Νικόλαος Τεντολούρης, Καθηγητής Παθολογίας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, υπεύθυνος του Διαβητολογικού Κέντρου, Γ.Ν.Α. Λαϊκό.

Σήμερα υπολογίζεται ότι 150 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως πάσχουν από διαβήτη Τύπου 2 και ο αριθμός αυτός αναμένεται να διπλασιαστεί μέσα στα επόμενα 20 χρόνια. Το ανησυχητικό είναι ότι το μεγαλύτερο μέρος της αύξησης αυτής θα προέλθει από χώρες όπως η Ινδία και η Κίνα, που στο παρελθόν δεν είχαν αυξημένα ποσοστά εμφάνισης της νόσου. Στις ΗΠΑ, όπου ο επιπολασμός του διαβήτη είναι υψηλός, εκτιμάται ότι ένας στους τρεις ανθρώπους θα αναπτύξει διαβήτη Τύπου 2. Αλλά και στη χώρα μας τα ποσοστά αυξάνονται αναφορικά με τον διαβήτη τύπου 2, ενώ υπάρχει και αυξανόμενος παιδικός διαβήτης ή διαβήτης τύπου 1. Ο Νικόλαος Τεντολούρης, Καθηγητής Παθολογίας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, υπεύθυνος του Διαβητολογικού Κέντρου, Γ.Ν.Α. Λαϊκό, μιλάει στο Health Daily για τα αίτια, τα συμπτώματα και τη θεραπεία του διαβήτη.

Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες με την υψηλότερη συχνότητα διαβήτη

HD: Είναι πλέον ευρέως γνωστό ότι ο Σακχαρώδης Διαβήτης έχει λάβει διαστάσεις «επιδημίας» σε παγκόσμιο επίπεδο, αφού τα νέα περαστικά αυξάνονται διαρκώς ενώ έχει υπολογισθεί ότι μέχρι το 2030 περισσότερο από 500 εκατομμύρια άνθρωποι θα έχουν εκδηλώσει σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2. Θεωρείτε ότι αυτή η πορεία θα μπορούσε να ανακοπεί;

Ν.Τ.: Η συχνότητα του σακχαρώδους διαβήτη αυξάνει με γρήγορους ρυθμούς σε όλο τον κόσμο. Οι χώρες που εμφανίζουν τη μεγαλύτερη αύξηση είναι η Κίνα, η Ινδία και οι Αφρικανικές χώρες, οι χώρες δηλαδή που εγκαταλείπουν τον παραδοσιακό τρόπο διατροφής και ακολουθούν έναν περισσότερο «δυτικό» τρόπο διατροφής. Η αύξηση της συχνότητας του διαβήτη είναι παράλληλη με αυτή της αύξησης του πλεονάζοντος σωματικού βάρους και ιδιαίτερα της παχυσαρκίας. Παράλληλα, έχει μειωθεί η σωματική δραστηριότητα λόγω της χρήσης μηχανημάτων στην εργασία, συσκευών που χρησιμοποιούμε καθημερινά στο σπίτι μας (π.χ. τηλεκοντρόλ, ασύρματα τηλέφωνα) και του αυτοκινήτου. Η κατανάλωση τροφίμων που είναι πλούσια σε θερμίδες έχει αυξηθεί και ιδιαίτερα η κατανάλωση λιπαρών. Ο συνδυασμός αυτών των παραγόντων, δηλαδή της παχυσαρκίας, της μείωσης της σωματικής δραστηριότητας και της κακής διατροφής είναι παράγοντες που συμβάλλουν στην αύξηση της συχνότητας του διαβήτη. Μάλιστα, ο διαβήτης τύπου 2 σήμερα εμφανίζεται σε μικρότερες ηλικίες και δεν είναι σπάνια η εμφάνιση σε εφήβους. Η πορεία αυτή μπορεί να ανακοπεί με την υιοθέτηση ενός υγιεινού τρόπου ζωής που περιλαμβάνει σωστή διατροφή (π.χ. Μεσογειακή διατροφή), απώλεια του πλεονάζοντος σωματικού βάρους και αύξηση της σωματικής δραστηριότητας.

