία των εκπαιδευτικών, ειδικά όταν η γονική επιρροή αγγίζει παιδαγωγικούς τομείς του έργου τους. Από την άλλη, οι εκπαιδευτικοί μπορεί είτε να μη δίνουν την απαραίτητη προσοχή στο να ακούσουν τις ανάγκες ενός γονέα αναφορικά με το παιδί του, είτε να βιάζονται να κρίνουν το ενδιαφέρον και τις προθέσεις ενός γονέα με αποτέλεσμα να είναι αρνητικά προκατειλημμένοι εναντίον του.
Μέθοδοι συνεργασίας στο εξωτερικό
Μπορεί μερικές ιδέες που εφαρμόζονται σε χώρες του εξωτερικού να μας φαίνονται «περίεργες» ή «εξωπραγματικές», ωστόσο δίνουν μια κατεύθυνση προς την αμοιβαία κατανόηση και τη συνεργασία γονέων και εκπαιδευτικών που είναι πάντα το ζητούμενο. Ένα τέτοιο παράδειγμα έχει εφαρμοστεί σε σχολεία των Ηνωμένων Πολιτειών και του Καναδά, όπου οι γονείς μερικές φορές προσκαλούνται σε χώρους εκτός τάξης στο σχολικό περιβάλλον για να εκτελέσουν εργασίες υποστήριξης των εκπαιδευτικών και περιστασιακά προσκαλούνται και εντός της τάξης για να εργαστούν ως βοηθοί των εκπαιδευτικών (Pushor, 2001). Σε ένα άλλο παράδειγμα, αυτό της Φιλανδίας, όπου δοκιμάστηκε ένα ψηφιακό σύστημα με μορφή διαδικτυακής πλατφόρμας (WILMA) για την επικοινωνία εκπαιδευτικών-γονέων, οι εμπειρίες των εκπαιδευτικών σχετικά με την επικοινωνία αυτή φάνηκαν να την παρουσιάζουν ως «αιχμηρή» και πολλές φορές «επιθετική» από πλευράς γονέων, αν και «υπό συνθήκες» είναι μια πρακτική που μπορεί να λειτουργήσει (Lutovac και συνεργάτες, 2024).
Αποτελέσματα σύγχρονων ερευνών δείχνουν ότι νέοι εκπαιδευτικοί από Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής μέχρι και Ευρώπη, εγκαταλείπουν το επάγγελμα επικαλούμενοι προβλήματα με τις ασταθείς πολιτικές σε θέματα εκπαίδευσης, με την αγενή συμπεριφορά των μαθητών, με την έλλειψη υποστήριξης και πόρων, καθώς και με τις αρνητικές σχέσεις εκπαιδευτικών και γονέων (Rains και Gann, 2024). Αυτό προκαλεί δυστυχώς πολλές συνέπειες που αφορούν ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας και κυρίως τα ίδια τα παιδιά. Οι εκπαιδευτικοί συνεπώς εξηγούν πως η υπερβολική γονική εμπλοκή τους αναγκάζει να θέσουν πολύ σαφή όρια και προσδοκίες. Βέβαια, αυτό ενέχει μια μεγάλη δόση υποκειμενικότητας για τον κάθε εκπαιδευτικό. Επιπλέον, πολλοί εκπαιδευτικοί αναφέρουν ότι καλούνε τη διοίκηση του σχολείου σε θέση μεσάζοντα ή τον ψυχολόγο του σχολείου ως διαχειριστή της συζήτησης όταν αυτό είναι εφικτό.
Προτάσεις προς εκπαιδευτικούς για πλαισίωση οριοθετημένης συνεργασίας:
- Οργάνωση συνάντησης γονέων μέσα στον πρώτο μήνα με ξεκάθαρους στόχους για τον τρόπο εργασίας καθ’ όλη τη σχολική χρονιά.
- Ορισμός τρόπου επικοινωνίας με τους γονείς (διά ζώσης, με mail, μέσω επίσημης πλατφόρμας, τηλεφωνικά, συνδυασμός κάποιων από αυτά).
