Κική απολαμβάνει τις βόλτες στη λιακάδα. Η Στελλίτσα ζωγραφίζει, η Αιμιλία παίζει μουσική και τραγουδάει. Η Στέλλα φτιάχνει κοσμήματα με πολύχρωμες χάντρες. Η Ειρήνη ασχολείται με τη ζαχαροπλαστική και η Μαρίνα με τον αθλητισμό. Στην Ιωάννα αρέσουν τα κοκτέιλ, ενώ η Πολύνα περνάει το μεγαλύτερο μέρος του ελεύθερου χρόνου της διαβάζοντας.
Οκτώ γυναίκες που διανύουν την τέταρτη και πέμπτη ηλικία της ζωής τους μοιράζονται εδώ και σχεδόν δεκαπέντε χρόνια ένα σπίτι στα Μελίσσια που ονομάζεται «Κάρμεν», ένα όμορφο διώροφο με κήπο γεμάτο λουλούδια και δέντρα – ανάμεσά τους μια ροδιά φορτωμένη καρπούς, που μοιάζει με χριστουγεννιάτικο δέντρο. Ολες έχουν τα δικά τους δωμάτια, βαμμένα στα χρώματα που προτιμούν, με το ροζ να έχει την πρωτοκαθεδρία.
Από το 1982
Πρόκειται για μία από τις Στέγες Υποστηριζόμενης Διαβίωσης της «Εστίας», του φιλανθρωπικού σωματείου που ίδρυσε η Εφη Προκοπάκη –μητέρα παιδιού με σύνδρομο Down– με σκοπό να παρέχει φροντίδα, ολιστικά και εφ’ όρου ζωής, σε άτομα με νοητική υστέρηση. Η «Εστία» ξεκίνησε το ταξίδι της το 1982, σε μια εποχή που, όπως λέει η κ. Προκοπάκη, «η αγωνία των γονιών για το τι θα γίνονταν τα παιδιά τους όταν εκείνοι δεν θα μπορούσαν πια να είναι δίπλα τους έφτανε στα όρια της απελπισίας. Οι προκαταλήψεις και η άγνοια της κοινωνίας υποχρέωναν τις οικογένειες να μένουν στο περιθώριο και εικόνες όπως αυτές της Λέρου και του Κωσταλέξι προκαλούσαν τρόμο…».
Μαζί με μερικούς ακόμη γονείς δημιούργησαν αρχικά ένα σχολείο «διαφορετικό από τα άλλα, όπου θα κυριαρχούν η αγάπη και ο σεβασμός στη διαφορετικότητα των παιδιών μας». Στη συνέχεια υλοποιήθηκε και το δεύτερο όνειρό τους: τα άτομα με νοητική υστέρηση και σύνδρομο Down να έχουν τη δυνατότητα να ζήσουν μια αυτόνομη και ανεξάρτητη ζωή, όχι σε κάποιο ίδρυμα, αλλά στο δικό τους σπίτι, συμμετέχοντας ενεργά στην καθημερινότητά του και κάνοντας τις δικές τους επιλογές. Δηλαδή, να έχουν την ευκαιρία να ενηλικιωθούν.
Έτσι χτίστηκε η πρώτη Στέγη στα Μελίσσια. Περνάμε το κατώφλι νωρίς το πρωί. Τα κορίτσια –έτσι τις αποκαλούν οι άνθρωποι του σωματείου– μας υποδέχονται στο ηλιόλουστο καθιστικό. Έχουν φτιάξει καφέ και στο τραπέζι έχουν απλώσει πιατέλες με κάθε λογής κουλουράκια και κέικ. Από την κουζίνα έρχεται μια γαργαλιστική μυρωδιά. «Η κυρία Μιχαέλα φτιάχνει κοκκινιστό», μας ενημερώνουν.
«Η αναλογία των ωφελουμένων με το προσωπικό υποστήριξης είναι τέσσερα προς ένα, επομένως δύο κυρίες βρίσκονται πάντα μαζί τους· όχι γιατί χρειάζονται φροντίδα –μια χαρά τα καταφέρνουν σε όλα– αλλά για υποστήριξη», εξηγεί στην «Κ» η κλινική ψυχολόγος Μαίρη Τσαμέτη, υπεύθυνη των Στεγών. «Τα απογεύματα έρχονται και οι λεγόμενοι εμψυχωτές: ψυχολόγοι, εργοθεραπευτές, λογοθεραπευτές, μουσικοί και άλλοι. Πρέπει να τονίσω ότι τα κορίτσια δεν βρίσκονται εδώ επειδή δεν έχουν οικογένειες, κάθε άλλο. Διατηρούν στενούς δεσμούς και σχεδόν καθημερινή επικοινωνία με τους συγγενείς τους. Συνήθως τα Σαββατοκύριακα τα περνούν στο πατρικό τους. Όμως, το σπίτι τους είναι αυτό και το νιώθουν βαθιά».
