Η αυτοκτονία είναι
μικροαστικός ρομαντισμός
Άρθουρ Καίσλερ, Το Μηδέν και το Άπειρον
Δεν σκοπεύω στο κείμενο αυτό ν’ αναφερθώ σε Καταραμένους ποιητές [1], οι οποίοι-πιστοί ίσως στις απόψεις τους-προέβησαν στο απονενοημένο διάβημα[2]. Στόχος του άρθρου είναι να παρουσιάσει ποιήματα σχετικά με την Αυτοκτονία για ν’ αντιληφθούμε πως περι-γράφουν την ακραία αυτή επιλογή ορισμένοι Έλληνες ποιητές.
Επελέγησαν τρεις Ανθολογίες[3] ,από τις οποίες αντλήθηκαν τα ποιήματα τα οποία μεταφέρονται είτε ολόκληρα, είτε με αναφορά σε συγκεκριμένους στίχους. Επελέγησαν και μερικά ποιήματα τα οποία, κατά τη γνώμη μου, “υπαινίσσονται” την αυτοκτονία χωρίς να καταλήγουν με σαφήνεια σε αυτήν ή τα οποία μιλάνε αλληγορικά περί αυτής.
Μολονότι είναι πολύ δύσκολο, μέχρι αδύνατο, να μπεις στο μυαλό του ποιητή την ώρα που γράφει ένα στίχο, αποφάσισα-για λόγους μεθοδολογίας- να ξε-χωρίσω πέντε κατηγορίες, εν είδει συμβολικής πρό-θεσης του δημιουργού.
1.Αυτοκτονία και Έρωτας
Κρίτων Αθανασούλης
Άνθρωπε καθημερινέ
Αν οι καρδιές καταγγείλουν την ποίηση
επί οπλοφορία
μην καλέσεις το θάνατο
*
Φαίδων Πολίτης
Πνιγμός
Όταν εξαφανίστηκε κι αυτός
τότε κι εκείνη
τρεκλίζοντας όσο καμμία άλλη φορά
έπεσε μες στον Τάμεση
*
Διονύσιος Σολωμός
Η φαρμακωμένη στον Άδη
Μ’ έχει σήμερα μηνύσει:
Λίγην ώρα ακόμα ζω
κ’ εκατάπια το φαρμάκι
σαν αθάνατο νερό
*****
2.Αυτοκτονία και κοινωνία
Έλενα Χουζούρη
Η πόλη Ι[Εάλω η πόλις,1987]
Πιέζεις τη σκανδάλη
Η πόλη ανασυντάσσεται
Σκύβεις πέφτεις από το παράθυρο
Σβήνουν τα φώτα
Όρθιο σε βρίσκει η καταμέτρηση
*
Ρία Γαλανάκη
Από το “ο θάνατος και η κηδεία”
Θά ‘ναι λοιπόν αυτοκτονία ή δολοφονία….Η αυτοκτονία μόλις έχει γίνει….η δολοφονία μόλις έχει γίνει
*****
3.Αυτοκτονία και πολιτική
Ορέστης Λάσκος
Προς το Βλαδιβοστόκ
Ωραίο πιστόλι ετούτο,μα την πίστη μου
κ’είναι εντελώς καινούργιο και γεμάτο
κι όπου νά’ναι θα φανεί και το Βλαδιβοστόκ
το τέρμα…που δεν έχει παρακάτω
*
Άρης Αλεξάνδρου
Ο Βίων
Με μόνη του διέξοδο ένα εγχειρίδιο
μπηγμένο στην καρδιά…τ’αποφάσισε θα φύγει
*
Κατερίνα Γώγου
Από το μήνα των παγωμένων σταφυλιών[22]
Και ήρθανε και λιώσανε
τα νύχια του αετού από τη μοναξιά
και το ράμφος του μονάχος του γύρισε
μοναχός να πεθάνει
*
Τάσος Λειβαδίτης
Μικρό βιβλίο για μεγάλα όνειρα-14
Τέλος, βγάζω το περίστροφό μου,
το ακουμπώ στο μέτωπό μου
και πυροβολώ
αλλά μ’ έχουν ξεχάσει κι οι σφαίρες μου
φεύγουν προς τον ουρανό
*****
4.Αυτοκτονία και προσωπικά βιώματα
Νίκος Αλέξης Ασλάνογλου
Αναχώματα
Στον κήπο αυτόν που κρεμάστηκε ο κυρ-Κοσμάς
ο συνταξιούχος έμπορας με το σκυλί του
*
Δημήτρης Βερναρδάκης
Η αυτοχειρία της Σαπφούς
Κύμα, δέξαι με!, λέγει και πίπτει
*
Γιάννης Δάλλας
Δίκην σφραγίδος
Κι ένα ρεβόλβερ για μοναχικές καρδιές
*
Νίκος Παππάς
Αυτοκτονία δωδεκαετούς το 1933
Σαν να τον προσκαλούσαν οι μεγάλοι οι νεκροί
….