HD: Από τα διαθέσιμα επιδημιολογικά στοιχεία έχουν βγει κάποια συμπεράσματα σχετικά με τον τύπο του διαβήτη που υπερτερεί στη χώρα μας, αλλά και γενικότερα για το εάν υπάρχουν κάποιες ιδιαιτερότητες σχετικά με την εμφάνιση της νόσου στην Ελλάδα σε σχέση με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες;

Ν.Τ.: Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες με την υψηλότερη συχνότητα διαβήτη σε σύγκριση με άλλες Ευρωπαϊκές χώρες. Έτσι στα 100 άτομα με διαβήτη, τα 96 έχουν διαβήτη τύπου 2 και τα 4 άτομα έχουν διαβήτη τύπου 1, δηλαδή διαβήτη που εμφανίζεται σε νεαρή ηλικία. Στις βορειοευρωπαϊκές χώρες η συχνότητα του διαβήτη τύπου 1 είναι σαφώς μεγαλύτερη σε σύγκριση με την Ελλάδα.

Συμπτώματα και Θεραπεία

HD: Έχει ειπωθεί πολλές φορές ότι η έγκαιρη διάγνωση όπως σε όλες τις νόσους έτσι και στο διαβήτη είναι πολύ σημαντική. Οι γονείς σε ποιες περιπτώσεις θα πρέπει να ελέγχουν τα παιδιά τους;

Ν.Τ.: Προφανώς αναφέρεστε στο σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1. Αυτή η μορφή διαβήτη εμφανίζεται στην παιδική και την πρώτη εφηβική ηλικία. Εκδηλώνεται απότομα με μεγάλη αύξηση του σακχάρου στο αίμα και έχει πάντοτε συμπτώματα. Συμπτώματα είναι η πολυουρία (συχνή ούρηση και αποβολή μεγάλης ποσότητας ούρων), η απώλεια βάρους παρά το γεγονός ότι το παιδί τρώγει πολύ και η πολυδιψία που εκδηλώνεται με δίψα και αυξημένη κατανάλωση νερού. Τα μικρότερα παιδιά μπορεί να εμφανίσουν ενούρηση, δηλαδή ακούσια απώλεια ούρων την νύκτα, μετά από το 5ο έτος της ηλικίας. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις πρέπει να γίνεται έλεγχος του σακχάρου στο αίμα.

Σε ό,τι αφορά το διαβήτη τύπου 2, όλα τα άτομα ηλικίας άνω των 45 ετών πρέπει να κάνουν έναν ετήσιο προληπτικό έλεγχο (check-up) που να περιλαμβάνει την μέτρηση του σακχάρου και της χοληστερίνης. Αυτές οι απλές εξετάσεις μπορεί να δείξουν αν ένα άτομο έχει προδιαβήτη, δηλαδή προδιάθεση να εμφανίσει διαβήτη ή όχι. Τα άτομα που έχουν κληρονομικό ιστορικό διαβήτη τύπου 2 σε συγγενείς 1ου βαθμού ή είναι παχύσαρκα, αν έχουν αυξημένη αρτηριακή πίεση, αυξημένα τριγλυκερίδια και οι γυναίκες που είχαν ιστορικό στην διάρκεια της εγκυμοσύνης θεωρείται ότι είναι αυξημένου κινδύνου για εμφάνιση διαβήτη και συνιστάται να κάνουν επανέλεγχο του σακχάρου κάθε χρόνο.