- Ξεκάθαρη δήλωση για τις διαθέσιμες μέρες και ώρες συναντήσεων μέσα στη χρονιά, καθώς και για τη χρονική διάρκεια αυτών. Μπορεί να παρέχεται η δυνατότητα και τηλεφωνικής επικοινωνίας μέσω του σχολείου πάλι σε συγκεκριμένες μέρες και ώρες.
- Σαφείς δήλωση για τις μέρες και ώρες που οι εκπαιδευτικοί ελέγχουν τα mail τους και απαντούν στους γονείς. Αυτό μειώνει το άγχος και τις ασαφείς προσδοκίες. [π.χ. «Ελέγχω τα mail μου τις εργάσιμες ώρες μεταξύ 14:00 – 16:00 και απαντώ εντός δύο εργάσιμων ημερών].
- Εφαρμογή του συστήματος «Χάρτης Επικοινωνίας», δηλαδή ένα έντυπο που μοιράζεται στους γονείς κατά την πρώτη συνάντηση και αναφέρει το κανάλι επικοινωνίας, τις ώρες ελέγχου μηνυμάτων, τον αναμενόμενο χρόνο απάντησης, τι ενέργειες μπορούν να γίνουν από την πλευράς των γονέων σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης, τον τρόπο ενημέρωσης για τα μαθήματα σε περίπτωση απουσίας μαθητή και ό,τι άλλο σχετικό με την επικοινωνία των δύο πλευρών θεωρείται σημαντικό, ώστε να δημιουργηθεί μια σταθερή βάση.
- Θέσπιση σαφούς ροής σε μια ενδεχόμενη διαδικασία κλιμάκωσης, δηλαδή αν παρουσιαστεί ένα θέμα μεταξύ των μαθητών, δίνουμε σαφείς οδηγίες για τη διαχείρισή του από την πλευρά των γονέων: [π.χ. Ενημέρωση εκπαιδευτικού – (αν δε λυθεί) – Επίσημη καταγραφή + Συνάντηση με εκπαιδευτικό – (αν δε λυθεί) à Συνάντηση με τη διεύθυνση του σχολείου].
- Αποφυγή διαμοιρασμού προσωπικών στοιχείων όπως είναι το προσωπικό τηλέφωνο, το προφίλ στα social media, καθώς εκεί η επικοινωνία μπορεί να ξεφύγει από το επαγγελματικό πλαίσιο.
- Σύντομες ενημερώσεις και τεκμηριωμένες απαντήσεις στις συναντήσεις με γονείς, χωρίς ανώφελους πλατειασμούς που μπορεί να κουράζουν την άλλη πλευρά. Επιλέγουμε να ακούμε τους γονείς και να προτείνουμε ιδέες όταν αυτό μας ζητηθεί, χωρίς να επιτρέπουμε κατάχρηση του χρόνου για να μπορούμε να αφιερώνουμε όσο είναι δυνατόν ισόποσο χρόνο σε κάθε γονέα.
- Σαφείς οδηγίες πως για ευαίσθητα συμπεριφορικά ή συγκρουσιακά θέματα που προκύπτουν, επιλέγουμε διά ζώσης συναντήσεις με τους γονείς στο σχολείο. Αυτή η τακτική προστατεύει το απόρρητο και αποτρέπει παρεξηγήσεις.
- Αναφορά σε πολιτικές/διεύθυνση του σχολείου όταν τα όρια παραβιάζονται (π.χ. προσβλητική/επιθετική συμπεριφορά). [π.χ. Κατανοώ την ανησυχία σας, για να προχωρήσουμε όμως σωστά προτείνω μια συνάντηση και με τη διεύθυνση].
- Όταν υπάρχει η δυνατότητα, απευθυνόμαστε στον ψυχολόγο του σχολείου με σκοπό αφενός την ενημέρωση και αφετέρου τη γνωμοδότηση για τυχόν θέματα δύσκολης διαχείρισης της επικοινωνίας/συνεργασίας με τους γονείς.