Κι ανέβηκε από το ξύλινο του τ’αλογάκι
Συνάδελφος με λίγα ερωτηματικά
Του Βέρθερου, του Μπωντλαίρ, του Καρυωτάκη
*
Του ίδιου
Αγλαΐα Ανθεμιάδου
Η Αγλαΐα, η μικρούλα από την Κόρινθο
έπεσε απ’ το μπαλκόνι του σπιτιού της να σκοτωθεί…
*
Νίκος Καββαδίας
Ένα μαχαίρι
Κι αφού κανένα δε μισώ στον κόσμο να σκοτώσω
Φοβάμαι μη καμμιά φορά το στρέψω στον εαυτό μου
*
Μαρία Πολυδούρη
Σ’ ένα νέο που αυτοκτόνησε
Ένα πρωί σε μία κάρινη θήκη
τον βρήκανε νεκρό, μ’ένα σημάδι
στον κρόταφο. Ήταν όλος σα μία νίκη
σα φως που ρίχνει γύρω του σκοτάδι
*
Γιώργος Α. Παναγιώτου
Μαρτυρική κατάθεση [Κεκραγάριον 1972]
Δεν ήμουν εγώ εκείνη
που θαλάσσιο βρόγχο και περίστροφο
χάριζε στον Κώστα Καρυωτάκη
*****
5.Αυτοκτονία και υπαρξιακά διλήμματα
Πάνος Κυπαρρίσης
Η αυτοκτονία
Κάποια νύχτα το σακκάκι του
σκόρπισε σε μικρά
τετράγωνα κομμάτια
*
Κώστας Καρυωτάκης
Ιδανικοί αυτόχειρες
Όλα τελείωσαν. Το σημείωμα να το,
σύντομο, απλό, βαθύ, καθώς ταιριάζει
αδιαφορία, συγχώρηση γεμάτο
για κείνον που θα κλαίει και θα διαβάζει
…..
Όλα τελείωσαν,ψιθυρίζουν, τώρα
πως θ’αναβάλουν βέβαιοι κατά βάθος
*
Κώστας Ταχτσής
Επίγραμμα σ’αυτόχειρα
Πήρε μία σφαίρα και τη φύτεψε
σε μία γλάστρα άδεια
Τού’χανε πει ότι ο θάνατος
βγάζει ωραία λουλούδια
*
Λευτέρης Πούλιος
Στον Καρυωτάκη
Έρχονται στιγμές που η Πρέβεζα
με πλησιάζει και μένα επικίνδυνα
*
Άγγελος Σικελιανός
Η αυτοκτονία του Ατζεσιβάνο [Νέκυια Β’,1930-1945]
Χαμένοι τέτοιοι θάνατοι δεν πάνε
γιατί μονάχα εκείνοι π’ αγαπάνε
τη ζωή στη μυστική της πρώτη αξία
μπορούν και να θερίσουν μονάχοι
της ύπαρξής τους το μεγάλο αστάχυ
που γέρνει πια, με θείαν αταραξία!
*****
6.Αυτοκτονία και υπαινιγμοί
Σταύρος Ζαφειρίου
Με τα μάτια
Καπνίζω το τελευταίο μου τσιγάρο και σηκώνομαι
*
Στέφανος Μπεκατώρος
Οδός Καλλιδρομίου[Οδός Κυδαθηναίων 1991]
Δεν υπάρχουν πια φαρμακεία
για τις ψυχές που διανυκτερεύουν
Ο σώζων εαυτόν σωθήτω
*
Παντελής Μπουκάλας
Κισσός [Αλγόριθμος 1980]
Αυτοκτονεί η ελπίδα μου
*****
Είναι προφανές ότι το κείμενο αυτό δεν έχει ως σκοπό να προβεί σε μία εγκληματολογική προσέγγιση της αυτοκτονίας [4],ούτε να συγκρίνει τις ποιητικές αποδόσεις/εκδοχές/αναπαραστάσεις με τις θεωρίες.
Θέλω να πιστεύω ότι οι νεότεροι εγκληματολόγοι, οι οποίοι οφείλουν να διαβάζουν λογοτεχνία και ποίηση, έστω για να διευρύνουν τον ερευνητικό τους ορίζοντα, θ’ αναλάβουν τη συνέχιση κι εμβάθυνση των παραπάνω σκέψεων.
Εγώ πάντως εξακολουθώ να υποστηρίζω ότι η αυτοκτονία αποτελεί μία δραματική επίκληση ζωής κι όχι μία βίαιη αναζήτηση [αυτο]θανάτου
ΥΓ. Ζητώ εκ προοιμίου συγγνώμη από τους λογοτέχνες, ποιητές και κριτικούς τόσο αν παρέλειψα κάποια κλασικά ποιήματα ,όσο κι αν δεν ερμήνευσα σωστά το βάθος της ψυχής ή το νόημα των στίχων των ποιητών.
ΥΓ2.
“Τί άλλο είναι η αυτοκτονία
παρά μία αντεστραμμένη μορφή ματαιοδοξίας;”
[Άρθουρ Καίσλερ]
Παραπομπές
[1]Οι αυτόχειρες της Λογοτεχνίας,Διαβάζω 284,1/4/92
[2] Φ .Φιλίππου, Ιδανικοί αυτόχειρες, Νεφέλη 1984-Αφιέρωμα: Διάσημοι αυτόχειρες, Ιστορία 344/1997
[3]Η.Ν Αποστολίδη, Ανθολογία 1708-1959,Αθήνα –βιβλιοπωλείο της Εστίας, όγδοη έκδοση 1963-Βασίλη Βασιλικού, Λύρα Ελληνική –η ελληνική ποίηση ανθολογημένη από τον Ρήγα έως σήμερα, Αρχαίος εκδοτικός οίκος Σέργιου Ραφτάνη, Πλειάς 1993-Και με τον ήχον των για μία στιγμή επιστρέφουν…-η ελληνική ποίηση του εικοστού αιώνα –επίτομη Ανθολογία,ανθολόγηση/πρόλογος Δώρα Μέντη,εισαγωγικό σημείωμα Ευριπίδης Γαραντούδης ,Gutenberg 2016
[4] Γ. Πανούσης, Επίμετρο σε Καρλ Μαρξ, Περί αυτοκτονίας, νήσος 2003,47-54
Πηγή: Δημοσίευση Λογοτεχνικό Περιοδικό ” Τρίτη Χιλιετία”, Τεύχος 87/2021 , Σελίδες 30-32
