Ο Αργύρης Κουμτζής

«Θα ήθελα να γυρίσω στην Ελλάδα, αν υπάρχει ευκαιρία»

Ο Αργύρης Κουμτζής πάλεψε να αλλάξει ένας νόμος στο Πανεπιστήμιο. Τελείωσε με άριστα το Φυσικό, πήρε υποτροφία στο εξωτερικό και τώρα ο δρόμος της επιστήμης ανοίγεται μπροστά του.

Το 2014 ο Αργύρης Κουμτζής γινόταν η αφορμή για να αλλάξει ένας ολόκληρος νόμος στο Πανεπιστήμιο. Είχε περάσει στο Φυσικό του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, όμως η Γραμματεία της Σχολής τον ενημέρωσε ότι δεν μπορούσε να εγγραφεί για σπουδές, με τη δικαιολογία ότι είναι τυφλός.

Η Γραμματεία του Πανεπιστημίου, μάλιστα, επικαλέστηκε το πρόγραμμα των σπουδών, που περιείχε αρκετά εργαστήρια. Ακόμη, υποστήριζε ότι ο 18χρονος τότε Αργύρης θα αντιμετώπιζε δυσκολίες στην παρακολούθηση των εργαστηρίων καθώς επίσης ότι ήταν σχεδόν αδύνατο τα πανεπιστημιακά συγγράμματα να μεταφραστούν για έναν τυφλό φοιτητή.

Τα εμπόδια για τον Αργύρη δεν έμειναν εκεί: Η διοίκηση του τμήματος έφτασε στο σημείο να επικαλείται τον κανονισμό της σχολής, ο οποίος δεν επέτρεπε την εισαγωγή σε υποψήφιους με αναπηρία στα άνω άκρα ή απώλεια όρασης.

Το θέμα πήρε γρήγορα μεγάλη δημοσιότητα, προκαλώντας σάλο και έντονες αντιδράσεις. Υπό την πίεση του κόσμου, η τότε ηγεσία του υπουργείου Παιδείας αναγκάστηκε να αλλάξει το νόμο κι έτσι ο Αργύρης Κουμτζής έκατσε στο αμφιθέατρο της Φυσικής.

Πλέον ο Αργύρης είναι αριστούχος και εκπονεί ήδη το διδακτορικό του με υποτροφία τεσσάρων ετών στο Max Planck, διεθνές σχολείο ηλιακής και Διαστημικής Φυσικής του Πανεπιστημίου Gottingen στη Γερμανία. Ο ίδιος, μάλιστα, μιλά σήμερα στο meallamatia.gr για τον αγώνα που έδωσε, για το κατά πόσο ήταν δύσκολο αυτό που κατάφερε αλλά και αν σκέφτεται να γυρίσει πίσω στην πατρίδα.

Ακολουθεί η συνέντευξή του:

Πολλά άτομα με προβλήματα όρασης τελειώνουν θεωρητικές σχολές, ποιες είναι οι δυσκολίες να τελειώσει κάποιος με προβλήματα όρασης μία σχολή θετικής κατεύθυνσης όπως το Φυσικό;

Α.Κ.:«Γενικά, το πρώτο πρόβλημα είναι η πρόσβαση στη γνώση. Δηλαδή, το πώς μπορώ απλά να διαβάσω ένα σύγγραμμα, σε πρώτη φάση. Στις θεωρητικές σχολές μπορείς να έχεις ένα PDF, το οποίο μετατρέπεις σε word. Είναι μία διαδικασία. Μπορεί να υπάρχουν κάποια λάθη αλλά γενικά δουλεύει πολύ ικανοποιητικά. Άρα, μπορεί κάποιος – αν έχει το βιβλίο σε ηλεκτρονική μορφή- να διαβάσει και να αντεπεξέλθει στο μάθημά του. Μία ακόμη δυσκολία είναι η παρακολούθηση. Οι θεωρητικές σχολές είναι θεωρητικές. Στις θετικές έχεις εξισώσεις, σχήματα, εικόνες και πράγματα που γενικά πρέπει να φανταστείς. Οπότε, είναι και αυτό μια δυσκολία. Φυσικά, άλλο ένα θέμα είναι τα εργαστήρια. Γιατί σε αυτά απαιτείται να κάνεις πρακτικά πράγματα: Να συνδέσεις κυκλώματα, να βάλεις μικρά καρφάκια σε μικρές τρύπες. Να δεις χρώματα. Να δεις γενικά πράγματα. Να μπορέσεις να χρησιμοποιείς τα όργανα, βολτόμετρα, πολύμετρα κ.λπ. Όπως μπορείτε να καταλάβετε, πρόκειται για μια έξτρα δυσκολία. Γι’ αυτό κάποιος πρέπει να δουλέψει ξεχωριστά και σκληρά για να αντεπεξέλθει.

