Γιατί ο κήρυκας του «Υπαρξισμού», Γάλλος συγγραφέας και φιλόσοφος Ζαν Πολ Σαρτρ αρνήθηκε να παραλάβει το Νόμπελ λογοτεχνίας το 1964;
Όπως είναι φυσικό, η απόφασή του αυτή και η πράξη της άρνησης, προκάλεσε παγκοσμίως ένα κύμα απόψεων, αντιδράσεων και σχολίων. Βέβαια, ενώ άλλοι φιλόσοφοι θεωρήθηκαν θεμελιωτές του υπαρξισμού, ο Σαρτρ ήταν – σύμφωνα με σοβαρούς μελετητές του έργου και των σκέψεών του- αυτός που τον έφερε στο προσκήνιο και δημιούργησε το ομώνυμα γαλλικό κίνημα, υποστηρίζοντας και εικονογραφώντας τις ιδέες του με πληθώρα έργων από διαφορετικά λογοτεχνικά είδη.
Τι ήταν ο Υπαρξισμός;
Ένα κίνημα μιας σκέψης που έδινε προβάδισμα στην ύπαρξη σε σύγκριση, αντιπαραβολή και αντίθεση με την ουσία. Η ουσία αντιμετωπίστηκε από τους υπαρξιστές ως «απατηλό δημιούργημα του φιλοσοφικού στοχασμού που παρέβλεπε μέχρι τότε το άμεσο και οδυνηρό δεδομένο της ύπαρξης». Ο Σαρτρ ανέφερε χαρακτηριστικά ότι «η ύπαρξη προηγείται της ουσίας» κάνοντας ένα παιχνίδι σκέψεων και κρίσεων που βασιζόταν απλώς στο ότι η ύπαρξη προηγείται, η ουσία ακολουθεί, διότι χωρίς την ύπαρξη δεν θα υπήρχε ουσία.
Ο περίφημος στοχαστής/φιλόσοφος υποστήριξε – προκαλώντας σοβαρές αντιδράσεις και της κοινωνίας και της εκκλησίας – την ανυπαρξία του θείου και τη δυνατότητα ελεύθερης επιλογής του ατόμου. Όπως είπε «ο άνθρωπος είναι καταδικασμένος να είναι ελεύθερος» και εξήγησε ότι έρχεται αντιμέτωπος με τις πράξεις του, αποδίδοντάς του την αποκλειστική ευθύνη για αυτές.
Μετά την άρνησή του να δεχτεί και να παραλάβει το Νόμπελ Λογοτεχνίας, δήλωσε ότι:
«Ο συγγραφέας πρέπει να αρνηθεί να μετατρέψει τον εαυτό του σε όργανο».
Αφού πήρε το πτυχίο φιλοσοφίας το 1929, όντας φίλος με τη Σιμόν ντε Μπωβουάρ, την κατοπινή ισόβια σύντροφό του, αν και ήθελε να φύγει στο εξωτερικό μετά την ολοκλήρωση των σπουδών του, διορίστηκε στη Χάβρη και αργότερα δίδαξε στη Λαν , στο Βερολίνο, στο Νειγύ και τότε σημείωσε την πρώτη λογοτεχνική επιτυχία του με τη “Ναυτία” (1938). Με τη «Ναυτία» καινοτόμησε στη μυθιστορηματική γραφή, ενώ την επόμενη χρονιά, έκανε μεγάλη αίσθηση με τη συλλογή διηγημάτων «Ο τοίχος». Μετά την απελευθέρωση, εξέδωσε σταδιακά τους δύο πρώτους τόμους της τριλογίας «Δρόμοι της Ελευθερίας» ενώ ο τελευταίος και πιο κριτικός εκδόθηκε μετά το θάνατό του , το 1980, σε ηλικία 75 ετών από πνευμονικό οίδημα.
Αποτύπωσε τις γενικές του απόψεις στο κύριο φιλοσοφικό του έργο με τίτλο Το είναι και το μηδέν (που εκδόθηκε το 1943), ενώ άλλα σημαντικά φιλοσοφικά έργα του ήταν «Ο υπαρξισμός είναι ανθρωπισμό) του 1946, και «Η Κριτική της διαλεκτικής λογικής» του 1960.