HD: Σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες, ένα σημαντικό ποσοστό των Ελλήνων διαβητικών ασθενών ενώ βρίσκονται σε θεραπεία παραμένουν αρρύθμιστοι για περισσότερο από τρεις μήνες. Γιατί γίνεται αυτό και τι πρέπει να αλλάξει στη νοοτροπία του Έλληνα διαβητικού για να πάψει να συμβαίνει;

Ν.Τ.: Αυτό είναι γεγονός. Ο διαβήτης δεν πονάει και δεν δίνει συμπτώματα εκτός αν το σάκχαρο στο αίμα αυξηθεί σε τιμές πάνω από 180 mg/dl οπότε εμφανίζεται πολυουρία, πολυδιψία και απώλεια βάρους. Συχνά τα άτομα με διαβήτη προσέρχονται λόγω των επιπλοκών της νόσου. Είναι πολύ σημαντικό τα άτομα με διαβήτη να έχουν τακτική ιατρική παρακολούθηση ακόμη και όταν ρυθμίζονται καλά. Ο διαβήτης τύπου 2 είναι νόσος που εξελίσσεται με την πάροδο του χρόνου. Έτσι, ένα άτομο που σήμερα ρυθμίζεται σήμερα καλά ενδέχεται να μην έχει καλές τιμές σακχάρου στο αίμα μετά από 6 μήνες. Για αυτό το λόγο είναι απαραίτητη η τακτική ιατρική παρακολούθηση. Επίσης, πρέπει οι γιατροί να ενημερώνονται στις νεότερες εξελίξεις και να προσφέρουν όταν χρειάζεται τη βέλτιστη αγωγή για το διαβήτη.

HD: Ποιες είναι οι μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει ένας ασθενής που βρίσκεται σε θεραπεία και πως θα μπορούσε να βοηθηθεί για να τις ξεπεράσει πιο εύκολα;

Ν.Τ.: Ο διαβήτης είναι μια χρόνια νόσος και ως τέτοια νόσος είναι επόμενο να κουράζει. Τα άτομα με διαβήτη πρέπει να προσέχουν τη διατροφή τους, να κάνουν αυτομετρήσεις του σακχάρου στο αίμα, να ακολουθούν ένα πρόγραμμα άσκησης, να επισκέπτονται το γιατρό τους και να λαμβάνουν τα φάρμακά τους. Όλα αυτά γίνονται με μοναδικό σκοπό την πρόληψη των επιπλοκών της νόσου που μπορεί να είναι σοβαρές. Σήμερα ο διαβήτης είναι η κύρια αιτία τύφλωσης, νεφρικής ανεπάρκειας και ακρωτηριασμού των κάτω άκρων. Αξίζει τον κόπο η προσπάθεια για καλή ρύθμιση του διαβήτη, επειδή αυτός είναι ο μόνος τρόπος να προληφθούν οι επιπλοκές.

Εθνικό Σύστημα Υγείας

HD: Πιστεύετε ότι το Εθνικό Σύστημα Υγείας στη χώρα μας καλύπτει τις ανάγκες των διαβητικών ασθενών και εάν υπάρχουν ελλείψεις σε ποιο τομέα εντοπίζονται κυρίως;

Ν.Τ.:Το σύστημα υγείας καλύπτει σε μεγάλο βαθμό τις ανάγκες των ατόμων με διαβήτη. Πρέπει ωστόσο να ληφθούν επιπρόσθετα μέτρα, όπως είναι η δημιουργία διαβητολογικών ιατρείων σε όλα τα νομαρχιακά νοσοκομεία, η στελέχωση των διαβητολογικών κέντρων με ψυχολόγους, επισκέπτες υγείας και γραμματείς και η δημιουργία ειδικών ιατρείων για το νεανικό διαβήτη. Ακόμη και σήμερα υπάρχουν περιφέρειες (π.χ. Θράκη) όπου οι γονείς πρέπει να ταξιδέψουν μακριά για να δει το παιδί τους ο παιδο-ενδοκρινολόγος ή ο παιδίατρος που έχει ειδική εκπαίδευση στο διαβήτη. Εκπαίδευση χρειάζονται και οι σχολικοί νοσηλευτές στην αντιμετώπιση του διαβήτη στα παιδιά των Δημοτικών σχολείων και των γυμνασίων.