Φυσικά, ένα άλλο πρόβλημα είναι το πώς κάποιος γράφει. Ας πούμε, στις θεωρητικές επιστήμες παίρνεις απλά τον υπολογιστή σου, γράφεις κείμενο, γράφεις μία απάντηση ή μπορεί να εξεταστείς και προφορικά. Δεν έχει γενικά ιδιαίτερη δυσκολία. Τώρα, στο Φυσικό ή στο Μαθηματικό και σε θετικά τμήματα πρέπει να μπορείς να γράψεις μαθηματικά με έναν αποδοτικό τρόπο, που να μπορούν να τον δουν οι καθηγητές. Είναι μία ακόμη μεγάλη δυσκολία. Υπάρχουν διάφορες μέθοδοι, όπως για παράδειγμα το Braille, αν και εγώ δεν το προτιμώ. Επίσης, υπάρχει μία άλλη μέθοδος, την οποία εφαρμόζεις από τον υπολογιστή. Ουσιαστικά, χρησιμοποιείς μία γλώσσα προγραμματισμού, τη latex. Τη χρησιμοποιούν πολλοί φυσικοί και μαθηματικοί. Είναι κάτι αντίστοιχο της html».

o Αργύρης Κουμτζής στην Ορκωμοσία του

Ποιες δυσκολίες αντιμετώπισες στην καθημερινότητα σου εφόσον πήγες για πρώτη φορά φοιτητής με πρόβλημα όρασης σε τέτοιο τμήμα και δεν υπήρχε η τεχνογνωσία για να σε υποστηρίξουν και πώς τις ξεπέρασες;

Α.Κ.: «Εγώ ευτυχώς ήμουν πολύ τυχερός. Δεν είχα πρόβλημα στο υπόβαθρο από τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Δηλαδή, ήμουν καλός και στα Μαθηματικά και στη Φυσική. Μάλιστα, μου άρεσε να παίρνω μέρος και σε διαγωνισμούς στο Λύκειο. Οπότε, αυτό ήταν ένα από τα πλεονεκτήματα που είχα. Όλες οι άλλες δυσκολίες, όμως, ήταν υπαρκτές. Οπότε, έπρεπε κάθε φορά σε κάθε εξάμηνο να κάνω έναν αγώνα για να μπορέσω –εντέλει- να έχω το υλικό στα χέρια μου. Άρα, όταν ήθελα ένα βιβλίο, θα έπρεπε – αν ήμουν πολύ τυχερός- να το ζητήσω από τον καθηγητή που το έχει γράψει. Γιατί πολλές φορές συμβαίνει καθηγητές μας να είναι και συγγραφείς των συγγραμμάτων που διδασκόμαστε ή έχουν κάποιες σημειώσεις σε ηλεκτρονική μορφή. Αυτό όταν συνέβαινε, ήταν εξαιρετικό και ήμουν πολύ χαρούμενος. Σε διαφορετική περίπτωση, δυστυχώς τα πράγματα ήταν αρκετά δύσκολα και έπρεπε να έχω πολλή υπομονή.

Υπάρχει ειδικό λογισμικό, με το οποίο μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τον υπολογιστή και να κάνουμε τα περισσότερα πράγματα. Χρησιμοποιώντας το πληκτρολόγιο και αυτό το λογισμικό που, ουσιαστικά, αυτό που κάνει είναι να διαβάζει ό,τι υπάρχει στην οθόνη, το λεγόμενο screen readers, μπορούμε να κάνουμε τις περισσότερες από τις λειτουργίες που κάνει ο υπολογιστής. Δηλαδή, διαβάζουμε κείμενα, στέλνουμε email, μπαίνουμε στο YouTube, στο Facebook, γράφουμε κώδικες κ.λπ.