- Τήρηση ημερολογίου με τις μέρες και ώρες συνάντησης γονέων, τη θεματολογία που συζητήθηκε και ό,τι άλλο μας φαίνεται σημαντικό, ώστε να υπάρχει στο προσωπικό μας αρχείο και να ανατρέξουμε σε αυτό αν χρειαστεί.
- Τακτική ενημέρωση προς τους γονείς (π.χ. ανά δύο μήνες) για θέματα που αφορούν τη σχολική πρόοδο αλλά και τη συμπεριφορά των μαθητών, ώστε να υπάρχει μια σειρά και να αποφεύγονται προβλήματα.
Αληθεύει πως η επικοινωνία γενικά αποτελεί μια μεγάλη πρόκληση στην καθημερινή μας ζωή. Πόσο μάλλον σε επίπεδα που αφορούν τα παιδιά, παίρνοντας πάντα ως δεδομένο ότι και οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί έχουν αυθεντικό ενδιαφέρον γι’ αυτά, καθώς και οι δύο ρόλοι (γονέων και εκπαιδευτικών) προέρχονται από μια επιλογή. Τόσο λοιπόν για τους εκπαιδευτικούς όσο και για τους γονείς το να μάθουν να συμμετέχουν σε παραγωγικό διάλογο όταν η σχέση τους στο επαγγελματικό τοπίο το απαιτεί, είναι πέρα από ανάγκη και μια δεξιότητα που μπορεί να καλλιεργηθεί.
Ας μείνουμε στο σκεπτικό ότι γονείς κι εκπαιδευτικοί δε θα έπρεπε να βλέπουν τους εαυτούς τους ως «ανταγωνιστές» αλλά ως «πρωταγωνιστές» σε μία από τις πιο σημαντικές πορείες των παιδιών, που δεν είναι άλλη από αυτή της σχολικής τους ζωής. Αυτό που απαιτείται λοιπόν – εν μέσω ενός συνεχώς μεταβαλλόμενου τοπίου σχολικής ζωής – είναι να επαναπροσδιοριστούν οι τρόποι συνεργασίας των γονέων και των εκπαιδευτικών με τέτοιο τρόπο που στο σχολείο τουλάχιστον θα επιτρέψουν τη διατήρηση της γνώσης και της ταυτότητας των εκπαιδευτικών μεθοδικά. Κλείνοντας, ας μην ξεχνάμε πως η συνεργασία μεταξύ εκπαιδευτικών και γονέων αποτελεί αρχικά πρότυπο συμπεριφοράς για τα παιδιά και τη μετέπειτα ζωή τους στην κοινωνία και όταν πραγματοποιείται μέσω μιας αναδυόμενης διαδικασίας διαλόγου και οικοδόμησης σχέσεων, τότε μπορεί να γίνει πολύ βοηθητική για την κατάκτηση σημαντικών κοινωνικών δεξιοτήτων από πλευράς των παιδιών.
Σχετικές βιβλιογραφικές αναφορές
- Lutovac, S., Keränen, V., Körkkö, M., Uitto, M., & Clandinin, D. J. (2024). Teachers’ experiences of being unsettled within their relationships with parents: Shifting professional knowledge landscapes. Teaching and Teacher Education, 152, 104790.
- Niia, A., Almqvist, L., Brunnberg, E., & Granlund, M. (2015). Student participation and parental involvement in relation to academic achievement. Scandinavian Journal of Educational Research, 59(3), 297-315.
- Pushor, D. (2001). A storied photo album of parents’ positioning and the landscape of schools (Unpublished doctoral dissertation). University of Alberta, Edmonton, AB.
- Rains, C. L., & Gann, C. (2024). The Influences of Overparenting on Teachers: Perspectives from Middle and High School Teachers in an Independent School. School Community Journal, 34(1), 335-356.