HD: Κατά τη γνώμη σας τι θα πρέπει να μπορεί να προσφέρει η Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας σε ένα διαβητικό ασθενή;

Ν.Τ.: Η πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας μπορεί και πρέπει να προσφέρει πολλά στην αντιμετώπιση των ατόμων με διαβήτη. Τα απλά περιστατικά διαβήτη που αντιμετωπίζονται με αντιδιαβητικά δισκία ή/και βασική ινσουλίνη καλό είναι να αντιμετωπίζονται στην πρωτοβάθμια περίθαλψη και στα νοσοκομεία να φτάνουν τα άτομα με διαβήτη που χρειάζονται πιο προχωρημένες θεραπείες ή τα άτομα που έχουν επιπλοκές. Η αποτελεσματική πρωτοβάθμια περίθαλψη θα λειτουργήσει ως «ανάχωμα» στην προσέλευση των ατόμων στα νοσοκομεία τα οποία ήδη δέχονται μεγάλη πίεση και μεγάλο αριθμό ασθενών. Βέβαια απαιτείται οι γιατροί που υπηρετούν στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας να έχουν την κατάλληλη εκπαίδευση για την κατάλληλη αντιμετώπιση των ατόμων με διαβήτη.

HD: Τα τελευταία χρόνια στη χώρα μας υπήρξε μια μεγάλη συζήτηση σχετικά με το εάν υπάρχει «πιο κατάλληλη ιατρική ειδικότητα» για την αντιμετώπιση του διαβήτη. Υπάρχει κάποιο γενικό συμπέρασμα και τι θα πρέπει να γνωρίζουν σχετικά οι ασθενείς;

Ν.Τ.: Τα άτομα με διαβήτη πρέπει να αντιμετωπίζονται από γιατρούς που έχουν γνώση και μετεκπαίδευση στο διαβήτη είτε αυτοί είναι οι παθολόγοι είτε οι παιδίατροι είτε οι ενδοκρινολόγοι. Στην Ελλάδα το μεγαλύτερο ποσοστό των ατόμων με διαβήτη τύπου 1 και τύπου 2 αντιμετωπίζεται εδώ και 4 περίπου δεκαετίες από τους παθολόγους με μετεκπαίδευση στο διαβήτη και από τους παιδιάτρους (παιδο-ενδοκρινολόγους και παιδιάτρους με μετεκπαίδευση στο διαβήτη). Η πολιτεία καθιέρωσε το έτος 2018 τη Διαβητολογία ως επίσημη εξειδίκευση των παθολόγων και των παιδιάτρων, κάτι που αποτελούσε αίτημα πολλών δεκαετιών των παθολόγων και των παιδιάτρων. Η μετεκπαίδευση των παθολόγων, των παιδιάτρων και των γενικών γιατρών στο διαβήτη υπήρχε θεσμοθετημένη από το 1990 για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της νόσου σε κάθε γωνιά της Ελλάδας, αλλά αυτή ίσχυε μόνο για τους γιατρούς που ήταν ενταγμένοι στις δομές του ΕΣΥ. Αυτό που αλλάζει με το νέο νομοθετικό πλαίσιο είναι ότι η εκπαίδευση στο διαβήτη θα είναι πλέον διετούς διάρκειας και ότι θα αναγνωρίζεται ως επίσημη εξειδίκευση η Διαβητολογία.

Παράλληλα, θα δίνεται η δυνατότητα στους παθολόγους και τους παιδιάτρους που δεν υπηρετούν στο ΕΣΥ να λαμβάνουν αυτή την εξειδίκευση. Με το νέο νομοθετικό πλαίσιο, ο τίτλος ειδικότητας της ενδοκρινολογίας αλλάζει από «ενδοκρινολογία» σε «ενδοκρινολογία-διαβήτης-μεταβολισμός» και θα συνοδεύεται βέβαια από εκπαίδευση των ενδοκρινολόγων στο διαβήτη και στο μεταβολισμό στη διάρκεια της ειδικότητάς τους.

Πηγή: Ηλεκτρονικό περιοδικό «Health daily»

Σχετικά με τον συντάκτη

Με Άλλα Μάτια
Η μοναδική, πλήρως προσβάσιμη για κάθε χρήστη, διαδραστική, κοινωνική πύλη ενημέρωσης στην Ελλάδα!

Αφήστε σχόλιο