Φυσικά, η παρακολούθηση, όπως είπα και πριν, είναι ένα θέμα, γιατί υπάρχουν πράγματα στον πίνακα (εξισώσεις, γραφήματα, εικόνες). Οι καθηγητές μου με βοήθησαν πάρα πολύ σε αυτό. Δηλαδή, πραγματικά όλοι προσαρμόστηκαν πάρα πολύ στο να προσπαθούν να περιγράφουν τις εικόνες και τα διαγράμματα που είχαν στον πίνακα ή να διαβάζουν όσο μπορούν περισσότερο τις εξισώσεις που γράφουν. Αυτό για μένα δούλεψε σε πολύ μεγάλο βαθμό. Μερικές φορές προσπάθησα να γεμίζω τα κενά ενδιάμεσα σε αυτά που λένε. Αυτό δεν είναι λογικό να περιμένει κάποιος από οποιονδήποτε φοιτητή που έχει πρόβλημα όρασης ότι θα μπορεί να έχει αυτή την ικανότητα να φαντάζεται το ενδιάμεσο από τα βήματα που κάνει ο καθηγητής στον πίνακα, αλλά εγώ ευτυχώς είχα αυτή την ικανότητα και με βοήθησε πάρα πολύ.

Τα εργαστήρια ήταν ένα πάρα πολύ μεγάλο πρόβλημα. Χρειάστηκε πάρα πολύ μεγάλο κόπο και χρόνο για να μπορέσω να αντεπεξέλθω. Προσωπικά δεν με ευχαριστεί απλά να περάσω ένα μάθημα. Θέλω να το καταλάβω σε βάθος και να μπορέσω να αντεπεξέλθω καλά στις εξετάσεις. Οπότε, αυτό που κάνουμε, είναι ότι σε κάποιες περιπτώσεις, μετασχηματίσαμε τα όργανα που υπάρχουν στο εργαστήριο, δηλαδή βάλαμε ταμπελάκια με Braille πάνω σε κάποιους διακόπτες ή χρειάστηκε να μάθω απ’ έξω πού είναι το κάθε κουμπί. Μετά χρησιμοποίησα ένα πολύμετρο που μιλάει ή ένα πολύμετρο που συνδέεται με τον υπολογιστή. Οπότε, μπορώ να διαβάσω από τον υπολογιστή τις μετρήσεις. Στο εργαστήριο Ηλεκτρονικής, ας πούμε, ο κ. Μανώλης Νικολαΐδης αφιέρωσε, επίσης, πολύ χρόνο για να μπορέσω να καταφέρω να φτάσω να κάνω αυτά τα κυκλώματα που είναι αρκετά σύνθετα. Όποιος ξέρει από ηλεκτρονικά, καταλαβαίνει πόσο δύσκολο είναι να βάλεις στην πλακέτα -πάνω στο ράστερ που λέμε- αντιστάσεις, διόδους, τρανσίστορ κ.ά. στο σωστό μέρος άμα βλέπεις και πόσο πιο δύσκολο γίνεται όταν δεν βλέπεις και πρέπει ουσιαστικά να τα κάνεις όλα έτσι. Αλλά γίνεται. Αυτό είναι το θέμα. Ότι με προσπάθεια, με συνεννόηση και με εφευρετικότητα βρέθηκαν λύσεις.

Η σύντομη απάντηση, λοιπόν, γιατί τα κατάφερα είναι επειδή προσπάθησα πολύ. Επειδή η Φυσική με έκανε χαρούμενο και επειδή είχα σωστή στρατηγική αντιμετώπιση των πραγμάτων και κάθε μέρα είχα στο μυαλό μου πώς θα μπορέσω μέσα σε αυτό το εξάμηνο να αντεπεξέλθω σ’ αυτά τα μαθήματα που έχω».

Τι συμβουλεύεις τις επόμενες γενιές φοιτητών με προβλήματα όρασης που θέλουν να ακολουθήσουν σχολές οι οποίες θεωρούνται από τα στερεότυπα απαγορευμένες;

