Εγώ ξέρω. . . του Στέλιου Κυμπουρόπουλου
Πρώην ευρωβουλευτής της ΝΔ, ψυχίατρος
Υπάρχει μια ιδιαίτερη σιωπή που απλώνεται γύρω από την εξουσία. Δεν είναι η σιωπή της σκέψης. Είναι η σιωπή που αφήνει πίσω της η βεβαιότητα. Όταν κάποιος φτάσει σε μια υψηλή πολιτική θέση, συχνά νιώθει πως οφείλει να έχει απάντηση για όλα: για την οικονομία, την υγεία, την εκπαίδευση, την καθημερινότητα. Κι όσο αυξάνονται οι απαντήσεις, τόσο λιγοστεύουν οι ερωτήσεις.
Από πολύ μικρή ηλικία, όταν μιλούσα για τα δικαιώματα των ανάπηρων ατόμων, έβλεπα αυτή την απόσταση. Οι άνθρωποι στην εξουσία με άκουγαν «ευγενικά», συμφωνούσαν ότι «έχετε δίκιο», αλλά στην πράξη ελάχιστα άλλαζαν. Η προσβασιμότητα έμενε σε επιτροπές και νομοσχέδια, η ανεξάρτητη διαβίωση σε υποσχέσεις για το μέλλον, οι ανάγκες μας στη γωνία της ατζέντας. Το αποτέλεσμα ήταν μια κούφια ανταπόκριση, πολλή αναγνώριση στα λόγια, ελάχιστη δέσμευση στο πεδίο. Οι περισσότεροι πολιτικοί είναι άνθρωποι με τις δικές τους ευαισθησίες και γνώσεις. Όμως έχω καταλάβει ότι το σύστημα τους σπρώχνει να παίζουν τον ρόλο της αυθεντίας. Να εμφανίζονται ως άνθρωποι που γνωρίζουν εκ των προτέρων τι χρειάζεται η κοινωνία, προτού καν ακούσουν την κοινωνία.
Η φράση «εξηγήστε μου, δεν το ξέρω αυτό από μέσα» σπάνια χωρά σε ένα πολιτικό γραφείο. Κι έτσι η πολιτική συζήτηση γεμίζει με μονολόγους και φτωχαίνει από πραγματική ακρόαση. Υπάρχει, όμως, και η άλλη πλευρά, αυτή των πολιτών. Ως πολίτες, δεν έχουμε εκπαιδευτεί να ζητάμε με τρόπο στρατηγικό και τεκμηριωμένο. Συχνά λειτουργούμε με τη λογική της ανάθεσης: «Ας αποφασίσουν αυτοί, αυτοί είναι οι ειδικοί». Δεν οργανώνουμε τα αιτήματά μας, δεν επιμένουμε, δεν συμμαχούμε μεταξύ μας. Αφήνουμε τα προβλήματα να συσσωρεύονται, μέχρι που -όταν ο κόμπος φτάσει στο χτένι- ξεσπάμε. Τότε, όμως, πολλά έχουν ήδη παγιωθεί. Και κάπου εδώ γεννιέται η πιο επικίνδυνη ψευδαίσθηση… ότι ο πολίτης οφείλει να προσαρμοστεί στο κράτος, αντί το κράτος να υπηρετεί τον πολίτη. Ότι πρέπει να «μάθεις τη διαδικασία», να «βρεις άκρη», να «έχεις γνωστό». Σαν να είναι φυσικό να γίνεσαι μικρός για να περάσεις από μια πόρτα που σχεδιάστηκε χαμηλά.
Αν θέλουμε να σοβαρευτούμε ως κοινωνία, πρέπει να κάνουμε δύο πράγματα ταυτόχρονα.
Πρώτον, να ζητάμε πριν πνιγούμε. Όχι με κραυγές της τελευταίας στιγμής, αλλά με στόχους, τεκμηρίωση, σταθερή παρουσία: από το δημοτικό συμβούλιο μέχρι τη Βουλή, από έναν φορέα μέχρι μια καμπάνια. Δεύτερον, να απαιτούμε από την εξουσία μια σπάνια αρετή: να κατεβαίνει από το βάθρο. Να επιστρέφει στις ερωτήσεις. Να ακούει χωρίς να ετοιμάζει απάντηση. Να μετράει λιγότερο την εικόνα και περισσότερο το αποτέλεσμα. Γιατί στο τέλος η δημοκρατία δεν κινδυνεύει όταν οι πολίτες θυμώνουν. Κινδυνεύει όταν κουραστούν. Όταν παραιτηθούν και πουν «δεν αλλάζει τίποτα». Εκεί είναι που η βεβαιότητα κερδίζει οριστικά -και η κοινωνία χάνει τη φωνή της. Και μιας και σήμερα είναι η γιορτή μου, επιτρέψτε μου να κλείσω με μια ευχή: να μη χρειάζεται να φωνάζουμε για τα αυτονόητα. Να μάθουμε, ως κοινωνία, να ακούμε πριν πονέσουμε και να διεκδικούμε πριν αγανακτήσουμε. Χρόνια πολλά σε όλους τους Στέλιους και τις Στέλλες! Υγεία, δύναμη, χαμόγελα και ανθρώπους δίπλα σας που να σας βλέπουν και να σας ακούν πραγματικά.