Πρώτη δράση της οργάνωσης η ίδρυση ενός διαφορετικού, εξειδικευμένου σχολείου.
Έπειτα, η παροχή της δυνατότητας να ζήσουν αυτόνομα και ανεξάρτητα στο δικό τους σπίτι.
«Εξαρχής, στόχος της κ. Προκοπάκη ήταν να αποφευχθεί πάση θυσία η γκετοποίηση», συμπληρώνει η Εριφύλη Γαλλή, υπεύθυνη επικοινωνίας και συγκέντρωσης πόρων. «Οι Στέγες μας φιλοξενούν συνολικά 85 άτομα (75 γυναίκες και 10 άνδρες) και βρίσκονται σε διαφορετικές περιοχές (Μελίσσια, Βριλήσσια, Πικέρμι, Νέο Ψυχικό), ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο. Είναι πλήρως ενταγμένες στο αστικό περιβάλλον. Οι περίοικοι τις έχουν αγκαλιάσει, τα παιδιά μας συμμετέχουν στις δραστηριότητες της γειτονιάς και της κοινότητας. Τραγουδούν, για παράδειγμα, μαζί με τη Χορωδία των Λαλητάδων βορείων προαστίων».
Ένα κορνάρισμα διακόπτει τη συζήτησή μας. Το βαν έχει έρθει και τα κορίτσια πρέπει να φύγουν για το Κέντρο Διημέρευσης και Ημερήσιας Φροντίδας στο Νέο Ψυχικό, όπου καθημερινά συναντώνται όλοι όσοι διαμένουν στις Στέγες. Εκεί μας υποδέχεται η κοινωνική λειτουργός Ελένη Χουρδά, προϊσταμένη της κοινωνικής υπηρεσίας και μας ξεναγεί στα εργαστήρια επαγγελματικής κατάρτισης (από ζαχαροπλαστική και βιβλιοδεσία έως πληροφορική), στο τμήμα ενδυνάμωσης και στους χώρους δημιουργικής απασχόλησης.
Η ίδια είναι το παλαιότερο μέλος του προσωπικού της «Εστίας» – σχεδόν τρεις δεκαετίες υπηρεσίας. Τι έχει αλλάξει μέσα σε αυτά τα χρόνια; «Πολλά. Οχι όμως η φιλοσοφία μας: σεβασμός και αξιοπρέπεια για τα άτομα με νοητική υστέρηση και τις οικογένειές τους», απαντάει. «Δυστυχώς, το κράτος εξακολουθεί να απουσιάζει, τα λειτουργικά κόστη είναι δυσβάσταχτα και το βάρος πέφτει στο σωματείο και στους γονείς. Μοναδικό στήριγμά μας, οι χορηγοί μας. Η βοήθειά τους είναι ανεκτίμητη». «Στην “Εστία” η υποστήριξη των συμπολιτών μας σημαίνει περισσότερες ευκαιρίες για τα άτομα με νοητική υστέρηση», προσθέτει η κ. Γαλλή. «Η προσφορά εθελοντικού χρόνου είναι πολύτιμη, ενώ οι δωρεές που δεχόμαστε μας εξασφαλίζουν τη συνέχιση του έργου μας».
Γράμμα στον Αη Βασίλη
Ποιες είναι οι μεγαλύτερες ανάγκες τους σήμερα; «Μια καινούργια κουλουρομηχανή για το εργαστήριό μας και ένα όχημα, ώστε να διευκολυνόμαστε στις μετακινήσεις μας. Για να μπορούμε να πηγαίνουμε τα παιδιά σε αθλητικές διοργανώσεις, συναυλίες, θεατρικές παραστάσεις ή στη θάλασσα το καλοκαίρι. Το κάνουμε ήδη, αλλά με δυσκολία – με ταξί και μέσα μαζικής μεταφοράς. Αυτά έχουν ζητήσει από τον Αγιο Βασίλη τα παιδιά και περιμένουν με ανυπομονησία να δουν αν θα τους τα φέρει…».