Α.Κ.: «Ρεαλιστικά μιλώντας, είναι δύσκολο να τα καταφέρουν. Είναι αρκετά δύσκολο. Κάποιος για να το κάνει, θα πρέπει να το αγαπάει πάρα πολύ και να μπορεί να αντισταθμίσει το μειονέκτημα που έχει στην όραση με άλλα πράγματα. Δεν είναι σωστό αυτό. Δεν θα έπρεπε να είναι έτσι. Οποιοσδήποτε θέλει να σπουδάσει κάτι, να έχει τη δυνατότητα να το κάνει και να μην εξαρτάται από το κατά πόσο είναι καλός. Δηλαδή, θα έπρεπε και ένας μέτριος φοιτητής να μπορεί να σπουδάσει Φυσική. Δεν μπορεί αυτό να είναι μόνο προνόμιο για κάποιον που είναι αριστούχος. Αλλά αυτή τη στιγμή, δυστυχώς, δεν είναι εύκολο να γίνει αυτό. Πρέπει κάποιος να μπορεί να έχει μία ευκαιρία παραπάνω στο αντικείμενο: Να μπορεί να βρει συνεργάτες. Να μπορεί να πείσει τον κόσμο ότι αξίζει να τον βοηθήσει για να κάνει αυτό που θέλει».

Εφόσον έχεις γίνει δεκτός από ξένα πανεπιστήμια, σκέφτεσαι να πας μόνιμα στο εξωτερικό γιατί εκεί τα πράγματα θα είναι πιο εύκολα ή θα επιμείνεις να παλεύεις στην Ελλάδα;

Α.Κ.: «Έχω κάνει αιτήσεις τον προηγούμενο χρόνο σε διάφορα πανεπιστήμια στο εξωτερικό. Έγινα δεκτός στο Max Planck, ένα ινστιτούτο στη Γερμανία που είναι μέσα στα δέκα καλύτερα ινστιτούτα παγκοσμίως για την Φυσική του Ηλιακού Συστήματος. Έχω ήδη ξεκινήσει το διδακτορικό μου εδώ και σχεδόν δύο μήνες πάνω στο πώς μπορούμε να βελτιώσουμε μοντέλα που υπολογίζουν το μαγνητικό πεδίο στην ηλιακή ατμόσφαιρα. Φυσικά και εδώ η προσβασιμότητα είναι αρκετά καλύτερη. Παρά το ότι βρίσκομαι σε μία μικρή γερμανική πόλη, σε όλα τα φανάρια υπάρχει ηχητικό σήμα για τους ανθρώπους με προβλήματα όρασης. Υπάρχουν στάσεις που μπορείς να πατήσεις ένα κουμπί και να σου πουν ποια λεωφορεία έρχονται. Στα πεζοδρόμια δεν υπάρχουν αυτοκίνητα, κολώνες και διάφορα άλλα εμπόδια που κάνουν πιο δύσκολη τη ζωή των ανθρώπων με προβλήματα όρασης. Στο Πανεπιστήμιο σου μετατρέπουν εύκολα τα συγγράμματα σε μορφή για να μπορείς να τα διαβάσεις. Οι άνθρωποι είναι πρόθυμοι να βοηθήσουν. Μου έχουν πει πολλές φορές από το ινστιτούτο ότι χρειάζομαι να το ζητήσω. Γενικά, πάντως, θα ήθελα να γυρίσω στην Ελλάδα αν υπάρχει μία ευκαιρία. Αλλά για να γυρίσω, πρέπει να έχω δουλειά. Ουσιαστικά, εδώ με πληρώνουν και μπορώ να ζήσω άνετα και κανονικά σαν άνθρωπος. Στην Ελλάδα οι διδακτορικοί φοιτητές δεν πληρώνονται γενικά. Είναι πολύ δύσκολο, μάλιστα, να βρεις μια δουλεία μετά το πανεπιστήμιο».

Είχες επαφές με φοιτητές με προβλήματα όρασης σε αντίστοιχες σχολές από το εξωτερικό για να δούμε τι καλές πρακτικές εφαρμόζονται στο εξωτερικό και όχι στα ελληνικά πανεπιστήμια;

Α.Κ.:«Είχα, όντως, επικοινωνία με φοιτητές στο εξωτερικό θετικές επιστήμες. Γενικά, επειδή μέχρι το πρώτο έτος της σχολής, ασχολούμουν με το σκάκι, είχα την τύχη να συναντήσω μαθητές στην ηλικία μου από όλο τον κόσμο, πριν ξεκινήσει το πανεπιστήμιο. Έτσι, είχα μάθει πώς ακριβώς δουλεύουν τα πράγματα στα ξένα πανεπιστήμια. Έτσι, έμαθα για πρακτικές που χρησιμοποιούν. Για το πώς δουλεύει το γραφείο προσβασιμότητας, όπως το ονομάζουν στα ξένα πανεπιστήμια. Ουσιαστικά, είναι μία κεντρική δομή στο πανεπιστήμιο, η οποία αναλαμβάνει την ευθύνη να βοηθά τους φοιτητές που έχουν κάποιου είδους αναπηρία, πρόβλημα υγείας ή για κάποιο λόγο δεν μπορούν να εξυπηρετηθούν.

Νομίζω, ότι αυτή η κεντρική δομή είναι που λείπει από τα ελληνικά πανεπιστήμια. Γιατί από άποψη εργαλείων δεν υπάρχει ουσιαστικά κάτι τόσο διαφορετικό που εμείς δεν το ξέρουμε και το χρησιμοποιούν αυτοί. Σίγουρα, υπάρχουν εργαστήρια, τα οποία σε κάποια πανεπιστήμια έχουν μετασχηματιστεί ήδη. Έχει τύχει να υπάρχουν φοιτητές με προβλήματα όρασης σε αυτά αλλά υπάρχουν και πολλά εργαστήρια, στα οποία δεν έχει γίνει πρόβλεψη για φοιτητές με προβλήματα όρασης, επειδή δεν έχει χρειαστεί ακόμη. Οπότε, το σημαντικότερο είναι η κεντρική οργάνωση που υπάρχει και η σημασία που δίνεται στο εξωτερικό. Σκεφτείτε ότι εγώ είχα την τύχη να πάω στο δεύτερο έτος των σπουδών μου στο MIT με ένα πρόγραμμα. Εκεί πραγματικά ήρθα σε επαφή με τους ανθρώπους και μου είπαν πώς δουλεύουν. Είχα πάει και στην Οξφόρδη για πρακτική το καλοκαίρι του 2017. Εκεί είδα την ίδια δομή και τις ίδιες συνθήκες».

Ποιο είναι το μήνυμα σου προς την Πολιτεία που αρχικά δεν σε στήριξε;

Α.Κ.:«Να μην γυρίζει την πλάτη στους ανθρώπους που έχουν κάποιο πρόβλημα όρασης. Να δίνει ίσες ευκαιρίες στους πολίτες».

Πήρες το απολυτήριο με άριστα αποδεικνύοντας ότι άξιζε να παλέψεις για να γίνεις δεκτός στο τμήμα. Πού αφιερώνεις αυτό σου το επίτευγμα;

Α.Κ.: «Καταρχήν, για μένα ο βαθμός είναι κάτι αλλά δεν είναι το τόσο σημαντικό. Στην Ελλάδα έχουμε την τάση να το θεοποιούμε αυτό το πράγμα. Ο βαθμός δείχνει ότι κάποιος μπορεί να αντεπεξέλθει καλά στις εξετάσεις. Αυτό μερικές φορές συμβαίνει γιατί έχει μια πολύ καλή κατανόηση του αντικειμένου. Εγώ βλέπω τον βαθμό σαν το εργαλείο που σε βοηθά να πετύχεις το επόμενο βήμα. Εμένα το επόμενο βήμα ήταν να μπορέσω να πάρω κάποια υποτροφία. Φυσικά, λοιπόν, αφιερώνω το επίτευγμά μου πάνω απ’ όλα στην οικογένεια μου. Επίσης, στους φίλους μου που με βοηθούσαν στο πανεπιστήμιο αλλά και στους καθηγητές μου στο Αριστοτέλειο, ιδίως στους Χαρίτων Πολάτογλου και Λουκά Βλάχο: ο πρώτος γιατί βοήθησε από την πρώτη στιγμή να μετασχηματιστούν πράγματα στα εργαστήρια και σε ολόκληρη τη σχολή και ο δεύτερος γιατί παρόλες τις δυσκολίες με πήρε στην ερευνητική του ομάδα από το δεύτερο έτος. Τέλος, το αφιερώνω στην καθηγήτρια των Αγγλικών μου. Λέγεται Αναστασία Μαγουνάκη και με βοήθησε να κάνω τις αιτήσεις στα πανεπιστήμια στο εξωτερικό, να κάνω το βιογραφικό μου κ.λπ».

Σχετικά με τον συντάκτη

Με Άλλα Μάτια
Η μοναδική, πλήρως προσβάσιμη για κάθε χρήστη, διαδραστική, κοινωνική πύλη ενημέρωσης στην Ελλάδα!

Αφήστε σχόλιο